Hoe zeg je “luchtkasteel” in het Engels?

Betekenis 1: een onbereikbare droom

“Luchtkasteel” valt voor mij in de categorie “makkelijk te vertalen”, er is namelijk een hele verzameling aan Engelse vertalingen om uit te kiezen, inclusief het letterlijke “castle in the air“.

Nog gangbaarder Engels dan “castle in the air” is de vertaling “pipe dream” (de pijp in kwestie is een opiumpijp). We hebben ook nog het leuke Amerikaanse “pie in the sky” en het wat negatiever klinkende “wishful thinking“.

Maar je hebt ook nog het simpele “fantasy” (let op, dit betekent in dit geval “verzinsel” of “dagdroom” en niet “fantasie”). In diezelfde categorie vallen ook “daydream“, “illusion“, “delusion” (= waanvoorstelling), of “mirage” (=luchtspiegeling),

Als iemand nu in een luchtkasteel zit, maar het nog niet zelf doorheeft, dan zeg je in het Engels “fool’s paradise“.

Genoeg om uit te kiezen, dus!

Deze vertalingen vind ik niet zo goed

Het hele letterlijke “air castle” zou ik vermijden. Ook al zijn er bronnen te vinden die zeggen dat het goed Engels is, ik vind het raar klinken, en ik denk dat het makkelijk verkeerd begrepen zou kunnen worden.

Woordenboeken geven ook “castle in Spain”. Deze wordt inderdaad af en toe nog wel in het Engels gebruikt op deze manier, maar veel vaker bedoelt de schrijver met “castle in Spain” letterlijk een kasteel in Spanje. Ik vind het maar verwarrend. Ook de Engelse woordenboeken geven aan dat deze uitdrukking erg zeldzaam is geworden.

“Chimera” is in principe een goede vertaling, maar heeft als nadeel dat het ook kan verwijzen naar een mythologisch beest. Een nog groter nadeel is dat heel veel Engelstaligen niet zullen weten wat het betekent, het is geen gangbare term.

Betekenis 2: een springkussen

Wikipedia heeft een hele lijst aan mogelijke Engelse termen voor het soort luchtkasteel in het plaatje hierboven, maar wat mij betreft zijn de twee meest gangbare termen “bouncy castle” (UK) en “bounce house” (US).

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto kasteel in wolken: Sarah Richter, Pixabay, springkussen: flickr.com/photos/ravedelay (cropped), CC BY 2.0

Hoe zeg je “apenpokken” in het Engels?

Ik zou liever een smakelijker onderwerp hebben gekozen, maar zaterdag is mijn Spotlight Saturday, waarin ik een term uit de actualiteit behandel, en deze week kom ik er niet omheen om de Engelse vertaling te bespreken voor deze ziekte die sinds kort in Europa te vinden is.

De vertaling is in principe heel makkelijk, de ziekte heet in het Engels namelijk “monkeypox“. (Officieel één woord. Je ziet het ook weleens uit elkaar geschreven, maar aan elkaar is beter.)

“Pox” is taalkundig interessant

Wat taalkundig interessant is aan dit woord is de spelling van “pox”. Als Nederlander herken je er makkelijk een meervoud in, omdat het bij ons “pokken” heet. Nederlanders maken daarom weleens de fout dat ze *monkeypocks* schrijven.

Maar wat nu zo leuk is: Nederlanders hebben gelijk. De spelling was daadwerkelijk vroeger “pockes“, meervoud van “pock”. Maar eeuwen geleden heeft iemand bedacht om het met een “x” te schrijven. De reden is onbekend, al acht ik het waarschijnlijk dat het simpelweg komt omdat het korter is. Stel je voor je bent een 16e eeuwse ambtenaar die doodsoorzaken in aan het vullen is op een lijst na een uitbraak. Dan maak je er al snel “pox” van, lijkt me.

Dat “pock” zie je trouwens nog terug in het Engelse “pockmark”, officieel een litteken van de pokken, die in het algemeen gebruikt wordt voor pokken-achtige oneffenheden.

The moon is pockmarked with craters.

