Hoe zeg je “boven het maaiveld uitsteken” in het Engels?

Als er een typisch Nederlands spreekwoord is, dan is het wel “met je kop (of hoofd) boven het maaiveld uitsteken”. Ik was daarom blij verbaasd om laatst in een podcast een Engelse vertaling voor dit spreekwoord te leren. Niet uit Amerika of uit de UK, maar uit Australië!

De Australische uitdrukking die ik in de podcast hoorde is “tall poppy syndrome“. De letterlijke vertaling is “hoge klaproos syndroom”. In dit geval is het dus een klaproos die boven het maaiveld uitsteekt (een verwijzing naar de bijbel, blijkbaar).

Dit is natuurlijk geen directe Engelse vertaling, maar eerder een vertaling voor het Nederlandse “maaiveldcultuur“. Een cultuur in een land of een bedrijf die voorschrijft dat je niet succesvol mag zijn.

Ook al komen ze niet helemaal overeen, je zult het met me eens zijn dat de uitdrukking (en het sentiment) érg op de Nederlandse variant lijkt. Zou het komen door al die Nederlandse migranten?

Helaas is deze uitdrukking in de Engelstalige wereld dus niet algemeen bekend. Ik denk dat je hem wel kunt inzetten als er een uitleg achter staat, zoals hieronder.

In Nederland mag je je kop niet boven het maaiveld uitsteken; succesvolle mensen krijgen kritiek te verduren.

The Netherlands suffers from tall poppy syndrome; successful people are criticised.

of

The Netherlands suffers from what Australians call “tall poppy syndrome“; successful people are resented and criticised.

Andere mogelijkheden, als je een vertaling nodig hebt naar het Engels die zeker weten door iedereen juist begrepen wordt, zijn:

to stand out from the crowd” (= opvallen)

of alleen “to stand out (too much)

to excel” (= het beter doen dan anderen)

War jammer is aan deze vertalingen is dat dat negatieve er niet in zit. In Het Engels is het geen probleem als je opvalt, het idee dat je kop er elk moment afgemaaid zou kunnen worden zit hier niet in.

Over deze vertalingen heb ik wat te mekkeren

To stick your neck out” lijkt misschien mooi vergelijkbaar, de beeldtaal is dezelfde, maar ik vind de betekenis toch anders. “To stick your neck out” betekent risico nemen, vaak voor een ander. “I know you want a promotion, but I’m already sticking my neck out by talking to our boss about you wanting to work from home.” De betekenis van beter zijn dan de mensen om je heen zit er niet in.

To stick your head above the parapet” (UK Engels) heeft vrijwel dezelfde betekenis. Je neemt risico op kritiek door iets te doen of te zeggen waar veel mensen het mee oneens zullen zijn.

In sommige contexten zijn deze vertalingen beter dan niets, maar de betekenis is eigenlijk net anders.

Wat betekent “boven het maaiveld uitsteken”?

Als je boven het maaiveld uitsteekt, dan val je op. Je bent bijzonderder dan gemiddeld. Je doet je werk beter dan je collega’s, zingt beter dan je koorgenoten, haalt de beste cijfers op school. We gebruiken het spreekwoord om aan te geven dat dat over het algemeen niet gewaardeerd wordt. Als je boven het maaiveld uitsteekt, en er wordt gemaaid, nou, dan heb je dus geen hoofd meer.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Big Dee, Pexels

Hoe zeg je “belletje trekken” in het Engels?

Belletje trekken, belletje lellen, belletje leuren of belleketrek (België): je belt aan (of klopt op de deur) en rent dan weg. In Engelstalige landen wordt dit spelletje ook gespeeld, maar ze hebben er nogal veel verschillende namen voor. Dus wat is de beste manier om “belletje trekken” naar het Engels te vertalen?

Nou, die is er dus niet. Net als bij veel van dit soort spelletjes, zijn er enorm veel plaatselijke namen voor. In de UK bijvoorbeeld is één van de bekendste termen “knock knock ginger” of “knock down ginger“.

Als je goed Engels kunt zul je misschien denken dat het woord “ginger” naar een roodharig persoon verwijst, en dan klinkt “knock down ginger” niet zo tof. Maar historisch gezien is dit niet de betekenis. “Ginger” komt in dit geval van “to ginger up” (= activeren), en “knock down” van de neerwaartse beweging van ouderwetse deurkloppers. “Knock down ginger” betekent dus gewoon “aankloppen en wegwezen”.

