Sunday Funday: we’ll begin with a box

oxen, not oxes

Deze had mijn moeder in de jaren ’80 al op de koelkast hangen, en om de zoveel tijd steekt hij op social media weer de kop op. Het rijmpje dat meestel “why English is so hard” genoemd wordt.

Het rijmpje blijkt nog ouder dan ik had kunnen verzinnen, hij stamt uit minstens 1896! De oorspronkelijke auteur blijkt niet te achterhalen, maar die is intussen toch al dood, gok ik zo, dus die zal het wel niet zo erg vinden, van die social media.

Hier is de oorspronkelijke tekst:

We’ll begin with a box, and the plural is boxes,
But the plural of ox should be oxen, not oxes.
Then one fowl is a goose, but two are called geese,
Yet the plural of moose should never be meese,
You may find a lone mouse or a whole nest of mice,
But the plural of house is houses, not hice
.

If the plural of man is always called men,
Why shouldn’t the plural of pan be called pen?

The cow in the plural may be cows or kine,
But a bow if repeated is never called bine,
And the plural of vow is vows, never vine.

If I speak of a foot and you show me your feet,
And I give you a boot would a pair be called beet?
If one is a tooth, and a whole set are teeth,
Why shouldn’t the plural of booth be called beeth?

If the singular’s this and the plural is these,
Should the plural of kiss ever be nicknamed keese?

Then one may be that and three would be those,
Yet hat in the plural would never be hose,
And the plural of cat is cats, not cose.

We speak of a brother, and also of brethren,
But though we say mother, we never say methren,
Then the masculine pronouns are he, his and him,
But imagine the feminine she, shis and shim,

So the English, I think, you all will agree,
Is the queerest language you ever did see.

Zoals je kunt zien is er echt weinig aan veranderd in al die tijd. De paarse stukjes zijin weggehaald (dat laatste stukje staat er meestal wel bij, maar dan met “funniest” in plaats van “queerest”).

Dat het meervoud van “cow” ooit “kine1” was, dat had ik je niet kunnen vertellen, dus ik snap wel dat ze dat stukje hebben weggehaald. En dat “this”, “these”, “kiss”, “keese” dat loopt ook niet helemaal lekker.

Is het terecht?

Mensen die Duits hebben geleerd, of een andere taal waar er flink veel meervouden zijn die je gewoon uit je hoofd moet stampen, vinden dit rijmpje grappig maar halen toch vooral hun schouders op.

De onregelmatige meervouden in het Engels vormen een kort rijtje die de meeste leerlingen vrij snel onder de knie hebben. Echt geen groot probleem, dus.

footfeet
goosegeese
louselice
diedice
manmen
mousemice
toothteeth
womanwomen (uitspraak: “wimmin”)
childchildren
oxoxen
sheepsheep
fishfish (“fishes” hoor je steeds vaker)
personpeople

Dan heeft het Engels ook nog een paar Latiijnse meervouden, zoals “alumnus – alumni”, maar die zijn voor ons Nederlanders vaak hetzelfde en daarom niet zo moeilijk.

Wikipedia heeft een mooie, complete lijst van Engelse meervouden, waarin ook goed aangegeven staat welke meervouden intussen ook vaak regelmatig gebruikt worden, (zoals “curriculums”) want je hoeft niet moeilijk te doen als het makkelijk kan!

Sunday Funday

Deze site, hoezegjeinhetEngels.nl, bespreekt Nederlandse woorden die moeilijk naar het Engels te vertalen zijn, zoals hoeveelste en zweverig. Maar zondag is het tijd voor ontspanning en dan zet ik een iets leuks op mijn blog dat met taal of cultuur te maken heeft. Want dat is leuk! 😉

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

1 Taalkunde nerdhoekje: “kine” is een dubbel-meervoud, zoals bij ons kind – kinderen. De oorspronkelijke meervoud was onregelmatig (kind – kinder, zoals in het Duits) en daar werd toen een -en achteraan gezet. In het geval van “kine” was cow vroeger “cu” met de meervoudsvorm “cy” (vergelijk Duits: Kuh – Kühe). Achter dat “cy” werd een n gezet “cyn”, en dat werd later “kine”. Het doet me denken aan “poxes” waarover ik een tijdje geleden schreef. Die meervoudsvorm “kine” wordt tegenwoordig nooit meer gebruikt in het Engels, je zegt gewoon “cows”.

Nederlandstalige podcasts over taal

Niet echt helemaal logisch voor deze site, want ze gaan niet over het Engels, maar ik luister graag naar podcasts over taal en ik gok dat dat ook geldt voor veel van mijn lezers.

