Hoe zeg je “eraan toe zijn” in het Engels?

echt aan vakantie toe

Anouk schreef op mijn contactpagina:

“Ik zou zo graag een echt passende vertaling hebben voor ‘ik ben er echt heel erg aan toe’.”

Anouk, ik moet je teleurstellen, hij staat hieronder in de tabel, maar ik heb geen goede vertaling kunnen vinden. Wat mij betreft hebben we er dus weer eentje te pakken: een onvertaalbare Nederlandse uitdrukking. Maar wie weet leest er iemand mee die een goed idee heeft, mijn comments staan open!

Betekenis 1: ik ben aan vakantie toe

In deze betekenis betekent “eraan toe zijn” dat je behoefte hebt aan iets.

Je zegt in het Nederlands “ik ben zo aan vakantie toe” als je veel behoefte hebt aan vakantie. Je bent moe, je hebt er lang op gewacht, je wil eigenlijk niet langer wachten want je hebt het nodig. Je bent er klaar voor. Je bent eraan toe.

In deze betekenis is “eraan toe zijn” verdomd lastig te vertalen. Ik heb hieronder een paar pogingen gedaan maar zeker over die laatste twee ben ik niet tevreden. Als iemand een goed idee heeft, ik hoor het graag in de comments!

Ik ben echt aan vakantie toe.I really need a holiday (UK)/ vacation (US).
I could really use a holiday/ vacation.
Ik zou op kamers gaan wonen als ik jou was. Je bent eraan toe.I’d move out if I were you. It’s time.
(…) You’re ready.
(…) You could use the privacy.
(…) You need to have your own place.
Je mag altijd langkomen om te praten als je eraan toe bent.You are always welcome for a chat whenever you’re ready.
(…) when you feel up for it.
(…) in your own good time.
(…) when you feel ready.
Ik geef mijn dochter geen smartphone, daar is ze nog niet aan toe.I’m not giving my daughter a smartphone, she’s not old enough.
(…), she’s not responsible enough yet.
John is aan pensioen toe.Moeilijk te vertalen
John is ready to retire.
Ik ben er echt heel erg aan toe.Moeilijk te vertalen
I could really use that … [datgene waar je aan toe bent].
I really need that …
I just really need a break/ a change / a holiday.

Betekenis 2: ik ben er slecht aan toe

Voor niet-Nederlandstalige moeilijk te begrijpen, voor ons een peulenschil: gebruik je “eraan toe zijn” net iets anders in de zin, dan gaat het ineens over je huidige situatie, en eigenlijk alleen als die slecht is.

In deze betekenis is de vertaling minder moeilijk.

Overigens past Anouks zinnetje ook in deze betekenis, hij kan namelijk op twee manieren opgevat worden. In dit geval is de vertaling wel makkelijk – ik heb hem onderaan gezet. (Maar ik denk niet dat Anouk op deze betekenis doelde.)

Zij is er net zo aan toe als ik.She’s in the same position as me.
She’s in the same boat as I am.
Her situation is just as … as mine.
Zo, jij bent er slecht aan toe.Well, you’re in bad shape.
Well, you’re in a bad state.
Well, you’re in a bad way.
Well, you’re in a bad situation.
Well, you’re in dire straits. (= ernstige nood)
Die auto is er slecht aan toe.The car is in bad shape.
The car is in poor condition.
Ik ben er echt heel erg aan toe.I’m in a really bad state.
I’m doing really badly. (Een Amerikaan zou zeggen: “I’m doing really bad”)

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Andrea Piacquadio, Pexels

Hoe zeg je “dynamiek” in het Engels?

Dit team heeft een fijne dynamiek

Wat betekent “dynamiek”?

Dynamiek betekent eigenlijk dat iets veel in beweging is of veranderlijk is. Een muziekstuk is dynamisch als er veel wordt afgewisseld tussen hard en zacht, hoog en laag. Een mens is dynamisch als hij of zij veel energie heeft en telkens wat anders doet.

Ik heb het idee dat “dynamiek” en “dynamisch” in het Nederlands steeds meer wordt gebruikt om te verwijzen naar een groep mensen zoals een team of een gezin. “De dynamiek van een schoolklas” gaat om de manier waarop de klas soms prettig met elkaar omgaat, soms minder prettig, soms met één iemand die opvalt, soms vijf druktemakers, dan weer allemaal stil. Zoiets.

Verder zie ik “dynamisch” ook vaak als modewoord om uit te drukken dat iets op een positieve manier levendig is en energie uitstraalt. “De nieuwe wijk straalt dynamiek uit.

Hoe vertaal je “dynamiek” het beste naar het Engels?

In het Engels is de vertaling meestal gewoon “dynamics” (dynamiek) of “dynamic” (dynamisch), maar let op dat dit in het Engels veel meer een technisch begrip is. Ik zie online dat vaak de vertaling “dynamics” wordt gekozen terwijl ik dat niet vind passen.

Heb je het over mensen, gebruik dan de term “social dynamics” als het niet direct uit de zin duidelijk wordt dat het om mensen gaat. Een nieuwerwets woord dat misschien ook goed zou kunnen werken is “interplay“.

