Hoe zeg je “belletje trekken” in het Engels?

Belletje trekken, belletje lellen, belletje leuren of belleketrek (België): je belt aan (of klopt op de deur) en rent dan weg. In Engelstalige landen wordt dit spelletje ook gespeeld, maar ze hebben er nogal veel verschillende namen voor. Dus wat is de beste manier om “belletje trekken” naar het Engels te vertalen?

Nou, die is er dus niet. Net als bij veel van dit soort spelletjes, zijn er enorm veel plaatselijke namen voor. In de UK bijvoorbeeld is één van de bekendste termen “knock knock ginger” of “knock down ginger“.

Als je goed Engels kunt zul je misschien denken dat het woord “ginger” naar een roodharig persoon verwijst, en dan klinkt “knock down ginger” niet zo tof. Maar historisch gezien is dit niet de betekenis. “Ginger” komt in dit geval van “to ginger up” (= activeren), en “knock down” van de neerwaartse beweging van ouderwetse deurkloppers. “Knock down ginger” betekent dus gewoon “aankloppen en wegwezen”.

Ik adviseer als vertaling het Amerikaanse “ding dong ditch“, omdat die net als onze Nederlandse variant met aanbellen te maken heeft in plaats van aankloppen. “Ditch” verwijst in dit geval naar “to ditch something” (= iets achterlaten). Ik denk dat Engelstaligen die deze benaming niet kennen, toch iets met deze term aankunnen. Bij “knock knock ginger” zullen ze het gewoon niet snappen, bovenop het feit dat men dus zal denken dat het iets met roodharigen te maken heeft.

Een andere vertaalmogelijkheid is het Britse “knock and run“, die geeft ook goed weer wat het spelletje precies inhoudt. In de UK hebben alle termen iets met “kloppen”, in plaats van “aanbellen”. Iets als *ring the doorbell and run* bestaat niet (al zou het wel begrepen worden).

Het spelletje zelf wordt wel regelmatig met aanbellen gespeeld, het is niet zo dat Engelse kindertjes altijd op de deur kloppen en nooit aanbellen. Dat “knock” is in dit geval een historische term, omdat het spelletje ouder is dan deurbellen (denk ik dan). Misschien hadden mensen in de UK vooral deurkloppers toen men in Nederland al van die deurbellen aan een touwtje hadden? Wie weet.

Een populair onderwerp voor taalkundigen

Misschien vraag je je af waarom ik dit artikel eigenlijk schrijf. Er zullen niet heel veel Nederlandstaligen zijn die deze vertaling nodig hebben. Dat klopt. Ik wilde vooral een mooi staaltje taalkundig onderzoek delen, namelijk deze kaart van de UK, waar goed wordt aangegeven waar welke terminologie gebruikt wordt.

Ook bij niet-taalkundigen is de benaming van belletje trekken een populair onderwerp. Er zijn diverse twitterpolls geweest over “hoe noem je dit spelletje”, en in populaire dagbladen wordt er ook vaker over geschreven dan je zou denken.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Cátia Matos, Pexels

Hoe zeg je “wie kaatst moet de bal verwachten” in het Engels?

Dikke tranen bij mijn zoontje vanochtend. Hij was ons aan het napraten, wij reageerden met tongbrekers. “Tja schat, wie de bal kaatst kan hem terug verwachten” zei ik tegen hem. Maar hoe vertaal je dat mooie spreekwoord naar het Engels?

De smalle betekenis van “die kaatst moet de bal verwachten” is dat als je iemand plaagt, je kunt verwachten terug geplaagd te worden. In het Engels zeg je dan

“Don’t dish it out if you can’t take it” of “You can dish it out but you can’t take it

(Ik heb trouwens sterk het gevoel dat er nog een andere variant is, wat meer Amerikaanse slang, maar ik kom er maar niet op. Als iemand het weet: mijn comments staan open!)

Als je het wat breder ziet, boontje komt om zijn loontje, dan heb je:

What goes around comes around

“You reap what you sow”

Bij die spreekwoorden kan het zijn dat iemand terug pest, maar het gaat meestal om bredere situaties. Als je altijd roddelt over collega’s, dan moet je niet verbaasd zijn zelf het middelpunt te worden van roddels. Of het gaat om karma. Iemand die een hond schopt en een week later zijn been breekt in een auto-ongeluk, zoiets.

Deze vertaling is niet goed

Het oude Van Dale spreekwoordenboek geeft als vertaling “Those who play at bowls must look out for rubs”. Dit is dubbelop fout. Ten eerste omdat het juiste spreekwoord luidt: “Those who play at bowls must look out for rubbers”. Ten tweede omdat dat spreekwoord een andere betekenis heeft, namelijk “als je iets gaat doen, let dan op potentiële problemen”.

Bovendien is het een oud spreekwoord dat niet meer gebruikt wordt. Ik had er zelf nog nooit van gehoord.