Bovendien, als je een Nederlandstalige podcast maakt over taal, dan ontkom je er niet aan om de Engelse taal ook af en toe langs te laten komen, al is het alleen maar om te klagen over de verengelsing van het Nederlands 😉

Bomberdebomberdebom… ik presenteer: mijn lijstje taalpodcasts voor Nederlandstaligen. Op alfabetische volgorde, lekker neutraal.

De Lettercast

De Lettercast (“letterkast”, snappie ‘m?) was een podcast van Wim Daniëls en Frank van Pamelen die elke week aan de hand van de volgende letter van het alfabet een leuk half uurtje deed over taal en taalkunst. Fijne gasten, goeie humor, leuke weetjes – dit is met stip mijn favoriete Nederlandstalige taalpodcast. Hij is er bij de letter “L” zomaar ineens zonder uitleg mee opgehouden. Ontzettend jammer.

De podcast is niet tijdsgebonden dus ik raad iedereen aan om hem alsnog op te zoeken en te luisteren. (Begin bij het begin, niet bij het eind). En mochten de heren dit lezen: als jullie het alfabet afmaken hebben jullie in mij in ieder geval één trouwe luisteraar!

De Taalnerds

Twintigers Walt (geïnteresseerde) en Claire van Leeuwen (taalkundige) bespreken aan de keukentafel leuke dingen over taal, naar voorbeeld van het Engelstalige Lingthusiasm. Het zijn mijn soort mensen, met mijn soort humor en interesses, en ik luister graag naar hun gesprekken, ook als het soms wat kabbelt.

Waar de andere podcasts in dit rijtje meer over de Nederlandse taal gaan, gaat deze echt over taalkunde in de breedste zin van het woord, en dat is denk ik ook meteen hun probleem: ik luister graag naar taalkundige podcasts, maar ik doe dat net zo goed in het Engels, en met mij nog meer taalkundig geïnteresseerde Nederlanders, denk ik. Ik vrees daarom dat deze podcast niet de aandacht heeft gekregen die hij verdient.

De Taalstaat

Dit NPO Radio 1 programma vind je ook als podcast in je podcastapp. Gepresenteerd door radioveteraan Frits Spits (maakt al radio sinds 1973!), met Nederlandstalige muziek als omlijsting. Veel literatuur en schrijvers, elke week ook vaste gasten met bijvoorbeeld woorden die opvallen in de media. Ik luister hem niet zo vaak als ik zou willen, want voor mij is twee uur toch altijd net iets te lang, en ik zit niet zo in de Nederlandse literatuur, waardoor ik die stukken vaak nogal saai vind. Maar als ik luister zitten er altijd wel één of twee zeer interessante dingen tussen.

De officiële podcastomschrijving (“Is het wilden of wouden…”) moeten ze maar eens aanpassen want die doet de uitzending geen eer aan.

John & Paul hebben woorden

De Tilburgse taaldocenten Paul Geerts en John van Uden praten elkaar één keer per week aan de keukentafel bij over wat hen die week is opgevallen op taalgebied.

Een gezellige kletspodcast met een zachte G, die mag werken aan de verstaanbaarheid, en die zijn publiek wat meer mag meenemen – de onderwerpen gaan vaak van de hak op de tak en ik heb soms moeite de heren te volgen. En ik ben in Tilburg opgegroeid, dus aan het accent kan het niet liggen 🙂

Over taal gesproken

Wat ik mooi vind? Als twee organisaties die ongeveer hetzelfde doen dat gewoon erkennen en gaan samenwerken. Hulde dus aan Onze Taal en het Instituut voor de Nederlandse Taal, die op veel vlakken samenwerken, waaronder deze podcast.

Presentatoren Laura van Eerten en Raymond Noë spreken elke aflevering een deskundige over de Nederlandse taal. Wat ik hier zo tof aan vind, is dat beide presentatoren heel goed zijn in vragen stellen en nieuwsgierig zijn waardoor de geïnterviewde echt tot zijn of haar recht komt. Ze doen het leuk en onderhoudend en de podcast is ook fijn en professioneel opgenomen en geknipt. Zonder dat het een saai lesje wordt zorgen ze ervoor dat de luisteraar ook echt snapt waar het over gaat. (Al klinkt het bij Noë soms alsof hij het zelf allemaal wat saai vindt, maar dat ligt aan zijn stem, denk ik.)

Taalnatie

Taalnatie (“taalnazi”, snappie deze ook?) is een wekelijkse podcast van slechts 5 minuten per keer waarin een (semi-)bekende Nederlander optreedt als invaldocent Nederlands voor een (nep)klas pubers en iets vertelt over zijn of haar stokpaardje als het over het Nederlands gaat.