Ik adviseer als vertaling het Amerikaanse “ding dong ditch“, omdat die net als onze Nederlandse variant met aanbellen te maken heeft in plaats van aankloppen. “Ditch” verwijst in dit geval naar “to ditch something” (= iets achterlaten). Ik denk dat Engelstaligen die deze benaming niet kennen, toch iets met deze term aankunnen. Bij “knock knock ginger” zullen ze het gewoon niet snappen, bovenop het feit dat men dus zal denken dat het iets met roodharigen te maken heeft.

Een andere vertaalmogelijkheid is het Britse “knock and run“, die geeft ook goed weer wat het spelletje precies inhoudt. In de UK hebben alle termen iets met “kloppen”, in plaats van “aanbellen”. Iets als *ring the doorbell and run* bestaat niet (al zou het wel begrepen worden).

Het spelletje zelf wordt wel regelmatig met aanbellen gespeeld, het is niet zo dat Engelse kindertjes altijd op de deur kloppen en nooit aanbellen. Dat “knock” is in dit geval een historische term, omdat het spelletje ouder is dan deurbellen (denk ik dan). Misschien hadden mensen in de UK vooral deurkloppers toen men in Nederland al van die deurbellen aan een touwtje hadden? Wie weet.

Een populair onderwerp voor taalkundigen

Misschien vraag je je af waarom ik dit artikel eigenlijk schrijf. Er zullen niet heel veel Nederlandstaligen zijn die deze vertaling nodig hebben. Dat klopt. Ik wilde vooral een mooi staaltje taalkundig onderzoek delen, namelijk deze kaart van de UK, waar goed wordt aangegeven waar welke terminologie gebruikt wordt.

Ook bij niet-taalkundigen is de benaming van belletje trekken een populair onderwerp. Er zijn diverse twitterpolls geweest over “hoe noem je dit spelletje”, en in populaire dagbladen wordt er ook vaker over geschreven dan je zou denken.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Cátia Matos, Pexels

Hoe zeg je “het zal me aan mijn reet roesten” in het Engels?

Niet echt het soort uitdrukking dat ik normaalgesproken behandel, maar onderstaand kaartje kwam lang op mijn social media en toen dacht ik, laat ik daar eens iets mee doen. Op het kaartje wordt de Engelse spreuk “zero f*cks given” naar het Nederlands “vertaald” met *it can oxidize on my ass* – het kan me aan mijn reet roesten.

Nu is “zero f*cks given” een internetspreuk, en niet iets dat de meeste Engelstaligen echt zouden zeggen. (Al zal de jonge TikTok generatie het waarschijnlijk wel in hun taalgebruik hebben opgenomen.) Bovendien betekent het net iets anders, want het gaat meestal om mensen in een filmpje, plaatje, of verhaal, die het niet kan schelen wat de buitenwereld van hen denkt. (“Look at that guy in that picture, eating alone in a restaurant. Zero fucks given.”)

Maar toch, ik dacht laat ik even een rijtje geven van Engelse uitdrukkingen die uitdrukken dat iets je niet kan schelen, die wél echt gebruikt worden.

I don’t give a X

of “who gives a X

waarbij X kan zijn:

toss” (UK), “damn” (US), “f*ck” (internationaal), “sh*t” (internationaal), “monkey’s” (UK), “flying f*ck” (eerder US), “flying duck” (gekuisde variant) “rat’s arse” (UK), “rat’s ass” (US)

Je mag ook zelf iets origineels voor X invullen, men zal het begrijpen omdat de vorm zo bekend is. Bijvoorbeeld “I don’t give a stroopwafel“, “I don’t give a flying Dutchman”. Wordt prima begrepen.

Verder hebben we

what do I care?

I couldn’t care less

it doesn’t make a difference

Het zal me aan mijn reet roesten wat hij ervan vindt.

Het kan me niet schelen wat hij ervan vindt.

Het zal me een worst wezen wat hij ervan vindt.
I don’t give a … what he thinks about it.

Who gives a … what he thinks about it.

I couldn’t care less what he thinks.

It doesn’t make a damn bit of difference to me what he thinks.

I don’t care what he thinks.
Die schulden kunnen me aan mijn reet roesten.I don’t give a ... about those debts. (etcetera, zie hierboven)

Screw those debts.

F*ck those debts.

“I could care less” of “I couldn’t care less”

Een van de manieren om te zeggen dat het je niets kan schelen is dus “I couldn’t care less“. (= het kan me niet minder schelen dan dit, want ik ben al bij het absolute minimum, namelijk 0) Dit is wat ze in de UK en de meeste Engelstalige gebieden zeggen.

In Amerika is sinds de jaren ’50 een beweging gaande dat sommige mensen “I could care less” zeggen. Betekent (voor die mensen) gewoon hetzelfde. Deze manier van zeggen wekt bij sommigen heftige emoties op, omdat ze het zo onlogisch vinden. Echter: taal is taal en niet altijd logisch.