Synergy” is eigenlijk wat anders (heb je “synergy” dan levert de samenwerking meer op dan alleen de som van haar delen), maar in van dat modieuze marketinggebruik heb ik het gevoel dat het vaak een goede vertaling is.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: fauxels, Pexels

Hoe zeg je “inhoudelijk” in het Engels?

Aardig wat inhoudelijke inhoud

Het was een van mijn eerste posts op deze site, “inhoudelijk”. Voor mij is dit namelijk één van de meest onvertaalbare Nederlandse woorden. Ik vind het dan ook gek dat het nooit een populair artikel is geworden.

“Inhoudelijk” is nu met Rutte en zijn sms-jes in het nieuws, dus mag hij in de herkansing voor de Spotlight Saturday.

Ik heb het artikel wat herschreven, maar heb voor de vertalingen die ik in 2019 had verzonnen geen noemenswaardige toevoegingen kunnen verzinnen. Voor ideeën in de comments ben ik altijd dankbaar!

Wat betekent “inhoudelijk”?

Laten we eerst proberen “inhoudelijk” in het Nederlands uit te leggen. Als iets “inhoudelijk” is, dan gaat het over de inhoud, en niet over andere aspecten.

Als je het bijvoorbeeld hebt over een contract, en je wilt zeggen dat er “inhoudelijke wijzigingen” zijn geweest, dan bedoel je dat de wijzigingen zijn aangebracht in datgene waar het contract echt over gáát. Niet alleen wijzigingen in spelling, lettertype, of opmaak, en ook meer dan het verbeteren van een paar zinnen.

Wat is het probleem?

“Inhoudelijk” is één van de moeilijkste Nederlandse woorden om naar het Engels te vertalen. Er is gewoon geen goede tegenhanger in het Engels.

Wat het extra moeilijk maakt, is dat “inhoudelijk” in het Nederlands soms best wollig is in betekenis. Want wat is een “inhoudelijk onderwerp”? Ieder onderwerp heeft tenslotte inhoud…

Hoe vertaal je “inhoudelijk” het beste naar het Engels?

Een mogelijke vertaling is “substantive” of “of substance“. (bijvoorbeeld “inhoudelijke veranderingen” > “substantive changes”). “Substantive” betekent “wezenlijk”. Zijn “wezenlijke veranderingen” hetzelfde als “inhoudelijke veranderingen”? Ik weet het niet zo goed. Maar ik hoor wel vaak Engelstaligen dit woord gebruiken in een zin waar we in het Nederlands “inhoudelijk” zouden gebruiken. Dus als je het echt niet weet, is dit de veiligste vertaling.

Als het gaat om het woord “inhoudelijk” is mijn belangrijkste tip om na te denken wat je écht wilt zeggen. Probeer je zin in het Nederlands anders te formuleren, en vertaal de nieuwe zin dan naar het Engels. Vaak kun je het woord “inhoudelijk” gewoon weglaten. Probleem opgelost!

Soms wordt “inhoudelijk” gebruikt terwijl eigenlijk “belangrijk” bedoeld wordt. Dan is de vertaling natuurlijk “important“.

Hieronder een paar vertaalpogingen:

Ik wil het er graag inhoudelijk over hebbenI want to stop talking about the how and start talking about the what.
Let’s talk about the facts.
Let’s talk about the specifics.
Let’s talk about the actual subject-matter.
Let’s talk about the issues at hand.
Let’s leave the organisational stuff for now and talk about the subject of our meeting.
Ik ben er niet inhoudelijk op ingegaan.I didn’t talk about the specifics.
I didn’t engage with the specifics.
een inhoudelijk onderwerp (in de zin van een belangrijk onderwerp)a weighty subject (belangrijk en zwaarwegend)
an important subject
the facts
a meaningful subject
Er zijn wat inhoudelijke wijzigingen geweest.Niet te vertalen. “There have been some changes to….”
Laten we het over de inhoudelijke aspecten hebben.Let’s talk about what it is that we actually want to do.
Let’s talk about the specifics.
We hebben een nieuw plan, maar ik kan er inhoudelijk nog niet zoveel over zeggen.I can’t say much about the details.
I can’t give much meaningful information.
I can’t talk about specifics.
Ik heb dat boek nog niet gelezen, ik kan er inhoudelijk niet zoveel over zeggen.I haven’t read that book yet, I can’t say much about the contents.
(…), I can’t tell you exactly what it’s about.
We hebben een inhoudelijk plan opgesteld. (Let op: dit is geen goed Nederlands.)We have drawn up a detailed plan.
We have drawn up a comprehensive plan.
We have drawn up a strategic plan.
We have drawn up a plan of operations.
Ik heb een inhoudelijke vraag.Niet te vertalen. “I have a question about ….”

Ruttes verhaal is tot nu toe nog niet echt opgepikt door de internationale pers. Ik vond alleen deze vertaling in de Malay Mail. Het is een lelijke vertaling, maar ik kan zelf ook geen betere verzinnen…

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Een verkeerde vertaling, die door veel woordenboeken wordt gegeven, is “in terms of contents”. Ten eerste klinkt dat gewoon superlelijk, en ten tweede is het zulk raar Engels dat lezers of toehoorders het (vrees ik) niet zullen begrijpen. Bij “contents” denk ik eerder aan een inhoudsopgave.