Pokkenen

Huidige Engelstaligen herkennen “pox” niet meer als meervoudsvorm, waardoor je de grappige situatie krijgt dat je in het Engels kunt spreken van “poxes”. Eigenlijk dus “pokkenen”. Geen heel standaard Engels, hoor, want hoe vaak heb je het nu over meerdere vormen van pokken tegelijk, maar wel leuk als je van taal houdt.

Monkeypox, smallpox and chickenpox are all types of poxes.

Hoe zit het met al die andere pokken?

Kom, ik ben nu toch bezig, even de andere belangrijke pokken benoemen.

EngelsNederlandsWat?
chickenpoxwaterpokkenstandaard kinderziekte, komt vaak voor
smallpoxpokkengingen mensen vroeger bij bosjes dood aan, nu uitgeroeid, hoera
cowpoxkoepokkenkan van een koe op een mens overgaan, maar is niet zo gevaarlijk en is historisch heel belangrijk omdat het de basis was van het allereerste vaccin

Spotlight Saturday

Elke zaterdag is het op deze site Spotlight Saturday. Ik bespreek dan een woord of uitdrukking uit de actualiteit. Zie je een Nederlandse term voorbijkomen in het nieuws dat goed op deze site zou passen? Laat het me weten in de comments!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: A D, pexels (ik dacht: liever een lief aapje dan zo’n nare foto met pokken. Aan de andere kant voel ik me schuldig want die aap kan er ook niets aan doen. Maar ja.) Maan: flickr.com/photos/uahirise-mars, public domain

Hoe zeg je “voorkomen is beter dan genezen” in het Engels?

Wat betekent “voorkomen is beter dan genezen”?

Een uitdrukking in de categorie “betekent gewoon wat er staat”. Je kunt beter een probleem vantevoren voorkomen dan naderhand een oplossing zoeken.

Hoe vertaal je “voorkomen is beter dan genezen” het beste naar het Engels?

Deze uitdrukking heeft een letterlijke vertaling en wel “prevention is better than cure“. Naar mijn gevoel is deze uitdrukking in het Engels een wat minder gangbaar dan onze versie, waardoor je lezer of toehoorder er misschien even over na moet denken, maar de betekenis is gewoon duidelijk.

Een andere Engelse uitdrukking die in de buurt komt is “better safe than sorry“. Je kunt beter op safe spelen dan een risico nemen dat dan misschien slecht uitpakt.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Pixabay

Hoe zeg je “eind goed, al goed” in het Engels?

De operatie is goed gegaan, eind goed, al goed!

Wat betekent “eind goed, al goed”?

Als het even moeilijk was, of zwaar, maar het is uiteindelijk goed afgelopen, dan zeg je “eind goed, al goed!” Het was zwaar, maar nu dat alles weer okee is, kan ik die moeilijke tijd weer vergeten.

Hoe vertaal je “eind goed, al goed” het beste naar het Engels?

Deze uitdrukking is makkelijk te vertalen, het Engels heeft dezelfde uitdrukking die op dezelfde manier wordt gebruikt:

All’s well that ends well.

Je kunt de “is” natuurlijk ook uitschrijven, al wordt dat meestal niet gedaan:

All is well that ends well.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/gareth1953, CC BY 2.0

Hoe zeg je “ondernemend” in het Engels?

Utrecht in het nieuws! De Utrechtse politie postte op zijn Instagram over een vier-jarig jongetje dat er in zijn uppie met de autosleutels op uit ging om een stukje te rijden en het nieuws werd opgepikt door de nationale én internationale media.

Er zaten twee interessante vertalingen in het verhaal: “met een sisser aflopen”, waarover ik afgelopen zaterdag schreef, en “ondernemend”.

Hoe vertaal je “ondernemend” het beste naar het Engels?

“Ondernemend” heeft een letterlijke vertaling, die hetzelfde betekent, namelijk “enterprising“. Een “enterprise” is een onderneming, en “enterprising” is iemand die veel initiatief toont en vanalles doet.

Ik vond het dan ook verbazend dat The Independent voor bovenstaand verhaal koos voor “resourceful”. Nergens voor nodig als er al een prima vertaling bestaat. The Guardian deed het daarom naar mijn mening beter.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/freestocks, CC0 1.0

Hoe zeg je “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten” in het Engels?

Wat betekent het om te zeggen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen?