De stemmen zijn geweldig, en de afwerking is prachtig, heel gelikt en professioneel. En verder ga ik er niets over zeggen, want dit is namelijk niet mijn humor… Maar humor is persoonlijk, en waarschijnlijk zit ik niet in de doelgroep, dus ik zou zeggen: luister een aflevering of twee en vel je eigen oordeel.

Tot in de puntjes

Ik ben groot fan van Miet Ooms. Ze is vertaalster en taalkundige, een uitstekende combinatie (knipoog), en heeft met “Buurtaal” en “Tot in de puntjes” twee toffe boeken afgeleverd die ook daadwerkelijk bij mij thuis in de kast staan.

Deze korte podcast (6 afleveringen van zo’n 6 minuten per stuk) over leestekens is goed geschreven en mooi geknipt, met muziek en geluidseffecten. Enige manco is dat Miets stem wat te voorlezerig en snel is, waardoor ik soms moeite had om het goed te volgen.

Waar komt pindakaas vandaan?

Deze podcast van het Instituut voor de Nederlandse Taal gaat over etymologie van Nederlandse woorden. In het eerste seizoen deden ze telkens een hele korte aflevering (3 minuten) over slechts één woord, in het tweede seizoen groeperen ze in een kleine tien minuten een aantal woorden om een thema.

Net als “over taal gesproken” is dit een fijne podcast om naar te luisteren omdat het van zulke professionele kwaliteit is. Fijne muziek, goed opgenomen stemmen, goede editing. En de Vlaamse dame die af en toe voorbijkomt, heeft een prachtige stem waar ik helemaal jaloers van wordt.

Naast die mooie vorm is het ook qua inhoud gewoon leuk, als je tenminste, zoals ik, van etymologie houdt. Etymologie kan erg droog worden, maar ik vind dat ze daar goed mee omgaan door toch vooral de sappigere verhalen uit te kiezen.

Ben ik een podcast vergeten?

Behalve Kletsheads, die specifiek over taalverwerving en tweetaligheid gaat bij kinderen en die ik even niet in dit lijstje heb opgenomen, zijn dit ze volgens mij allemaal. Alle Nederlandstalige podcasts over taal. Ben ik er toch eentje vergeten?Laat het me dan weten in de comments hieronder!

Tips&Tricks Tuesday

Elke dinsdag is het Tips&Tricks Tuesday op hoezegjeinhetEngels.nl. De naam zegt het al, ik geef dan een tip over taal of cultuur voor Nederlandstaligen die Engels schrijven en/of spreken.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Hoe zeg je “leefbaar” in het Engels?

Wat betekent “leefbaar”?

“Leefbaar” is in het Nederlands een nogal vaag begrip. Als het over een plek gaat dan betekent het op zijn smalst “bewoonbaar”, dat het mogelijk is om ergens te leven (lees: wonen), op zijn breedst betekent het dat het prettig is om ergens te zijn. Die brede betekenis is naar mijn mening tegenwoordig de meest gebruikte.

De ontwerpers hebben van het station een leefbare plek gemaakt: er zijn comfortabele wachtruimtes, alles is schoon en er zijn gezellige winkeltjes en kioskjes.

Hoe vertaal je “leefbaar” het beste naar het Engels als het gaat om een plek?

De vertaling is “liveable” (Britse spelling) of “livable” (Amerikaanse spelling)1.

Ook in het Engels is die beweging gaande dat het niet alleen meer gaat of je ergens überhaupt kunt wonen (bewoonbaar, dus, dat is in het Engels “habitable“) maar vooral ook of het prettig is om ergens te wonen.

Er zijn echter twee verschillen: in het Engels gaat het nog echt over wonen, en niet over verblijven. Het voorbeeld hierboven met het station kun je niet naar “liveable” vertalen omdat je niet woont op een station.

Het andere verschil is dat het in het Engels wat minder een marketing- en modewoord is als in het Nederlands. Een Engelstalige zal het vreemd vinden als het in een tekst steeds weer opduikt.

In sommige situaties kun je daarom beter als vertaling een Engels woord kiezen dat die prettigheid uitdrukt, zoals “pleasant“, “welcoming“, “friendly“, “agreeable“.

The designers turned the station into a pleasant space; there are comfortable waiting rooms, everything is clean and there are welcoming shops and kiosks.

Hoe vertaal je “leefbaar” het beste naar het Engels als het gaat om een situatie?

Als je het hebt over een situatie dan heb je nog steeds die onduidelijkheid. Is de situatie alleen draaglijk, of is het ook op een prettige manier te dragen?

De situatie is leefbaar, maar ik zou het liever anders zien.

De situatie is leefbaar, we hebben het fijn met z’n allen.