Voor Nederlandstaligen raad ik de term “I couldn’t care less” aan omdat die overal goed begrepen wordt, óók in Amerika, en niemand boos maakt.

Deze vertalingen vind ik niet zo goed

“You can shove it up your ass” is een gevalletje van “de vertaler wil graag die kont erin houden”. Maar deze uitdrukking betekent natuurlijk “steek het in je reet”. In andere woorden, “je kunt er de pot mee op” of “donder op”. Dat is niet hetzelfde als “het kan me niets schelen” en dus geen goede vertaling.

Daarbij is er gewoon een mooie vertaling waar een kont in voorkomt, namelijk: “I don’t give a rat’s arse” (UK, US: ass). Net als de X in “I don’t give a X“, kun je voor die rat ook andere dieren invullen. Zo zag ik online “I couldn’t care a yak’s arse” – geen bestaande uitdrukking, wel mooi gevonden.

Als het om een mens gaat die je niets kan schelen kun je ook nog zeggen “that guy can crawl up his own arse” (UK, US: ass).

Genoeg opties om er een achterwerk in te houden, dus!

Ben ik er eentje vergeten?

Er zijn zoveel manieren om in het Engels uit te drukken dat het je allemaal niet uitmaakt, ik ben er vast wat vergeten. Laat het me weten in de comments!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: KoolShooters, Pexels

Hoe zeg je “inchecken” en “uitchecken” in het OV in het Engels?

Als je reist met het openbaar vervoer in Nederland dan vragen ze je om in te checken en uit te checken. Niet zoveel Nederlanders weten dat dit geen “echt” Engels is, in Engelstalige landen noemen ze het anders. In- en uitchecken doe je voor een Engelstalige in een hotel, niet in de bus.

Hoe noemen ze het dan wel? Dat verschilt per regio. In Londen (en daardoor ook de rest van het VK) hebben ze het over “to touch in” en “to touch out“. Eerst was dit “to tap in” en “to tap out“, maar dat hoor je nu veel minder. Men heeft blijkbaar besloten dat “touch” een duidelijkere term is.

In Canada en Australië zeggen ze “to tap on” en “to tap off“.

Echter, ik moet hierbij zeggen, dat ik “to check in” en “to check out” geen hele problematische termen vind in het Engels. Ben je een tekst aan het vertalen die voor Engelstaligen buiten Nederland bedoeld is, dan is het handig om “to touch in” en “to touch out” te gebruiken.

Maar schrijf je voor Engelstaligen die in Nederland wonen of op bezoek komen, dan denk ik dat je prima “to check in” en “to check out” kunt zeggen. Houd wel in de gaten dat 1) ze aanvankelijk aan een hotel zullen denken, dus maak duidelijk dat je het over een OV-chipkaart (= smartcard) hebt, en 2) “to check out” ook “iets bekijken/onderzoeken” én “niet meer opletten omdat je niet meer geïnteresseerd bent” kan betekenen, en dat het om die reden soms wat grappig over kan komen.

Maar ik ken een Engelstalige die wel “to check in” en “to check out” zegt

Dat is waarschijnlijk een Engelstalige die in Nederland woont. Het is natuurlijke nieuwe technologie en dus ook nieuwe terminologie. “To check in” en “to check out” is in principe prima Engels voor de handeling die het beschrijft. Het is gewoon toevallig niet de term die in Engelstalige landen gangbaar is geworden. Een Engelsman die al tien jaar in Nederland woont, heeft niet door dat het in zijn thuisland anders genoemd wordt. Een docent Engels in Nederland ook niet.

Het speudo-Engelse leenwoord “beamer” heeft hetzelfde verhaal.

Maar de NS zegt ook “to check in” en “to check out” in hun Engelstalige uitingen

En dat vind ik geen verkeerde keus. Zoals ik hierboven al zei: het is een prima keus voor de handeling die het beschrijft. Het is verstandig van de NS om bij de Neder-Engelse term te blijven, want dat is ook de term die zijn personeel automatisch gebruiken als ze Engels spreken. Anders ontstaat er verwarring alom, en die verwarring is nergens voor nodig.

Hard bewijs

Hieronder een paar plaatjes van Engelstalige vervoersbedrijven waar je kunt zien dat ik mijn vertalingen niet zomaar zelf verzin.

Londen. Bron: tfl.gov.uk, 02-11-2022
Zuid-Oost Engeland Bron: southeasternrailway.co.uk, 02-11-2022
Canada Bron: gotransit.com, 02-11-2022

Australië. Bron: transportnsw.info, 02-11-2022

Ken jij nog een andere term?