Nederlandse varianten

Bij het schrijven van dit artikel kwam ik erachter dat er in het Nederlands nogal wat varianten van dit spreekwoord zijn. Daarom op een rijtje:

Wie kaatst, moet tegen de weerbots kunnen (Belgisch Nederlands)

Wie kaatst kan/moet de bal verwachten

Die kaatst moet de bal verwachten

Wie de bal kaatst kan hem terugverwachten.

“Kaatsen” was een voorloper van tennis, hier een prachtig uitgebreid artikel erover.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: RODNAE Productions, Pexels

Hoe zeg je “met een sisser aflopen” in het Engels?

Hoe zou dat aflopen? Met een knal, of met een sisser?

Utrecht in het nieuws! De Utrechtse politie postte op zijn Instagram over een vier-jarig jongetje dat er in zijn uppie met de autosleutels op uit ging om een stukje te rijden en het nieuws werd opgepikt door de nationale én internationale media.

Het verhaal “liep met een sisser af”, in andere woorden, er is niets ergs gebeurd, maar dat had wél gekund. Ik zag dat de Engelstalige media dit vertaald hadden met “with a sizzle”, wat ik geen goede vertaling vond, maar toen ik in deze Nederlandse uitdrukking dook, bleek dat het een bijzonder lastig te vertalen geval te zijn!

Vlaams versus Nederlands

Het blijkt dat mijn uitleg hierboven van “met een sisser aflopen” een Nederlandse uitleg is. In Nederland betekent “met een sisser aflopen” dat iets geen ernstige gevolgen heeft (terwijl dat wel had gekund). In België betekent het dat iets op een teleurstelling of een mislukking uitloopt.

Vrijwel omgekeerde betekenissen dus!

Die sisser verwijst overigens naar vuurwerk dat niet knalt, maar een sissend geluid maakt. Het is maar waar je dat vuurwerk afsteekt, denk ik dan.

Nederlanders zeggen blijkbaar: “Oh jee, vuurwerk in huis! Dat had naar kunnen knallen, gelukkig was het uiteindelijk maar een sisser” terwijl Belgen zeggen “Hee, kijk, vuurwerk, wat leuk! (2 minuten later) Oh, ik had gehoopt op mooie knallen, maar het was maar een sisser, wat een teleurstelling.” (Dit heb ik zelf bedacht, maar het lijkt me zo.)

Hoe vertaal je “met een sisser aflopen” voor Nederlanders het beste naar het Engels?

The Guardian en The Independent kiezen voor “it ended with a sizzle“, maar dat vind ik geen goed gelukte vertaling. Bij “sizzle” denk ik aan het geluid dat een worst maakt in een pan. Een duik in een Engelstalig corpus leert mij ook dat het geen gebruikte uitdrukking is. Ik denk dat Engelstaligen “it ended with a sizzle” niet goed zullen begrijpen.

Er is ook geen andere leuke Engelse uitdrukking die hetzelfde betekent. Ik pleit daarom voor een saaie vertaling in de trant van “he was lucky, it could have been much worse.” of “it could have ended in tears, but it didn’t“.

In het verhaal van het jongetje hierboven hadden ze ook kunnen kiezen voor “all’s well that ends well” (=eind goed, al goed).

In bepaalde contexten is “to blow over” een goede vertaling – een situatie leek vervelend te worden, maar gelukkig is men het kort daarop weer vergeten.

To get off lightly” betekent dat je een zware straf had kunnen krijgen, maar dat de straf uiteindelijk wel meevalt. In sommige contexten dus ook een mogelijke vertaling.

Maar goed, je zult het met me eens zijn dat alle mogelijke vertalingen niet echt het sjeu hebben van het origineel, en/of erg beperkt inzetbaar zijn. Ik ben met geen enkele vertaling echt tevreden, en zet daarom deze uitdrukking in mijn categorie “vrijwel onmogelijk te vertalen”.

Hoe vertaal je “met een sisser aflopen” voor Belgen het beste naar het Engels?

Als iets op een teleurstelling of mislukking uitloopt, dan hebben Engelstaligen ineens wel wat uitdrukkingen om uit te kiezen. Zou Nederland vol zitten met optimisten terwijl België en de hele Engelstalige wereld vrij pessimistisch is? Wie weet!

Een vergelijkbare uitdrukking met dezelfde beeldtaal van een teleurstellend stuk vuurwerk is “to go up in smoke“. “Her dreams went up in smoke.”

Een andere optie is “it all came to nothing“. We had high hopes for that project, but it all came to nothing. Of “it was a let-downWe had high hopes for that project, but in the end, it was a let-down.Well, that was an anticlimax. Of natuurlijk het letterlijke “it was a disappointment” of “we were disappointed” of “we were disillusioned“. (disillusioned = teleurgesteld)

Een leuke uitdrukking om mee te spelen is misschien “to be all dressed up with nowhere to go“. Je had je op iets verheugd, maar dat gaat nu niet door.