Naar mijn mening heeft het Engelse “livable” precies dezelfde onduidelijkheid.

The situation is livable, but I wish it were different.

The situation is livable, we get along well together.

Een prima vage vertaling voor een vage term, dus 😉

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

1 Het is niet helemaal eenduidig wie dit woord hoe spelt. De spellingschecker van Word en bijvoorbeeld deze site bevestigen dat “livable” Amerikaans is en “liveable” Brits. Maar mijn favoriete woordenboek Collins geeft aan dat “livable” ook in de UK beter is. Ik vind “livable” zelf ook mooier staan, dus bij twijfel zou ik die spelling kiezen.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Pixabay

Hoe zeg je “dakkapelleneffect” in het Engels?

Wat is het “dakkapelleneffect”?

Jaja, een artikel over een niet-bestaand woord vandaag. Of beter gezegd een nieuw woord, want op het moment dat je een woord verzint, is het een woord, of het nu in de woordenboeken staat of niet.

Dit woord werd genoemd door hoogleraar Orhan Agirdag tijdens een panel waar ik toevallig in het publiek zat en ik vond het meteen prachtig. Toen ik het ging googlen bleek er niets over te bestaan, dus hierbij mijn bijdrage om er bekendheid aan te geven.

Agirdag doelde met deze term op de menselijke gewoonte om iets normaal te vinden, en het op den duur zelf ook te gaan doen, naarmate ze datgene vaker om zich heen zien gebeuren. Het voorbeeld hierbij is een straat waar één huis een dakkapel plaatst, en een jaar later zie je ineens heel veel dakkapellen.

“Dakkapelleneffect”, dus, of misschien beter “dakkapeleffect”? “Dakkapel effect”? De tijd zal het leren. 🙂

Hoe vertaal je “dakkapelleneffect” het beste naar het Engels?

De gangbare term in het Engels is “the bandwagon effect“.

Dit is overigens ook de officiële Nederlandse term, “het bandwagoneffect”… Ik vind het maar niks. Dakkapelleneffect for the win!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Hoe zeg je “plaatsvervangende schaamte” in het Engels?

Wat is “plaatsvervangende schaamte”?

Als iemand iets gênants doet, dan zal hij of zij zich schamen (of het niet in de gaten hebben). Iemand die het voorval heeft gezien, kan last hebben van plaatsvervangende schaamte. Het is een heel menselijk iets. Ook al zit je zelf niet in de situatie, toch heb je ook last van dat ongemakkelijke gevoel.

Samantha is veel te dik voor die broek, ik kan het niet aanzien, ik krijg elke keer dat ik het zie zoveel last van plaatsvervangende schaamte.

Ik heb een hekel aan sitcoms zoals “Curb Your Enthusiasm” waar de karakters zichzelf de hele tijd voor gek zetten. Ik houd niet van dat gevoel van plaatsvervangende schaamte.1

Hoe vertaal je “plaatsvervangende schaamte” het beste naar het Engels?

In principe is de vertaling “I felt embarrassed for him/her” of “I feel embarassed on behalf of that person“. Dat betekent “ik schaam me namens die ander” en is dus soms een goede vertaling maar vaak ook niet.

Het nieuwerwetse woord dat Engelstaligen in deze situatie gebruiken is “to cringe“. Je krijgt dan “I cringed when I saw that“, “that was cringeworthy” of (zo nieuw dat hij door veel mensen als fout zal worden gezien) “that was so cringe“.

Samantha is much too fat for those trousers, I can hardly look, every time I see them I cringe.

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Woordenboeken geven “vicarious embarassment” maar dat is zo’n ongebruikelijk Engels dat de meeste Engelstaligen het niet zullen begrijpen.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

1 Een uit het leven gegrepen voorbeeld. Als Britse krijg ik vaak van mensen te horen dat ze zó dol zijn op Engelse humor. Blackadder en Fawlty Towers en The Inbetweeners enzo. Ze gaan er dan vanuit dat ik die humor ook leuk vind, vanwege mijn accent. Ik moet dan toegeven dat ik er, hoewel ik ermee ben opgegroeid, niet zo goed tegen kan. Ik kijk ze wel, maar dan in kleine stukjes. Ik kijk liever Amerikaanse series.

Hoe zeg je “apenpokken” in het Engels?

Ik zou liever een smakelijker onderwerp hebben gekozen, maar zaterdag is mijn Spotlight Saturday, waarin ik een term uit de actualiteit behandel, en deze week kom ik er niet omheen om de Engelse vertaling te bespreken voor deze ziekte die sinds kort in Europa te vinden is.