Er zijn honderden verschillende OV chipkaartsystemen in de wereld en waarschijnlijk nog tientallen andere Engelse termen voor “inchecken” en “uitchecken” die ik niet ken. Ken jij er een paar? Ik hoor het graag in de comments hieronder!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/117235653@N04 (cropped), CC BY 2.0

Hoe zeg je “actueel” in het Engels?

Nederlands: actueel / Engels: current, up-to-date

Samen met broertje “eventueel” is dit de naarste Engelse false friend: actueel. Vervelend omdat hij zo op “actual” lijkt, wat dus geen goede vertaling is, vervelend omdat een verkeerd gebruik vaak niet opvalt, en vervelend omdat niet alleen Nederlanders hem fout gebruiken, maar ook heel veel mensen met een andere taalachtergrond.

Eerst de vertaling: “actueel” kent geen directe Engelse tegenhanger. Afhankelijk van de context wordt het “up-to-date“, “current“, “topical“, of nog iets anders.

Sandra, heb jij de actuele cijfers voor me?Sandra, do you have the latest figures for me?

(…) current data for me?

(..) updated statistics for me?
In ons magazine bespreken we actuele onderwerpen.Our magazine features topical subjects.

(…) relevant subjects.

(…) newsworthy subjects.

(…) subjects from the here and now.
Dit vraagstuk is heel actueel.This is an urgent issue.

This issue is very relevant right now.

This issue is very prevalent in the current debate.
Controleer of je gebruiksaanwijzing nog actueel is.Check if your manual is still up to date.

Check if you have the most recent manual.
Actuele gebeurtenissenCurrent events

Hoe zit het met “actual”?

Nederlands: echt, waar / Engels: actual

Het Engelste woord “actual” betekent “waar” of “echt”.

Wat deze false friend zo lastig maakt, is dat jij en je toehoorder meestal niet door zullen hebben dat je het woord verkeerd gebruikt. Als jij zegt “I need the actual data” dan denk jij dat je zegt dat je de actuele gegevens nodig hebt, maar je Engelstalige toehoorder denkt dat je om de échte gegevens vraagt. In de praktijk komt dat op hetzelfde neer, waardoor de fout niet wordt ontdekt.

Verder wordt deze fout ook gemaakt door Duitsers (aktuell), Spanjaarden (actual), Fransen (actuel), Tsjechen (aktuální), Portugezen (atual), Italianen( attuale) én Polen (aktualny)! Daardoor wordt het een soort Euro-Engels waarbij niemand meer zo goed weet wat er bedoeld wordt, de native Engels betekenis “echt” of de niet-native betekenis “actueel”. Net als bij “eventueel” raad ik daarom aan het Engelse woord “actual” te vermijden. Zeg “real”, “true”, “real-life”, “tangible” (=tastbaar).

Hoe zit het met “actually”?

“Actually” betekent “eigenlijk” en wordt eigenlijk (ha!) vaker door Euro-Engels-sprekers verward met “actueel” dan “actual”. Ik weet niet hoe vaak ik emails heb gekregen van collega-vertalers met een hoog niveau Engels die in hun verder perfecte email iets schreven van *I am actually very busy so I cannot take on more work*. Duitsers en Fransen meer nog dan Nederlanders, heb ik het gevoel.

Ook hier weer: de fout valt vaak niet op. Een native Engelstalige zal het opvatten als “ik heb het eigenlijk heel druk”.

“Actually” kun je vervangen door “in fact”, “as a matter of fact” of “in truth”. Of je laat hem weg, want vaak is het een stopwoordje dat eigenlijk (ha!) niet nodig is.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bronnen foto’s: breaking news: flickr.com/photos/s2ublack (cropped), CC BY 2.0, actual story: eigen werk

Hoe zeg je “kleur bekennen” in het Engels?

Ik heb het gedaan!

“Kleur bekennen” is zo’n uitdrukking die in het Nederlands niet helemaal eenduidig gebruikt wordt, waardoor de vertaling naar het Engels ook lastig is. Hieronder de betekenissen die de term in het Nederlands kan hebben, en de bijbehorende mogelijke Engelse vertalingen.

Betekenis 1: (politieke) mening publiek maken

Dit thema speelt al een tijdje in de maatschappij en onze vereniging moet nu kleur bekennen.This subject has been a societal issue for a while, and it is time for our club to take sides.

(…) to state our position in clear terms.

(…) to commit to a position.

(…) to nail our colours to the mast. (=je maakt je positie bekend, én bent bereid er tot de laatste snik voor te vechten)

(…) to show our true colours. (=onze ware aard te laten zien)
Als je de politiek in wil, moet je wel bereid zijn kleur te bekennen.If you want to work in politics, you have to have courage in your convictions.