Deze uitdrukking spreekt voor zich. Vrijwel altijd wordt het in een politiek-economische context gebruikt: de rijkste mensen zouden de meeste belasting moeten betalen.

Hoe vertaal je deze uitdrukking het beste naar het Engels?

In het Engels zeggen we:

The broadest shoulders should bear the greatest burden”

of

The broadest shoulders carry the greatest load

“Broad” is “breed” en niet “sterk”. Een nog letterlijkere vertaling met “strongest shoulders” of “heaviest load” zullen mensen natuurlijk ook wel begrijpen.

Het is geen hele bekende uitdrukking in het Engels, maar net zoals in het Nederlands is de betekenis meteen duidelijk.

Spotlight Saturday

Elke zaterdag bespreek ik een woord of uitdrukking uit de actualiteit. Vandaag liet ik me inspireren door dit stuk van de NOS van 24-03-22.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/cheek / CC BY-SA 2.0

Hoe zeg je “asfalt” in het Engels?

Wat is asfalt?

Asfalt is het zwarte spul waaruit het oppervlak van een snelweg bestaat. In wetenschappelijke zin kan het woord ook verwijzen naar de delfstof asfalt, maar als een “normale” Nederlander “asfalt” of “geasfalteerd” zegt, dan bedoelen ze het zwarte spul op de weg.

Hoe vertaal je “asfalt” het beste naar het Engels?

Het soort “asfalt” dat op de weg ligt wordt in het Engels ook “asphalt” genoemd (heel officieel “asphalt concrete“). Eigenlijk heel makkelijk te vertalen, dus. Toch klinkt “asphalt” voor mij een beetje raar, dat komt omdat ik als Britse meer bekend ben met het woord “tarmac“.

In de UK zeg je dus “tarmac“. “Geasfalteerd” wordt dan “tarmacked“. Heel officieel is dat niet iets anders dan asfalt, maar voor niet-wegdekkenners maakt dat niet uit.

Volgens Wikipedia zou “bitumen” ook een normale manier van zeggen zijn in de UK, maar dat heb ik nog nooit gehoord. “Bitumen” refereert voor mij toch vooral naar de delfstof en niet naar het wegdek.

In Amerika zeggen ze blijkbaar wat vaker “asphalt” dan in de UK. Ze kennen ook het woord “blacktop“.

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Ik zie op sommige plekken ook het woord “pavement” genoemd, maar dat is het algemene Amerikaans-Engelse woord voor wegdek en kan ook naar tegels of klinkers verwijzen.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron plaatje: flickr.com/photos/matsuyuki / CC (cropped)

Hoe zeg je “zwevende kiezer” in het Engels?

De Engelse vertaling van ‘zwevende kiezer’ klinkt fout (vind ik, tenminste), omdat het klinkt alsof het op een verkeerde manier letterlijk uit het Nederlands vertaald is, maar een zwevende kiezer heet in de UK toch echt een “floating voter”.

Een andere reden dat ‘floating voter’ raar klinkt is omdat het in de VS een “swing voter” wordt genoemd, dus dat is de term die we de hele tijd horen als er weer eens een Amerikaanse verkiezingssoap aan de gang is.

Ik denk zelf dat het verschil komt omdat de VS twee partijen heeft, en een “swing” gaat van de ene kant naar de andere en heeft dus maar twee standen. In de UK zijn er drie belangrijke partijen waardoor een “swing” de betekenis niet goed vat.

Vaste goede-commentaar-gever Heijo noemde in de comments “undecided voter” en die vind ik eigenlijk het mooist als vertaling. Die draagt ook goed de betekenis met zich mee dat er meerdere partijen zijn om uit te kiezen (zoals “swing voter” dus niet doet).

Dit artikel is op 28-03-2022 bijgewerkt

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/14268156@N04 / CC BY 2.0

Hoe zeg je “in je eigen sop gaarkoken” in het Engels?

Niet dit soort sop
Bron: flickr.com/photos/kejaba

Ik las dit stripje van Ype Driessen en dacht, oh ja, in je eigen sop gaarkoken, leuke uitdrukking voor een post!

Wat betekent “in zijn eigen sop gaar laten koken”?