Heb je een vraag?

Heb jij een zin met het woord “inhoudelijk” en wil je weten hoe je die naar het Engels vertaalt? Of ben je het niet met me eens? Laat het me weten in de comments! Ik probeer snel te reageren.

Een verdediging van het woord “inhoudelijk”

Hierboven beschrijf ik dat “inhoudelijk” vaak wordt verward met “belangrijk”. Toch vind ik dat het woord veel bestaansrecht heeft, en dat het raar is dat er geen goede Engelse tegenhanger is.

Ik heb bijvoorbeeld weleens de term “inhoudelijke vraag” gebruikt. Na een hoorcollege nam onze docent vragen aan van studenten. Veel mensen staken een vinger op, en alle vragen gingen over organisatorische zaken. “Wanneer is de deadline voor ons essay?”, “Moeten we hoofdstuk 3 voor het tentamen kennen?”, dat soort werk. Toen ik aan de beurt was, leidde ik mijn vraag in door te zeggen “Ik heb een inhoudelijke vraag.” Op deze manier wilde ik aan de docent en mijn klasgenoten aangeven dat mijn vraag ging over de inhoud van het hoorcollege.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/herestanding, CC BY 2.0

Online woordenboeken: welke zijn goed, welke minder goed?

Engels-Engels

Waar in Nederland de Dikke Van Dale zijn online inhoud angstvallig achter een betaalmuur houdt, hebben vrijwel1 alle grote Engelstalige woordenboekuitgeverijen die strijd opgegeven en al hun content gratis online gekieperd. Ze moesten wel, want hun concurrenten deden het ook. Dat betekent dat er veel hoogwaardige woordenboekcontent is voor het Engels. Helaas is er ook veel laagwaardige content, dus je moet wel weten welke links je het beste kunt kiezen.

Ik ben zelf een groot fan van Collins, een Britse woordenboekuitgever die vroeger niet zo’n grote naam was, maar wiens online woordenboek wat mij betreft de allerbeste is. De lemma’s zijn uitgebreid, duidelijk, actueel, en er wordt goed ingegaan op zowel Amerikaans als Brits Engels. (Waarom dat belangrijk is, beschreef ik hier.)

Andere prima opties zijn voor Brits Engels de Oxford Learners Dictionary, Lexico.com (ook van Oxford), en MacMillan, voor Amerikaans Engels Dictionary.com (van Random House), Merriam-Webster, en voor beide vormen van Engels Cambridge en Longman.

Als je op Google het woord invult dat je zoekt met “definition” of “meaning” erachter dan rolt er meestal ook een hoogwaardige vertaling uit. Bij mij komt die meestal van Lexico, maar dat ligt aan je instellingen, denk ik.

Slechte woordenboeken om bij weg te blijven zijn onder andere yourdictionary.com, thefreedictionary.com, definitions.net en (kuch) YouTube.

Engels-Nederlands

Helaas staat er geen hoogwaardig gratis woordenboek online voor de combinatie Engels-Nederlands. De twee grote uitgevers, Van Dale en Prisma, hebben allebei gekozen voor een betaalmuur. (Tip: als je student bent, kun je er waarschijnlijk via je universiteit of hogeschool gratis bij. Kijk even op de website van je bibliotheek.)

Je zult het dus moeten doen met één van de niet-gerenommeerde gratis online woordenboeken die er op het internet rondzweven. Deze zijn niet door mensen samengesteld, maar door een algoritme, en gebruiken bestaande vertalingen als basis. Dat dat nogal eens misgaat, daar heb ik vorige week een stukje over geschreven.

Toch heb ik een hele duidelijke favoriet, en dat is Linguee. Dit online woordenboek hoort bij machinevertaler DeepL2, en is er de afgelopen twee jaar flink op vooruitgegaan. Mijn theorie is dat dat komt omdat ze mensen zijn gaan betalen om de lemma’s op foutjes door te lopen. Niet alleen een computer dus, ook mensenwerk.

Andere online woordenboeken zijn glosbe.com, bab.la, reverso.net, mijnwoordenboek.nl, tr-ex.me. Ze hebben allemaal zo hun voor- en nadelen, dus het is maar net wat je fijn vindt.

Voor alle woordenboeken Nederlands>Engels, óók de heilige Van Dale, geldt: ga er niet zomaar vanuit dat een vertaling klopt. Zoek het woord op in een goed Engels-Engels woordenboek om hem te controleren. Andere tip: Google het woord en kijk eens welke plaatjes er tevoorschijn komen. Passen de beelden bij wat jij wilt zeggen?

Gebruik wikipedia als woordenboek

Een andere optie als je op zoek bent naar een Engelse vertaling: zoek hem in het Nederlands op Wikipedia, en verander dan de taal naar het Engels. Op een groot scherm kan dat linksonder door onder “andere talen” op “English” te klikken. Op de smartphone klik je linksboven op het onderstaande icoontje, en kiest dan Engels.