(…) you have to be willing to take sides.

(…) you have to be willing to state your position in clear terms.

Betekenis 2: een geheim (standpunt) prijsgeven

Ik heb het jarenlang geheim gehouden, maar nu moet ik kleur bekennen.I’ve kept it secret for years, but now I have to come clean.

(…) now I have to admit the truth.

(…) now I have to confess the truth.

(…) now I have to lay my cards on the table.

(…) now I have to show my hand.

Betekenis 3: je ware identiteit laten zien

Vanbinnen ben je een feestbeest, en vanavond is het tijd om kleur te bekennen!You’re a party animal on the inside, and tonight is the night to show your true colours!

(…) to show them what you are made of!

Betekenis 4: gebruik als grapje want het verhaal gaat over kleur

Ik heb bijna het gevoel dat “kleur bekennen” vaker wordt gebruikt als grapje dan in de “echte” betekenis. In dat geval heb je als vertaler een Engels idioom nodig dat over kleur gaat, en dat zo goed mogelijk in de context past. Hieronder een paar opties. Ik heb ze niet dikgedrukt omdat het geen echte vertalingen zijn.

Het is tijd om kleur te bekennen: welke haarkleur kies jij deze zomer?It’s time to show your true colours…

Time to lend colour to your life …

Colour yourself happy and …

You’ll pass with flying colours if you…

Let op met uitdrukkingen met “colours”

Vertalers kiezen vaak als vertaling een Engelse uitdrukking waar ook qua letterlijke betekenis iets vergelijkbaars aan is, en in dit geval zijn er voor “kleur bekennen” twee Engelse uitdrukkingen die in de buurt komen en ook met kleur te maken hebben: “nail one’s colours to the mast” en “show one’s true colours”.

“To nail one’s colours to the mast” (ook wel “to pin”) is in dit geval een goede vertaling, al kleeft er wel een extra betekenis aan vast: schepen gaven zichzelf vroeger over door de vlag te strijken. Nagelde ze hun vlag aan de mast vast, dan betekende dat dat ze bereid waren te vechten tot de laatste snik. Die laatste snik, die zit niet in het Nederlandse “kleur bekennen”. Ook ben ik een beetje bang dat niet-native Engelsen deze uitdrukking niet zullen kennen of begrijpen.

“To show one’s true colours” betekent “je ware aard laten zien” en is vaak negatief in betekenis. “I thought I loved her, but then she showed her true colours and now I know how manipulative she is.” Soms een bruikbare vertaling, maar vaak ook niet.

(Overigens, als je Amerikaans Engels gebruikt, schrijf je “colors”. Maar dat wist je waarschijnlijk al!)

Eigenlijk heeft het met kaarten te maken

“Kleur bekennen” komt eigenlijk van het spelen met kaarten, het gaat erom dat je in een kaartspel gedwongen wordt te laten zien welke kleur kaarten je in je hand hebt, Qua historische betekenis zijn de vertalingen “to show your hand” en “to lay your cards on the table” eigenlijk het mooist, want die hebben dezelfde betekenis: laten zien welke kaarten je in je hand hebt. Maar voor het huidige gebruik van “kleur bekennen” zijn ze niet altijd de juiste keuze. Toch leuk om te weten!

Bedankt aan de vragensteller!

Deze vraag is gesteld via Ko-Fi, door een vragensteller die ook nog eens een kopje koffie voor me heeft betaald. Kijk, dat zien we natuurlijk graag 😉 Maar voor de arme sloebers onder ons: vragen stellen kan ook gewoon via het contactformulier!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: FransA, Pexels

Hoe zeg je “eventueel” in het Engels?

Nederlands: eventueel / Engels: possibly

Misschien wel de allerbelangrijkste false friend, omdat hij zo vaak en op zo’n hoog niveau misgaat. Je merkt het vaak ook niet, want een zin met een fout “eventual” voor “eventueel” loopt vaak prima, qua grammatica én betekenis, waardoor je nooit ontdekt dat je Engelse toehoorders iets anders hebben begrepen dan jij bedoelde.

Eerst even de correcte vertaling: het Nederlandse “eventueel” kan vertaald worden met “possible“, “potential” of door een zin te bouwen met “may” of “might“.

We gaan eventueel op vakantie.We might go on holiday.

We may go on holiday.
– Ga je op vakantie?
– Eventueel.
– Are you going on holiday?
Possibly.
Maybe.
Could be.
– Not sure yet.
We willen eventuele ruzie voorkomen.We want to avoid potential conflict.