De vertaling is in principe heel makkelijk, de ziekte heet in het Engels namelijk “monkeypox“. (Officieel één woord. Je ziet het ook weleens uit elkaar geschreven, maar aan elkaar is beter.)

“Pox” is taalkundig interessant

Wat taalkundig interessant is aan dit woord is de spelling van “pox”. Als Nederlander herken je er makkelijk een meervoud in, omdat het bij ons “pokken” heet. Nederlanders maken daarom weleens de fout dat ze *monkeypocks* schrijven.

Maar wat nu zo leuk is: Nederlanders hebben gelijk. De spelling was daadwerkelijk vroeger “pockes“, meervoud van “pock”. Maar eeuwen geleden heeft iemand bedacht om het met een “x” te schrijven. De reden is onbekend, al acht ik het waarschijnlijk dat het simpelweg komt omdat het korter is. Stel je voor je bent een 16e eeuwse ambtenaar die doodsoorzaken in aan het vullen is op een lijst na een uitbraak. Dan maak je er al snel “pox” van, lijkt me.

Dat “pock” zie je trouwens nog terug in het Engelse “pockmark”, officieel een litteken van de pokken, die in het algemeen gebruikt wordt voor pokken-achtige oneffenheden.

The moon is pockmarked with craters.

Pokkenen

Huidige Engelstaligen herkennen “pox” niet meer als meervoudsvorm, waardoor je de grappige situatie krijgt dat je in het Engels kunt spreken van “poxes”. Eigenlijk dus “pokkenen”. Geen heel standaard Engels, hoor, want hoe vaak heb je het nu over meerdere vormen van pokken tegelijk, maar wel leuk als je van taal houdt.

Monkeypox, smallpox and chickenpox are all types of poxes.

Hoe zit het met al die andere pokken?

Kom, ik ben nu toch bezig, even de andere belangrijke pokken benoemen.

EngelsNederlandsWat?
chickenpoxwaterpokkenstandaard kinderziekte, komt vaak voor
smallpoxpokkengingen mensen vroeger bij bosjes dood aan, nu uitgeroeid, hoera
cowpoxkoepokkenkan van een koe op een mens overgaan, maar is niet zo gevaarlijk en is historisch heel belangrijk omdat het de basis was van het allereerste vaccin

Spotlight Saturday

Elke zaterdag is het op deze site Spotlight Saturday. Ik bespreek dan een woord of uitdrukking uit de actualiteit. Zie je een Nederlandse term voorbijkomen in het nieuws dat goed op deze site zou passen? Laat het me weten op mijn contactpagina!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: A D, pexels (ik dacht: liever een lief aapje dan zo’n nare foto met pokken. Aan de andere kant voel ik me schuldig want die aap kan er ook niets aan doen. Maar ja.) Maan: flickr.com/photos/uahirise-mars, public domain

“You say ‘potayto’ and I say ‘patahto'” – waarom klopt dat liedje niet?

Tomayto, tomahto, potayto, potahto, let’s call the whole thing off!

Het “tomayto, tomahto” liedje, wie kent hem niet?

Voor het geval je niet weet waar ik het over heb als ik “potato, potato” zeg: we gaan het hebben over het klassieke musicalliedje “Let’s call the whole thing off”. Het refrein is erg bekend omdat hij regelmatig in de media voorbijkomt, zoals hier in The Simpsons

Veel mensen zullen vooral de versies van Ella Fitzgerald of Bing Crosby kennen, maar de oorspronkelijke versie van het liedje zat in de musical “Shall We Dance” uit 1937. Het liedje is geschreven door George en Ira Gershwin.

Maar Britten zeggen toch helemaal geen “poh-tah-to”?

Ik verbaas me al sinds mijn kindertijd over dit liedje. Hij lijkt te gaan over de verschillen tussen Brits en Amerikaans Engels, en zo wordt hij ook vaak in de media gepresenteerd, maar behalve het “tomayto, tomahto”-verschil lijkt er weinig van te kloppen. Ik ben Brits, maar ik zeg echt gewoon “potayto” en niet “potahto”. Veel mensen denken daarom dat het liedje is geschreven door “domme Amerikanen” die het Britse accent niet goed genoeg kenden toen ze het liedje schreven.

Alles werd mij eindelijk duidelijk toen ik het geweldige boek “You Say Potato” van Ben en David Crystal1 las, over Engelse accenten. (Echt een aanrader als je een Engels-nerd bent, zoals ik.) Helemaal aan het eind van het boek legt David het uit:

Zowel de man als de vrouw van het stelletje in de clip hierboven waar het liedje voor geschreven is, zijn Amerikaans. We weten dus meteen dat dit niet gaat over het vergelijken van een Amerikaans met een Brits accent.