Let op: Engels is niet altijd beschikbaar, de vertaling is niet altijd de beste vertaling, en het is handig om het artikel even te lezen om te controleren of ze het wel echt over hetzelfde hebben. Ook Wikipedia-vrijwilligers maken weleens een foutje.

Staat jouw woordenboek er niet tussen?

Heb jij een favoriet online woordenboek dat ik niet genoemd heb? Of ben je het ergens niet mee eens? Ik hoor het graag hieronder in de comments!

Tips&Tricks Tuesday

Elke dinsdag is het Tips&Tricks Tuesday op hoezegjeinhetEngels.nl. De naam zegt het al, ik geef dan een tip over taal of cultuur voor Nederlandstaligen die Engels schrijven en/of spreken.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

1Nog wel achter een betaalmuur zit de Oxford English Dictionary. Dat is voor taalkundigen jammer, want de OED, zoals hij liefhebbend genoemd wordt, geeft uitgebreide en betrouwbare historische informatie. Voor normale mensen is er echter genoeg kwaliteit online om dit woordenboek niet nodig te hebben.

2 DeepL levert naar mijn mening de beste machinevertalingen, daar zal ik een andere keer eens een stukje over schrijven.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: eigen werk. Gebruik is vrij, wel graag met vermelding naar deze site.

Hoe zeg je “met een sisser aflopen” in het Engels?

Hoe zou dat aflopen? Met een knal, of met een sisser?

Utrecht in het nieuws! De Utrechtse politie postte op zijn Instagram over een vier-jarig jongetje dat er in zijn uppie met de autosleutels op uit ging om een stukje te rijden en het nieuws werd opgepikt door de nationale én internationale media.

Het verhaal “liep met een sisser af”, in andere woorden, er is niets ergs gebeurd, maar dat had wél gekund. Ik zag dat de Engelstalige media dit vertaald hadden met “with a sizzle”, wat ik geen goede vertaling vond, maar toen ik in deze Nederlandse uitdrukking dook, bleek dat het een bijzonder lastig te vertalen geval te zijn!

Vlaams versus Nederlands

Het blijkt dat mijn uitleg hierboven van “met een sisser aflopen” een Nederlandse uitleg is. In Nederland betekent “met een sisser aflopen” dat iets geen ernstige gevolgen heeft (terwijl dat wel had gekund). In België betekent het dat iets op een teleurstelling of een mislukking uitloopt.

Vrijwel omgekeerde betekenissen dus!

Die sisser verwijst overigens naar vuurwerk dat niet knalt, maar een sissend geluid maakt. Het is maar waar je dat vuurwerk afsteekt, denk ik dan.

Nederlanders zeggen blijkbaar: “Oh jee, vuurwerk in huis! Dat had naar kunnen knallen, gelukkig was het uiteindelijk maar een sisser” terwijl Belgen zeggen “Hee, kijk, vuurwerk, wat leuk! (2 minuten later) Oh, ik had gehoopt op mooie knallen, maar het was maar een sisser, wat een teleurstelling.” (Dit heb ik zelf bedacht, maar het lijkt me zo.)

Hoe vertaal je “met een sisser aflopen” voor Nederlanders het beste naar het Engels?

The Guardian en The Independent kiezen voor “it ended with a sizzle“, maar dat vind ik geen goed gelukte vertaling. Bij “sizzle” denk ik aan het geluid dat een worst maakt in een pan. Een duik in een Engelstalig corpus leert mij ook dat het geen gebruikte uitdrukking is. Ik denk dat Engelstaligen “it ended with a sizzle” niet goed zullen begrijpen.

Er is ook geen andere leuke Engelse uitdrukking die hetzelfde betekent. Ik pleit daarom voor een saaie vertaling in de trant van “he was lucky, it could have been much worse.” of “it could have ended in tears, but it didn’t“.

In het verhaal van het jongetje hierboven hadden ze ook kunnen kiezen voor “all’s well that ends well” (=eind goed, al goed).

In bepaalde contexten is “to blow over” een goede vertaling – een situatie leek vervelend te worden, maar gelukkig is men het kort daarop weer vergeten.

To get off lightly” betekent dat je een zware straf had kunnen krijgen, maar dat de straf uiteindelijk wel meevalt. In sommige contexten dus ook een mogelijke vertaling.

Maar goed, je zult het met me eens zijn dat alle mogelijke vertalingen niet echt het sjeu hebben van het origineel, en/of erg beperkt inzetbaar zijn. Ik ben met geen enkele vertaling echt tevreden, en zet daarom deze uitdrukking in mijn categorie “vrijwel onmogelijk te vertalen”.

Hoe vertaal je “met een sisser aflopen” voor Belgen het beste naar het Engels?

Als iets op een teleurstelling of mislukking uitloopt, dan hebben Engelstaligen ineens wel wat uitdrukkingen om uit te kiezen. Zou Nederland vol zitten met optimisten terwijl België en de hele Engelstalige wereld vrij pessimistisch is? Wie weet!