We want to avoid a possible argument.
De deelnemers zijn docenten en eventueel ook leerlingen.The participants are teachers and possibly also students.

The participants are teachers and potentially also students.

De naarste false friend

Nederlands: te zijner tijd / Engels: eventually

Het Engelse “eventually” betekent “na verloop van tijd”, “uiteindelijk”, of “te zijner tijd”. Zoals ik hierboven al noemde: als je de verkeerde vertaling gebruikt, dan hebben zowel jij als je toehoorder het vaak niet door.

Zo hoorde ik laatst een bevriende Nederlandse arts zeggen: “the tissue will eventually be rejected” (geen zorgen, het ging over zijn PHD onderzoek, niet over mijn gezondheid). Maakte hij een taalfout, en bedoelde hij dat het stukje huid misschien afgestoten zou worden, of sprak hij correct Engels, en bedoelde hij dat het stukje na verloop van tijd zeker afgestoten zou worden? Ik wist het niet!

Waarom ik adviseer “eventually” en “eventual” in het Engels helemaal te vermijden

Wat het nóg ingewikkelder maakt, is dat Nederlanders niet het enige volkje zijn die deze fout maken. Duitsers doen het ook (eventuell = misschien), Fransen ook (éventuellement = misschien), en vast nog wel meer Europese talen die ik niet spreek.

Hij gaat daarom nogal vaak mis, zeker in Europa. Als je vaak Engels spreekt met andere non-natives, dan kan het zijn dat jullie met zijn allen het verkeerde gebruik hebben overgenomen. Jullie begrijpen elkaar dan misschien prima, maar als er een native speaker bijkomt, wordt het weer ingewikkeld.

Daarom mijn advies: vermijd het woord “eventually” en “eventual” volledig als je Engels spreekt. Zeg “delayed”, “final”, “future”, “concluding”, “later”, “resulting” of iets dergelijks voor “eventual”, en “in a while”, “after some time”, “in the future”, “sooner or later”, “in the long run” of iets dergelijks voor “eventually”.

“Misused English Words and Expressions in EU publications”

“Eventually” staat in het document “Misused English Words and Expressions in EU publications”, een prachtige PDF waarin een hoge Britse EU pief op prachtige formele wijze klaagt over “Euro-English”.

Het document werd tot en met 2016 regelmatig bijgewerkt, maar nu niet meer. Hoe zou dat toch komen? (Tip: het begint met een “B” en eindigt op “rexit”.)

Hier het stukje over “eventueel”, zodat je niet in de PDF hoeft te graven.

(Het false-friend broertje van “eventual” is “actual”, ook al zo naar, en ook een gevalletje Euro-speak. Die zal ik volgende week bespreken)

(Ik weet zeker dat ik ooit een studie voorbij heb zien komen waar Euro-English als eigen, opkomende variant van het Engels werd besproken, maar die kan ik niet meer vinden. Mocht iemand weten waar ik het over heb, ik hoor het graag in de comments!)

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto’s: eigen werk (HEMA agenda’s FTW!). Gebruiken mag, wel graag met verwijzing naar deze site.

Hoe zeg je “wintertijd” in het Engels?

Een slimme Engelstalige zal met even nadenken waarschijnlijk wel begrijpen wat je bedoelt, maar in het Engels is het niet gebruikelijk om “winter time” te zeggen. Hoe vertaal je “wintertijd” dan wel naar het Engels? Dat is ingewikkelder dan je zou denken…

Eerst even voor de duidelijkheid: in het Nederlands hebben we het over “wintertijd” en “zomertijd”, maar eigenlijk is wintertijd de “normale” tijd, of “standaardtijd” in goed Nederlands. Vroeger was het altijd wintertijd, om het zo maar te zeggen, totdat in 1916 werd besloten de klokken ’s zomers een uur vooruit te zetten.

In het Engels maakt de taal dat nog steeds duidelijk. Zomertijd heet daar “daylight saving time“. (Je mag er ook een “s” achter zetten, “daylight savings time”, of afkorten naar “DST”.) De tijd wordt aangepast om daglicht te “sparen”. In andere woorden, om beter gebruik te maken van het daglicht.

En wintertijd? Dat is dus “standard time“. Maar dat zeggen ze niet zo vaak. Ze maken meestal zinnen als “the clocks go back in October” of “daylight saving time ends on Sunday“.

Hieronder een paar vertaalopties

Denk eraan, vanaf zondag is het weer wintertijd!Remember, the clocks go back an hour Sunday morning!

Remember, daylight saving time ends Sunday morning!