Ze passen niet allemaal in alle contexten, hier twee voorbeelden:

We hadden ons verheugd, maar het event werd afgelast, dus de avond liep met een sisser af.We were looking forward to it, but the event was cancelled, so it was quite a let-down.
(…), so it was a bit of an anti-climax.
(…), so we ended up being all dressed up with no place to go.
(…), so we ended up being quite disappointed.
Haar droom om astronaut te worden liep met een sisser af.Her dreams to become an astronaut went up in smoke.
Her dreams all came to nothing.

Deze vertalingen vind ik niet zo goed

Behalve het “to end with a sizzle” dat ik hierboven besprak en niet erg gelukt vind, zie ik ook veel de vertaling “to fizzle out”. Deze vertaling is zowel voor de Nederlandse als voor de Belgische betekenis niet juist. “To fizzle out” betekent dat er langzaamaan minder energie in iets zit, dat bijvoorbeeld een roddel langzaam uitsterft omdat de interesse verloren gaat. “Een langzame dood sterven” of “langzaam uitdoven” zou je in het Nederlands zeggen.

Interest in the Segway simply fizzled out. After the hype of the early 2000, the strange two-wheeled vehicle is an oddity on the street nowadays.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Spotlight Saturday

Elke zaterdag is het op deze site Spotlight Saturday. Ik bespreek dan een woord of uitdrukking uit de actualiteit. Zie je een Nederlandse term voorbijkomen in het nieuws dat goed op deze site zou passen? Laat het me weten op mijn contactpagina!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/laffy4k, CC BY 2.0

Hoe zeg je “borrel” in het Engels?

Betekenis 1: een informele bijeenkomst met drankjes en hapjes

De vrijdagmiddagborrel (vrijmibo), de kerstborrel, “ik ga even borrelen met vrienden”; in Nederland (interessant genoeg niet in België) wordt het woord “borrel” gebruikt voor een informele bijeenkomst met drankjes en hapjes. Er hoeft niet eens alcohol geschonken te worden.

Er is geen een-op-een vertaling, het juiste Engelse woord hangt van de context af.

Goede vertalingen zijn “a get together” (meer Brits) of “a social mixer” (meer Amerikaans). Deze woorden zijn allebei een tikkeltje formeler dan het Nederlandse “een borrel”. Het zijn woorden die je baas gebruikt als het bedrijf iets georganiseerd heeft, maar als het om een informele borrel tussen vrienden of collega’s gaat zeg je meestal gewoon “drinks” (zonder lidwoord. Zie de voorbeelden hieronder.)

Hieronder een paar voorbeeldvertalingen:

vrijdagmiddagborrel (vrijmibo)Friday Night Drinks
(laat je niet verwarren door het woord “night”, Friday Night Drinks beginnen, net als in Nederland, na het werk, dus ongeveer om 17:00. Het concept is vooral bekend in Australië maar iedereen die Engels spreekt zal begrijpen wat je bedoelt.)
We gaan nog even borrelen in de stad.We’re going to have a drink or two in town.
We’re heading into town for drinks.
KerstborrelOffice Christmas party (er is zelfs een hele film over gemaakt)
(ook hier: laat je niet verwarren door het woord “party”. Het hoeft geen uitgebreid feest te zijn, ook een paar drankjes in de kantine kunnen in dit geval door voor “party”, één of twee kerstballen en misschien een slinger en je bent er al)
Ik wil alle collega’s volgende week uitnodigen voor een borrel.I want to invite all staff for an informal get-together next week.
I want to invite all staff for a social mixer next week.
Ik kijk erg uit naar die borrel volgende week.I’m looking forward to that office party next week.
I’m looking forward to that party next week.
I’m looking forward to drinks next week.
De borrel was heel saai.The get together was very boring.
We gaan borrelen in een cafe.We’re all meeting up at a pub.

Betekenis 2 – een klein drankje

In de klassieke betekenis is een “borrel” één standaardmaat sterke drank, meestal jonge jenever. Als je een groot glas jenever drinkt waar meerdere kleine glaasjes in zouden passen, dan drink je dus met dat ene glas meerdere borrels. Ik denk zelf dat deze betekenis wat aan het verschuiven is, en dat als je over iemand zegt “hij heeft een paar borrels op” dat het dan best kan dat de meneer in kwestie alleen bier gedronken heeft. Maar hij is wél aangeschoten, dat wel.

Die betekenis is niet moeilijk te vertalen, dan wordt het “a drink” of “a shot“. Let wel op dat het woord “shot” niet de connotatie heeft van oudere heren in een bruin café zoals het Nederlandse woord “borrel” dat wel heeft. “To do shots” is jongerentaal. Een oudere heer in een Engelse pub doet geen shots. Hij kan wel naar de bar lopen en “a shot of whisky” bestellen, dat wel.

Relevant filmpje

En als we het toch over whisky hebben…

Grappig filmpje over een depressieve Schotse whiskygids. Heeft verder niets met borrels te maken 😉

Dit artikel is op 24-12-2021 bewerkt nav de opmerking van John hieronder dat het woord “shot” op zich geen jongerentaal is, het gaat echt om de term “to do shots”. Bedankt, John!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.