Een vergelijkbare uitdrukking met dezelfde beeldtaal van een teleurstellend stuk vuurwerk is “to go up in smoke“. “Her dreams went up in smoke.”

Een andere optie is “it all came to nothing“. We had high hopes for that project, but it all came to nothing. Of “it was a let-downWe had high hopes for that project, but in the end, it was a let-down.Well, that was an anticlimax. Of natuurlijk het letterlijke “it was a disappointment” of “we were disappointed” of “we were disillusioned“. (disillusioned = teleurgesteld)

Een leuke uitdrukking om mee te spelen is misschien “to be all dressed up with nowhere to go“. Je had je op iets verheugd, maar dat gaat nu niet door.

Ze passen niet allemaal in alle contexten, hier twee voorbeelden:

We hadden ons verheugd, maar het event werd afgelast, dus de avond liep met een sisser af.We were looking forward to it, but the event was cancelled, so it was quite a let-down.
(…), so it was a bit of an anti-climax.
(…), so we ended up being all dressed up with no place to go.
(…), so we ended up being quite disappointed.
Haar droom om astronaut te worden liep met een sisser af.Her dreams to become an astronaut went up in smoke.
Her dreams all came to nothing.

Deze vertalingen vind ik niet zo goed

Behalve het “to end with a sizzle” dat ik hierboven besprak en niet erg gelukt vind, zie ik ook veel de vertaling “to fizzle out”. Deze vertaling is zowel voor de Nederlandse als voor de Belgische betekenis niet juist. “To fizzle out” betekent dat er langzaamaan minder energie in iets zit, dat bijvoorbeeld een roddel langzaam uitsterft omdat de interesse verloren gaat. “Een langzame dood sterven” of “langzaam uitdoven” zou je in het Nederlands zeggen.

Interest in the Segway simply fizzled out. After the hype of the early 2000, the strange two-wheeled vehicle is an oddity on the street nowadays.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Spotlight Saturday

Elke zaterdag is het op deze site Spotlight Saturday. Ik bespreek dan een woord of uitdrukking uit de actualiteit. Zie je een Nederlandse term voorbijkomen in het nieuws dat goed op deze site zou passen? Laat het me weten in de comments!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/laffy4k, CC BY 2.0

Hoe zeg je “schema” in het Engels?

Het Nederlandse woord “schema” is in het Engels nooit “scheme”, maar ze liggen wel dicht bij elkaar qua betekenis waardoor deze false friend wat lastig uit te leggen is. Ik ga toch maar eens een poging doen.

Betekenis 1: een schematisch overzicht

Nederlands: schema / Engels : diagram, chart

In de meeste gevallen is de vertaling “diagram“. Met pijltjes, streepjes en vakjes wordt schematisch duidelijk gemaakt hoe iets werkt of in elkaar zit. Sommige Engelstaligen gebruiken dan ook wel het woord “chart“, wat meestal “grafiek” betekent, maar ook wel een schema kan zijn. Wikipedia geeft een mooi overzicht van mogelijke “charts”.

Nederlands: (stroom)schema, beslisboom / Engels: flow chart
(Bron: xkcd)

Betekenis 2: de planning

Als je in het Nederlands zegt “we liggen nog op schema” dan heb je het over de planning. Daarover heb ik eerder al een heel stuk geschreven. Het Engels is in dit geval “we’re still on schedule“.

Maar wat betekent “scheme” dan wel?

Een “scheme” is in het Brits Engels een regeling vanuit de overheid. “Pension scheme” is een pensioenregeling, bijvoorbeeld.

De betekenis die in Amerika het meest wordt gebruikt is die van een lange-termijnplan. “Sustainability scheme” is een duurzaamheidsplan en “get-rich-quick scheme” is een programma om snel rijk te worden. Vaak zit er een negatieve klank aan, een andere vertaling voor “scheme” is dan ook een “list”.

George concocted a scheme to slowly poison his mother.

Hier ontstaat de verwarring, want om een plan duidelijk te maken kun je natuurlijk best een schema tekenen. Maar het woord “scheme” verwijst dan naar het plan en niet naar de tekening zelf. Heel officieel zou je dan in het Engels moeten zeggen “look, this is a diagram of the scheme” maar ze zeggen natuurlijk vaak “look, this is the scheme”.

Dit is overigens ook het geval bij de mogelijke vertaling “model“. Van een model, bijvoorbeeld een economisch model, kun je best een tekening maken, dan heb je dus “a diagram of the model”. Zelfde verhaal.

Maar in het woordenboek vind ik wel scheme = schema

Ja, dat vind ik dus ook verwarrend. In Linguee staat bijvoorbeeld dit:

Voor mijn taalgevoel betekenen deze twee zinnen iets anders. In de Nederlandse zin is het schema een tijdsplan, in de Engelse zin is het woord “schema” een lange-termijn plan met een bepaald doel, maar gaat het niet om wat de werker van uur tot uur of van dag tot dag doet.