Remember to adjust your clock back to Greenwich Meantime on Sunday! (alleen UK en sowieso minder gebruikelijk)
Waarom bestaat zomer- en wintertijd eigenlijk?Why does daylight saving time exist?

Why do the clocks go forwards?

Why do we switch between daylight saving time and standard time?
Ugh, ik haat wintertijd. Het wordt ’s avonds zo vroeg donker. Ugh, I hate that the clocks have gone back again. It’s dark so soon in the evenings.

Ugh, I wish it were still daylight saving time. I hate how early it gets dark in the evenings.
Deze klok schakelt automatisch van zomertijd naar wintertijd.This clock automatically adjusts to daylight saving time and back.
De aanvang is om 11:30 (wintertijd) of 10:30 (zomertijd).The event starts at 11:30 (standard time) or 10:30 (daylight saving).

Maar ik zie online veel voorbeelden met “wintertime”

Ja, ik ook, en dat vind ik best erg. “Wintertime” (met of zonder spatie) verwijst in het Engels naar de periode dat het winter is. “De wintermaanden”, zeg maar.

Kijk, een Engelstalige zal het vaak wel begrijpen, zeker als je iets hebt van “your smartphone will switch from summer to winter time automatically”. Dat kunnen ze dan wel uitvogelen, natuurlijk. Maar goed Engels is het niet. (Ik zie veel voorbeelden op Duitse sites, trouwens, dus mijn theorie is dat het ligt aan het feit dat er in Duitstalig gebied veel klokken en horloges gemaakt worden, en dat de Duitse vertalers de mist in zijn gegaan.)

En als er alléén “winter time” in de zin staat, zonder duidelijke aanwijzingen dat het om een tijdsverschuiving gaat, dan gaan ze het toch echt verkeerd begrijpen, vrees ik.

Maar ze zeggen wel “summertime”

Zoals een reageerder hieronder terecht opmerkte: in de UK zeggen ze wel “summer time” voor zomertijd. Ze zeggen zelfs “BST”, “British Summer Time”. Maar ze zeggen géén *winter time* voor wintertijd, dan zeggen ze “standard time” of “Greenwich meantime“.

“Wintertijd” in de betekenis van “de tijd dat het winter is”

Heb je het over wintertijd in de andere betekenis, namelijk de tijd dat het winter is, dan heb je het wél over “wintertime“. Of over “the winter months” of “the winter period

De wintertijd is een goed moment om aan onderhoud te doen.The winter months are an ideal time to carry out maintenance jobs.

The winter period is great for keeping up with maintenance.

Wintertime is ideal for maintenance.

Relevant ezelsbruggetje

In het Engels heb je wel het beste ezelsbruggetje om te onthouden of de klok een uur vooruit of achteruit gaat: “Spring forward, fall back.”

Spring forward (=”lente voorwaarts” maar ook “spring voorwaarts”)

Fall back (= “herfst achterwaarts” maar ook “terugvallen” of “terugtrekken”)

Relevant grappig plaatje

Bron: stephencollinsillustration.com (Brits Engels, BST = British Summer Time)

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Dit artikel is op 03-11-2022 bijgewerkt met het relevante grappige plaatje en het stukje over “summertime”

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/suckamc (cropped), CC BY-SA 2.0

Hoe zeg je “Engelse drop” in het Engels?

Toen ik een klein Engels meisje in Nederland was vond men het altijd grappig dat ik ze niet lustte, die Engelse drop1. Mijn Britse moeder was vooral verbaasd, want om nu te zeggen dat dat soort drop in Engeland bijzonder populair was, nou nee. Waarom heette dat spul in Nederland dan Engelse drop?

En hoe heten de dropjes in het Engels?

Die tweede vraag zal ik snel beantwoorden, want daar is mijn website tenslotte voor: in het Engels heten de snoepjes “liquorice allsorts“, kortweg “allsorts“. (liquorice = drop, allsorts = (in dit geval) allerlei soorten door elkaar)

Bekend in het VK, Zuid Afrika, Canada, Australië en Ierland, veel minder bekend in de Verenigde Staten en andere Engelstalige landen. Ze moeten er wel verkocht worden, willen de mensen ze kennen, natuurlijk.

Maar, zoals ik al zei, het is sowieso geen enorm bekend snoepje, dus het zou me niet verbazen als je een Brit of Australiër treft die ze niet kent.

En waarom heet het bij ons Engelse drop? Wikipedia geeft antwoord: omdat ze in Engeland zijn bedacht, en aanvankelijk dus ook uit Engeland werden geïmporteerd. Tegenwoordig zijn er natuurlijk ook Nederlandse bedrijven die de dropjes maken.