Als je iemand in zijn of haar eigen sop gaar laat koken, of in zijn of haar eigen vet gaar laat smoren, dan trek je je handen van ze af, je laat ze aan hun lot over zodat ze er (hoop je dan) zelf achter komen dat hun gekozen weg niet de juiste is. Ze mogen zelf, zonder hulp, de consequenties van hun gedrag ervaren.

Ik zeg in dit geval zelf iets van: nou, dan zoek je het toch lekker zelf uit!

“Het is goed met hem, ik heb hem keer op keer verteld dat ik hem wel wil helpen met zijn huiswerk, maar hij blijft maar op zijn kamer zitten. Wat mij betreft, mag hij lekker in zijn eigen sop gaarkoken.”

Ik heb nooit erg diep over deze uitdrukking nagedacht en realiseer me nu dat ik er altijd een beeld van had van een bak met sop, zoals op het plaatje hierboven, terwijl dat natuurlijk nergens op slaat.

Ik heb het nu opgezocht: het is een heel oud spreekwoord en “sop” is in dit geval een ander woord voor “kookvocht”. Het gaat dus om een stuk vlees dat al genoeg water en vet van zichzelf heeft dat je het in een pan kunt gooien en er daarna niets meer aan hoeft te doen.

Maar dit soort sop
Bron: flickr.com/photos/photopoesie

Hoe vertaal je “in zijn eigen sop gaar laten koken” het beste naar het Engels?

Het Engels heeft dezelfde uitdrukking met dezelfde betekenis, namelijk “to let someone stew in their own juices“.

Andere, minder heftige, opties zijn “to let someone figure it out for themselves“, “to stand back and let them take care of things” of gewoon saai “to leave them alone for a while

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Als ik zo’n post schrijf, kijk ik ook altijd even wat online woordenboeken en andere blogs ervan maken, en in dit geval ben ik de volgende onzin tegengekomen:

“to stew in their own kettle” – wel begrijpelijk, maar niet de juiste Engelse uitdrukking

“to boil in their own sweat” – behalve reuze onappetijtelijk, is dit ook gewoon geen uitdrukking in het Engels. Je hebt wel “bathing” of “soaking in your own sweat”, maar dat betekent gewoon dat je heel erg bezweet bent.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Hoe zeg je “nee heb je, ja kun je krijgen” in het Engels?

Nooit geschoten is altijd mis.
Bron: flickr.com/photos/njtechteacher

Wat betekent “nee heb je, ja kun je krijgen”?

Ik vind dit een heerlijke Nederlandse uitdrukking die lekker letterlijk uitdrukt wat hij betekent. Als je niet vraagt om datgene dat je nodig hebt, dan krijg je het zeker weten niet (het antwoord, dat niet gegeven werd omdat de vraag niet gesteld werd, is dan dus “nee”), als je het wel vraagt dan heb je in ieder geval kans dat het antwoord “ja” is. Het is dus altijd slimmer om het toch te vragen of te proberen of wat dan ook!

Andere uitdrukkingen die vrijwel hetzelfde betekenen zijn “wie niet waagt, die niet wint” en “nooit geschoten is altijd mis”. Je kunt ook iets zeggen als “het is het proberen waard”.

Hoe vertaal je “nee heb je, ja kun je krijgen” het beste naar het Engels?

Er zijn aardig wat Engelse uitdrukkingen die hetzelfde betekenen.

De klassieke uitdrukking is “nothing ventured, nothing gained” (letterlijk: niet geprobeerd, niets gewonnen). Voor native speakers is deze uitdrukking prima, hij wordt ook vaak gebruikt. Voor een publiek van niet-native speakers kan ik me voorstellen dat het woord “ventured” te moeilijk is waardoor ze het niet zullen snappen. Ik heb ook weleens gezien “nothing risked, nothing gained“. Die is beter te begrijpen.

Een wat nieuwerwetse uitdrukking is “if you don’t ask, you don’t get“. Minder mooi, maar wel voor iedereen goed begrijpelijk.

Dan hebben we nog “if you don’t ask/try, you’ll never know” of “it can’t hurt to ask” of “it’s worth a shot” (“a shot” betekent in dit geval “een poging”, dus “het is een poging waard”) . Dit zijn geen vaste uitdrukkingen maar wel prima Engelse zinnen die prima uitdrukken wat je wilt zeggen.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.