De twee Amerikanen hebben simpelweg andere accenten omdat ze uit andere regio’s komen. In de jaren 1930 waren er wel degelijk nog plekken in Amerika waar “tomahto” op zijn Brits werd uitgesproken, en er waren ook mensen die “potahto” zeiden, een woord waarin het Spaanse “patata” nog doorklinkt. Intussen zeggen vrijwel alle Amerikanen “tomayto” en zegt vrijwel iedereen “potayto”.

Verder is het ook zo, volgens mij, dat er niet al te lang over dit liedje is nagedacht, het was vooral een snel grapje. De accentverschillen die benoemd worden zijn niet consequent en je kunt aan de acteurs horen dat ze woorden aan het zingen zijn in een uitspraak die tegennatuurlijk is voor ze.

Op een gegeven moment komt zelfs een uitspraak van “oyster” voorbij (“erster“) die er naar mijn idee bijverzonnen is omdat ze nog een woord tekortkwamen (maar ik ben geen Amerikaan uit de jaren ’30, dus wellicht heb ik het mis).

“Tomayto, tomahto” als uitdrukking

“Tomayto, tomahto” is intussen een uitdrukking geworden die iets betekent als “we gebruiken andere woorden, maar we hebben het over hetzelfde”, of “deze dingen komen uiteindelijk op hetzelfde neer”.

(Grappig detail overigens: als mensen deze uitdrukking uitschrijven nemen ze hun eigen accent als basis. Iemand met een Brits of bv Australisch accent (zoals ik) zal dus schrijven “tomayto, tomato” terwijl een Amerikaan zal schrijven “tomato, tomahto”.)

When it comes to high-end supermarkets in the Netherlands it’s a case of tomayto, tomato; you just go to the one that is closest.”

Mixed Monday

De maandag is op hoezegjeinhetEngels.nl een vergaarbak van termen die geen uitdrukking (donderdag) maar ook geen woord (woensdag) zijn, en andere onderwerpen die bij me op kwamen die ik nergens anders kwijt kon. Een cadeautje uit de grabbelbak om je week mee te beginnen 🙂

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

1 – Als afstuderend student met het Nederlands-Engelse accent als mijn onderwerp heb ik nog e-mailcontact gehad met David Crystal, en hij reageerde snel en was allervriendelijkst. Mijn begeleider had echt zoiets van “wíe heb je gemaild?!” haha. Hij is best een grote naam in het vak, zeg maar 😉

In bovenstaand artikel staan een of meerdere links naar Bol.com. Als je via deze links iets koopt dan verdien ik daar een klein beetje geld mee. Voor jou kost het niets extra; het is precies even duur als wanneer je direct naar Bol.com was gesurfd.

Bron foto: eigen werk. Gebruik staat vrij, wel graag met verwijzing naar deze site.

Hoe zeg je “knop” in het Engels

Nederlands: knop / Engels: button

In het Engels is elke knop die je DRUKT een “button” (en dus niet “knob”), elke knop die je DRAAIT is een “knob“.

In de praktijk zijn “buttons” vaak kleiner dan “knobs”, maar je kunt ook best een “button” hebben die veel groter is dan de “knob” ernaast – het gaat erom of je hem drukt of draait.

Hieronder een selectie knoppen en hun Engelse vertaling.

Nederlands: knopjes / Engels: buttons
Nederlands: toetsen / Engels: keys
Nederlands: (draai)knoppen / Engels: knobs
Nederlands: deurknop / Engels: door knob
Nederlands: schakelaar / Engels: switch

Net als het Nederlandse “knop” is het Engelse woord “button” een soort overkoepelende term die misschien niet helemaal juist is, maar wel begrepen wordt als je hem verkeerd gebruikt. Dus als je zegt *press the Enter button on your keyboard* (eigenlijk “key”) of *please twist the button to turn the music up* (eigenlijk “knob”) of *can you press the button to turn the light on?* (eigenlijk, in de meeste gevallen, “flick the switch”) dan begrijpen mensen je wel.

Alleen bij die deurknop zou ik “button” niet begrijpen.

(Het bovenste gedeelte van een versnellingspook heet in het Engels trouwens ook een “knob”, ik denk dat dat is omdat het op een deurknop lijkt. Of misschien omdat het vroeger een draaiknop was? Wie weet.)

Je spreekt de “k” in “knob” niet uit

Heb je dus een knop die draait, een deurknop, of een volumeknop, of een draaiknop om een babystoel te verstellen, dan is dat in het Engels dus “knob”. Zoals alle woorden in het Engels die met “kn” beginnen, spreek je die “k” niet uit, je zegt dus “nob”. Ik schreef er eerder ooit een stukje over.

Waarom “toets” en niet “knop”?