In Collins staat dit

Ik kan alleen maar zeggen dat ík het woord “scheme” zo niet ken. Ik ben extra nog een Engels corpus ingedoken, en daar zie ik mezelf bevestigd. De woordenboekmakers zullen het niet zelf bedacht hebben, maar dit gebruik is volgens mij zo zeldzaam dat ik Nederlanders ten zeerste aanraad om bij de vertaling “scheme” voor “schema” weg te blijven.

Ik weet het niet hoor, als iemand er andere een mening over heeft, hoor ik het graag!

False Friend Friday

Elke vrijdag is het op deze site “False Friend Friday”. Zelfs als je erg goed Engels spreekt, zijn valse vrienden goed om in de gaten te houden, want als je zo’n woord fout vertaalt, heb je het vaak zelf niet in de gaten terwijl je toehoorder zich achter de oren krabt. Vandaar dat ik er zoveel stukjes over schrijf!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron groen schema: flickr.com/photos/9226582@N02, CC BY-SA 2.0 /

Hoe zeg je “koopavond” in het Engels?

koopavond in Kopenhagen

Wat betekent het?

In Nederlandse steden is het vaak één avond per week (meestal donderdag of vrijdag) koopavond: de winkels blijven op die avond een paar uur langer open, en sluiten niet om bijvoorbeeld 18:00 maar pas om 21:00.

Wat is het probleem?

Het fenomeen van een koopavond is in het buitenland minder bekend dan je zou denken.

In Amerika zijn de meeste winkels elke avond tot ’s avonds laat open, wat betekent dat voor een Amerikaan het hele concept van koopavond een beetje moeilijk te begrijpen is.

In de UK verschilt het per plek en per winkel. In plaatsen waar de winkels soms ’s avonds open zijn maar meestal niet, wordt het wel “late night shopping” genoemd, maar die term is niet overal ingeburgerd. En 21:00 ’s avonds is niet echt “late night”, dus deze term kan ook tot verwarring leiden als je hem gebruikt…

In Melbourne is het blijkbaar elke vrijdag koopavond, maar ze hebben er niet echt een woord voor, lijkt het (ik hoor graag als ik het mis heb, ik ben Brits en ben nog nooit in Australië geweest, mea culpa!)

Suggesties voor een Engelse vertaling van “koopavond”

Het is hier op donderdag koopavond.The shops usually close at 6 pm around here, but once a week on Thursday they stay open until 9 pm.
We have late night shopping on Thursdays here. Shops are open until 9 pm.
Het is vanavond koopavond.The shops are open until 9 pm tonight. Normally they close at 6.
It’s late night shopping this evening, shops are open until 9 pm.
Wanneer is het bij jullie koopavond?Do shops ever have extended opening hours where you are, and if so, on which days?
When do you have late night shopping?

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/estudiante, CC BY 2.0

Hoe zeg je “kleine kaart” in het Engels?

Betekenis kleine kaart & vertalingen

De kleine kaart zou makkelijker te vertalen zijn als er enigheid bestond over de betekenis.

Betekenis 1: broodjes en salades overdag

In Nederland hebben veel restaurants een grote en een kleine (menu)kaart. Op de grote kaart staan de hoofdgerechten. De grote kaart is niet de hele dag beschikbaar, vaak zo van 18 tot 22.

Overdag is er maar één kok beschikbaar en die kan geen hele maaltijden koken zonder de rest van het culinaire team. Daarom is er overdag een “kleine kaart” met broodjes en salades.

Een mogelijke vertaling is in dit geval “lunch menu“, maar houd in de gaten dat in veel andere landen tussen de middag warm gegeten wordt, waardoor dit verkeerde verwachtingen kan wekken.

Ik zou zelf eerder pleiten om bovenaan de lijst niet het woord “menu” te zetten, maar meer iets als “sandwiches and salads” of “light meals” of “afternoon snacks“.

Betekenis 2: snacks gemaakt door het barpersoneel

Je hebt ook eetcafés die maar één kok of twee koks hebben, en die er alleen in dde avond zijn. Op de kleine kaart staan dan snacks zoals een bakje nootjes of een tosti, die worden klaargemaakt door het barpersoneel.

Veel kroegen hebben alléén een kleine kaart, die hebben helemaal geen keuken en geen kok, alleen een tosti-ijzer en wat zakjes chips.

Heeft de horecagelegenheid een hoog kroeg-gehalte? Dan is dit waarschijnlijk wat ze met “kleine kaart” bedoelen.

In dit geval spreek je van een “snack menu“. Zonder dat woord “menu” kun je ook kiezen voor “bar snacks“, “finger food” of een andere term uit mijn artikel over borrelhapjes.

Betekenis 3: weinig keus

Kleine restaurants en eetcafés kiezen er soms voor om simpelweg weinig opties te bieden, dat is makkelijker voor die ene kok. Dan heb je bijvoorbeeld een dagmenu, een soep van de dag, en misschien nog drie andere vaste gerechten om uit te kiezen.

Basic menu” of “limited menu” is dan een goede omschrijving van buitenaf, maar niet zo’n goede term voor het etablissement zelf. In het restaurant zelf heet het gewoon “menu“. Je zou er dan iets op kunnen zetten als “We do not offer a wide range of dishes, instead we choose quality over quantity.” Zoiets. Als iemand hier een beter idee heeft, ik hoor het graag!