Ze zijn bij ons het populairst, meent Wikipedia verder, met de Scandinavische landen (waar ze de snoepjes vertaald ook “Engelse drop” noemen) op de tweede plaats.

Grappig plaatje

Bron: Facebook
De grap is dat er Engelse drop op de vloer van de bus ligt, dus je ziet letterlijk “allsorts on the bus”. Maar het is ook een bekende Engelse uitspraak om te zeggen “you see all sorts on the bus” = je ziet allerlei soorten mensen op de bus: rijk, arm, gek, dik, dun etc.

1Ik vind ze nog steeds vies. Bah!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/jonathanbeard, CC BY 2.0

Hoe zeg je “koolzaadolie” in het Engels?

Geen olie die we in Nederlandstalig gebied vaak gebruiken, maar er zijn taalkundig niet één maar vier interessante dingen over te zeggen, dus ik behandel hem lekker toch: “koolzaadolie”. De Engelse vertaling is tegenwoordig vrijwel overal “canola oil“. Maar dat was tot voor kort niet zo…

Interessant ding 1 – rape oil

De correcte vertaling voor “koolzaadolie” is eigenlijk “rapeseed oil“. In de UK en Ierland heet het ook nog steeds zo.

Vroeger heette het zelfs “rape oil“.

Dat zit zo: de plant heette vroeger “rape” (taalkundig gezien een broertje van ons woord “raap”, een wortelknol. Biologisch gezien een broertje van de mosterdplant.).

Had niets met verkrachting te maken, de twee woorden waren gewoon toevallig hetzelfde. Maar omdat men zich er ongemakkelijk bij was gaan voelen, werd de plant vaak “rapeseed plant” genoemd. En de olie “rapeseed oil”.

Echte, onbewerkte koolzaadolie is heel ongezond, de zuren kunnen je hartspieren aantasten. De olie werd vroeger heel beperkt gegeten en in de jaren ’70 zelfs verboden voor menselijke consumptie. Koolzaadolie werd vooral gebruikt voor olielampen.

Interessant ding 2 – merknaam “Canola”

Met een chemisch proces heeft men er toen een wél eetbare vorm van gemaakt, met minder van die gevaarlijke zuren (=acids) erin. Een bedrijf in Canada noemde hun eetbare olie “Canola oil”. Canola staat voor Canada Oil Low Acid1.

Voordeel 1: het verschil met de oude niet-eetbare olie was goed duidelijk
Voordeel 2: de naam klonk leuk Italiaans
Voordeel 3: niet meer dat akelige “rape” in de naam

De naam was blijkbaar zo goed gekozen dat “Canola oil” van een merknaam nu een algemeen gangbare benaming is geworden (in het Engels heet dit “genericization”, in het Nederlands “merkverwatering“). Niet alleen in Canada, maar ook in de VS, Australië en eigenlijk overal behalve Europa.

In het VK en Ierland noemen ze de olie gewoon nog vrolijk “rapeseed oil”. Ik vraag me af hoe lang nog…

Interessant ding 3 – niet raapzaadolie

Naast koolzaadolie bestaat in het Nederlands ook raapolie/raapzaadolie. Die twee zijn bijna hetzelfde maar net niet.

Je zou denken koolzaadolie = cabbage seed oil en raapzaadolie = rapeseed oil, maar dat is niet zo. Onze “raapzaad” is een andere plant dan de “rapeseed plant”.

Ik ben geen plantenbioloog dus ik ga dit niet verder uitleggen (vooral omdat ik het zelf stiekem niet zo goed snap). Maar hiermee zijn “rapeseed oil” en “raapzaadolie” wel false friends, dus ze gaan op mijn lijstje.

Interessant ding 4 – Italiaans

Engelstaligen hebben vaak geen idee van de geschiedenis van de naam “canola oil” en gaan ervan uit dat het een Italiaanse naam is. In het Italiaans heet dit soort olie echter “colza”, en dat komt dan weer uit het Nederlands 🙂

Over andere talen gesproken, ik woon in Duitsland en hier is “Rapsöl” (wat dan weer wél de juiste vertaling is voor “rapeseed oil) ook een hele normale olie. Maar in Nederland kook ik nooit met “koolzaadolie”. Heb ik het gewoon even gemist en is koolzaadolie bij ons ook normaal? En als de olie bij ons inderdaad onbekend is, waarom? Groeit die plant bij ons niet goed? Laat het me weten in de comments!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

1Voor de echte taalnerds: dit is een voorbeeld van redundantie, want eigenlijk staat er dus “Canada lage-zuur olie olie”. Net als PIN nummer (persoonlijk identificatie nummer nummer). Sommige mensen krijgen het hier heel warm van 😉

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/taedc