Soms schrijf ik een stukje en dan bedenk ik een vraag die niemand stelt behalve ik, en dan wil ik het antwoord weten, en dan móet ik jullie ook allemaal dat antwoord vertellen, want anders heb ik al dat werk voor alleen mezelf gedaan, en dat kan natuurlijk niet…

In dit geval: Waarom heet een toetsenbord geen knoppenbord (en een “keyboard” geen “buttonboard”)?

Dit is niet helemaal duidelijk, en het internet houdt zich er veel te weinig mee bezig, vind ik. (Internetburgers aller landen schaamt u!) De beste uitleg vind ik tot nu toe dat de toetsen op een typmachine vroeger een hendeltje bedienden die een letter op het papier aansloeg, net zoals de toetsen op een piano een hendeltje bedienen om een noot aan te slaan op een gespannen snaar.

Een andere reden zou kunnen zijn dat je met een toets slechts heel even een stroomkring creëert die tegen een apparaat zegt “doe dit”, terwijl een ouderwetse knop een “aan” stand heeft en een “uit” stand. Die had ik zelf bedacht, maar hij klopt niet helemaal want een afstandsbediening of rekenmachine heeft knoppen (“buttons”) en geen toetsen.

Okee, klaar. Bedankt voor jullie aandacht. 🙂

False Friend Friday

Elke vrijdag is het op deze site “False Friend Friday”. Zelfs als je erg goed Engels spreekt, zijn valse vrienden goed om in de gaten te houden, want als je zo’n woord fout vertaalt, heb je het vaak zelf niet in de gaten terwijl je toehoorder zich achter de oren krabt. Vandaar dat ik er zoveel stukjes over schrijf!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bronnen foto’s: 1: flickr.com/photos/dps / CC BY 2.0 2. flickr.com/photos/horiavarlan / CC BY 2.0 (cropped) 3. flickr.com/photos/matsuyuki / CC BY-SA 2.0 (cropped)/ 4: flickr.com/photos/dominicotine / CC BY-SA 2.0 (cropped) 4: flickr.com/photos/lara604 / CC BY 2.0 5: flickr.com/photos/lamdogjunkie / CC BY 2.0

Hoe zeg je “haantje de voorste” in het Engels?

Ik kreeg op mijn contactpagina een vraag van Ricardo om “haantje de voorste” te bespreken. Bij dezen!

Wat betekent “haantje de voorste”?

Als je “haantje de voorste” bent, dan ben je overal als eerste bij. De eerste in de rij, de eerste die een nieuw product uitprobeert, de eerste die haar vinger opsteekt in de klas.

Soms wordt het in neutrale zin gebruikt

Heb je weer een nieuwe smartphone? Jij bent ook altijd haantje-de-voorste met die dingen.”

Maar vaak hangt er een negatieve toon aan

Dat kind wil altijd haantje-de-voorste zijn. Ze kijkt niet om naar de anderen, als zij maar krijgt wat ze wil.”

Vroeger ging het om vechtersbazen, kwajongens die de baas waren van hun vriendenclub. Die betekenis zie je nu ook weleens, maar minder. Het is wel waar de uitdrukking vandaan komt, een haan is immers ook de baas over de kippenstal.

Kijk hem, met zijn machogedrag. Haantje-de-voorste, altijd doen alsof hij je in elkaar gaat slaan.”

Hoe vertaal je “haantje-de-voorste” het beste naar het Engels?

Er is geen een-op-een vertaling voor “haantje-de-voorste”, hieronder een paar suggesties:

Dat kind wil altijd haantje de voorste zijn.That girl is so competitive. (= geen compliment)
That girl is hypercompetitive.
That girl is always stealing other people’s thunder. (=echt geen compliment)

That girl is so driven. (= wel een compliment)
That girl is always ahead of the game (=wel een comliment)
Jij bent ook altijd haantje-de-voorste met nieuwe technologie.You’re always the first to try out new technology.
You’re always first in line to try out new technology.
You’re always so quick to try out new technology.
You’re always at the forefront when it comes to trying out new technology.
You never take a back seat when it comes to trying new technology.
You never hesitate to try out new technology, do you?
You’re always the first to jump in when it comes to new technology.
Haantje de voorste. (in de betekenis van een vechtersbaas, leider van een groep)Top dog
Head honcho
Ringleader
Gang leader
Troublemaker

Deze vertalingen vind ik niet zo goed

“Cock of the walk” was vroeger de vertaling voor die oude betekenis van “haantje de voorste”, de machoste macho in de groep. Maar in het Nederlands is de vertaling verschoven naar “degene die eerst wil zijn” terwijl in het Engels de betekenis is verschoven naar “iemand die zich trots, dominant en arrogant gedraagt“. Was dus vroeger een goede vertaling, nu niet meer.