Betekenis 4: ????

Ik heb als twintiger veel in de horeca gewerkt, maar dat is alweer een tijdje geleden, en als moeder van kleine kinderen ben ik ook niet meer elke week in de horeca te vinden. Hoe staat het nu met de betekenis van “kleine kaart”? En hoe zit het eigenlijk in België? Ik hoor het graag in de comments!

False friend

Zo jongens wat gaat deze vaak mis. Een “small menu” is in het Engels niets anders dan een menu dat klein is. Een “small card” (nog erger) is een kleine ansichtkaart of verjaardagskaart of pinpas, en een “small map” (het dieptepunt) betekent een klein formaat landkaart of plattegrond.

Ik heb maar wat foto’s gemaakt om het duidelijk te maken.

small menu
small card
small map

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bronnen foto’s: krijtbord: flickr.com/photos/avlxyz (cropped), CC BY-SA 2.0 / de small menu, small card en small map foto’s zijn zelfgemaakt. Gebruik is vrij, maar wel graag met een verwijzing naar deze site.

Hoe zeg je “meldpunt” in het Engels?

Er is in het Engels niet één handige term voor een online meldpunt
Online meldpunt van het Britse Gov.uk

Wat is een meldpunt?

Een meldpunt is een website, een telefoonnummer of een fysiek kantoor waar je een probleem kunt melden. Dat kan een heel ernstig probleem zijn, zoals een meldpunt voor huiselijk geweld, maar vaak gaat het over overlast, zoals vuurwerkoverlast of als er iets kapot is in je straat.

In Nederland kan een meldpunt soms ook een politieke functie hebben, dan wordt er geen hulp geboden na je melding, maar dan gaat het erom in kaart te brengen hoe vaak een bepaald probleem voorkomt.

Wat is het probleem?

De vertaling die het vaakst voor “meldpunt” wordt gegeven is “hotline“, maar die kun je in het Engels eigenlijk alleen gebruiken als het om een telefoonnummer gaat. Het is ook intussen een wat ouderwets woord geworden, en de betekenis is niet helemaal eenduidig.

Hoe vertaal je “meldpunt” het beste naar het Engels?

In het geval van een persoonlijk probleem waarbij persoonlijke hulp nodig is, zoals zelfmoordgedachtes, of zorgen om de mogelijke mishandeling van een kind, gebruik je het woord “helpline“. In dit geval kan het óók om een website gaan. Gebruik je een “helpline”, dan krijg je hulp.

Wil je bv misbruik alleen melden, maar hoef je zelf geen hulp, dan zeg je “tipline“. Een kliklijn is in het Engels ook een “tipline”.

Anders moet je het doen met “website where you can report a problem“, of je moet er “omheen praten”, hieronder geef ik wat voorbeelden.

Het meldpunt kan 24 uur per dag bezocht worden.The online form can be accessed 24 hours a day.
The website can be accessed 24 hours a day.
You can report an issue at any time.
Je kunt bellen met het meldpunt, of een e-mail sturen.You can report your problem by phone, or send an email.
You can call the helpline, or send an email. (alleen als er daadwerkelijk direct persoonlijke hulp geboden wordt)
Dit is het meldpunt vuurwerkoverlast.Loud or dangerous fireworks in your neighbourhood? Report your issues here.

Hoe noemen Engelstalige meldpunten zichzelf?

Maar een ander woord voor “meldpunt” is er niet echt. Het is interessant om te zien hoe bijvoorbeeld deze Amerikaanse meldpunt-software, waarmee burgers kunnen melden dat er iets kapot is in hun stad, nergens een vergelijkbaar woord gebruikt. Idem deze Britse site. (De officieele term is in dit geval “civic reporting software“, maar dat is geen term die een leek zou gebruiken, en verwijst naar dit specifieke geval van een gemeentelijk meldpunt voor kapotte infrastructuur.) Een gemeld probleem heet dan een “incident report” of “service request”.

Dit Engelse meldpunt voor geluidsoverlast schrijft simpelweg “report a noise problem“. In Australië vond ik “reporting form“.

Hoe vertalen Nederlandse meldpunten zichzelf naar het Engels?

We hoeven niet altijd het wiel zelf uit te vinden, dus ik dacht, laat ik eens kijken naar bestaande vertalingen van Nederlandse meldpunten.

Meldpunt Mores, die laatst in het nieuws was vanwege veel meldingen na het gedoe met The Voice, noemt zichzelf in het Engels een “disclosure office“. Dit is geen bestaande term in het Engels, en ik vrees dat veel Engelstaligen het niet zullen begrijpen. In de UK is “disclosure” een juridische term die gaat over inzicht in bewijsmateriaal bij een rechtszaak, dat is dus iets heel anders. Maar ja, er is geen goede vertaling en je moet wat, dus ik begrijp deze keuze wel.