Je moet sowieso oppassen met de betekenis van “cock”, daar heb ik gisteren een stukje over geschreven.

Vertalers van het Nederlands naar het Engels zijn vaak native speakers die het Nederlands als tweede taal spreken. Bij dit soort uitdrukkingen gaat dat weleens mis omdat diegene een Nederlandse uitdrukking verkeerd interpreteert. Die verkeerde interpretatie komt dan in online woordenboeken terecht, want die halen hun vertalingen van het Internet.

Zo zie ik online “to be in front”, dat is een vertaler die “haantje de voorste” heeft verward met letterlijk vooraan staan. “To pioneer” is ook net even wat anders. “Head rooster” is geen bestaande uitdrukking in het Engels, ik zou het interpreteren als “de baas” maar ik vind het wel raar staan.

Scott Adams van het stripje Dilbert had een tijdje een figuurtje dat “topper” heette en altijd pochte dat hij het veel beter/erger/mooier/watdanook had als degene waar hij mee sprak. Ook een soort haantje-de-voorste, maar bij mijn weten is dit geen standaard-Engels geworden. De normale Engelse term is “one-upper“. Dat kan dus in sommige hele specifieke gevallen een goede vertaling zijn.

Bron: https://dilbert.com/ (overigens is dit stripje ook een goeie voor mijn artikel over spierpijn. En ook een goeie voor hinkelen)

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/thievingjoker, CC BY-SA 2.0

Hoe zeg je “haan” in het Engels?

Sunday Funday meets Word Wednesday, vandaag, want bij de vertaling van dit woord bestaan grapjes te over.

Wat is het probleem?

Een haan is een mannelijke kip, en in het Amerikaans Engels heet zo’n dier een “rooster“. Tot dusver geen probleem.

Een jonge haan, jonger dan 12 maanden oud, heet in zowel Amerika als de UK een “cockerel“. Het probleem begint al een beetje te dagen, maar dit woord wordt over het algemeen gewoon gebruikt.

In het Brits Engels heet een haan van boven de 12 maanden een “cock“, en dat is ook slang voor een penis. Daar hebben we het probleem.

Om dit probleem te omzeilen gebruiken meer en meer Britten het woord “rooster” of (minder vaak) “cockerel” in plaats van “cock”. Dit is dan ook wat ik Nederlanders aanraad om te doen.

Maar ik ken een Brit die zegt dat het onzin is dat mensen er een probleem mee hebben

Soms heb je van die taaldingetjes waar een klein aantal mensen grote problemen mee heeft, en dit is er zo eentje.

Britten van ouder dan pakweg vijftig hebben vroeger het woord “cock” geleerd en gebruikt voor “haan” zonder enige dubbelzinnigheid. Het woord is al langer slang voor penis, maar vroeger werd daar minder een probleem van gemaakt.

(In Amerika wordt er wél al langer een probleem van gemaakt, vandaar ook dat in Amerika het woord “rooster” wordt gebruikt, een korte vorm van “roosting cock”)

Als je nu tegen een aantal van deze mensen zegt dat je het woord “cock” beter niet meer kunt gebruiken dan worden ze HEEL BOOS.

Omdat er een stukje van hun jeugd mee teloorgaat, misschien, of omdat het makkelijker is om over dit soort dingen boos te worden dan over de echte problemen waar onze maatschappij mee te kampen heeft.

Ik houd me niet bezig met hoe taal “zou moeten zijn”, ik houd me bezig met hoe taal daadwerkelijk gebruikt wordt. Specifiek houd ik me bezig met het Engels van Nederlanders die met Engelstaligen uit de hele wereld te maken krijgen en niet alleen met Britten van boven de vijftig. Dus blijft mijn advies: gebruik het woord “rooster“.

(Ik ben al een beetje aan het voorsorteren op eventueel commentaar op dit artikel, je merkt het 😉 )

Zeg, en die Sunday Funday dan?

Jaja, hier gaan we:

Bron: https://warandpeas.com/

En dan hebben we vervolgens nog dit staaltje hoogcultuur:

En dan nog eentje die wel over een haan gaat, maar niet weer diezelfde grap maakt. (Gelukkig)

Sunday Funday

Deze site, hoezegjeinhetEngels.nl, bespreekt Nederlandse woorden die moeilijk naar het Engels te vertalen zijn, zoals hoeveelste en zweverig. Maar zondag is het tijd voor ontspanning en dan zet ik een iets leuks op mijn blog dat met taal of cultuur te maken heeft. Want dat is leuk! 😉

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/irio, CC BY 2.0