Het ministerie van Gezondheidszorg kiest “report centre“, de Europese Unie voor “reporting centre“. Ik zou als Engelstalige niet weten wat daarmee bedoeld wordt, maar goed, ook hier: je moet wat. Andere EU vertalingen zijn “reporting point” (idem dito), “hotline“(zie hieronder) of “disclosures office“(met die “s”erachter vind ik hem beter dan zonder, maar het blijft geen bestaande term).

Meldpunt Vreemdelingendetentie kiest “hotline“, dat is een telefoonnummer, zoals hier bovenaan besproken.

Meldpunt Lareb geeft geen Engelse vertaling, maar praat eromheen. Internationaal bedrijf Deloitte noemt “Speak Up” op hun Nederlandstalige site een meldpunt (onderaan) maar op de Engelstalige site is er geen Engelstalig tegenhanger voor dit woord te vinden.

Ik ben met geen enkele optie tevreden, en markeer “meldpunt” dan ook hierbij als “vrijwel onvertaalbaar“.

Help je mee dit artikel beter te maken?

Ik vond dit een hoofdbreker, en ik ben niet echt tevreden, dus als iemand een goede vertaling weet: ik hoor het graag in de comments!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: eigen werk. Gebruik is vrij, maar wel graag met een verwijzing naar deze site.

Hoe zeg je “kort door de bocht” in het Engels?

Wat betekent “kort door de bocht”?

Een stelling of mening die niet goed is uitgedacht is “kort door de bocht”. Je vat de zaken te makkelijk samen en negeert de nuances van het verhaal.

Als je bijvoorbeeld zegt “vrouwen verdienen minder omdat ze ervoor kiezen minder uren te werken dan hun partner”, dan zit daar wel een kern van waarheid in, maar het is wel erg kort door de bocht.

Men gebruikt de uitdrukking ook wel om te zeggen dat je een hele korte samenvatting gaat geven, dan heeft het minder die negatieve bijsmaak.

“Even kort door de bocht, want we hebben niet zoveel tijd meer: …”

Hoe vertaal je “kort door de bocht” naar het Engels?

In het Engels is er niet zo’n mooie uitdrukking, maar wel heel veel mogelijke vertalingen.

De beste vertaling is, denk ik, “that’s an oversimplification” of “that’s too simplistic“.

“A cursory summary” is een oppervlakkige samenvatting dus die past ook vaak.

Een andere mogelijke vertaling is “facile” (=gemakkelijk, oppervlakkig), bijvoorbeeld “a facile statement”. Helaas is dat een ‘moeilijk’ woord in het Engels dat veel native speakers niet kennen. “Reductive” (=overgesimplificeerd verkort) heeft dat probleem ook, terwijl het misschien wel de allerbeste vertaling is qua betekenis, niemand kent hem, helaas. Het bovengenoemde “cursory” is dan bekender. (Naar mijn gevoel, tenminste.)

Eentje die ik zelf bedacht heb is “that long story was cut rather too short“, een speling op “to cut a long story short”.

Heb je het vooral over de afwezigheid van nuance dan kun je iets zeggen als “that’s rather black and white” (meestal zie je die in negatieve zin: “it’s not that black and white” = het ligt genuanceerder)

Een vertaling die soms past, maar niet altijd, is bijvoorbeeld “that’s short-sighted” (= kortzichtig, alleen kijkend naar eigenbelang en/of korte-termijn consequenties). Een variant daarop is “you didn’t think it through properly” (=je hebt er niet goed genoeg over nagedacht en bepaalde mogelijke consequenties gemist) of “you jumped to that conclusion too fast” (=je hebt die conclusie te snel getrokken). “Your view is too narrow” zag ik ook ergens, ook mooi.

“Die oplossing is kort door de bocht” zou je kunnen vertalen als “that’s a quick and dirty solution” of “a slipshod solution”. Dat betekent laks, onzorgvuldig, slordig.

Andere vertalingen die neutraal zijn in smaak, voor die tweede betekenis, als je een hele korte samenvatting geeft, zijn bijvoorbeeld “I’m going to give a very short summary” of “succinctly put, it’s like this:” of “in a nutshell, it’s like this”, “to cut a long story short, it’s like this” En zo kunnen we nog wel even doorgaan, we hebben ook nog “in brief“, “in sum“, “in essence“, “in outline“, “in a word” enzovoort. Bij al deze termen heb je dus niet dat ongenuanceerde erin, dit zijn gewoon prima samenvattingen waar niets mis mee is.

“I’m going to cut to the chase” is ook een mogelijkheid “To cut to the chase” betekent dat je alle beleefdheidjes en small-talk weglaat en meteen op je belangrijkste punt komt. “I’m going to be frank” heeft vrijwel dezelfde betekenis.

“Kort door de bocht” in letterlijke zin

Als een auto kort door de bocht gaat, dan zeg je in het Engels “it took the bend too sharply” of “it took the bend too fast“, “it was pushed too hard in the curves“. In het Engels slaat dit echt alleen op de situatie op de weg, je kunt dit niet in overgankelijke zin gebruiken, men zal je niet begrijpen.

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Bij “kort door de bocht” is de scheidingslijn tussen een goede en een slechte vertaling erg slecht te trekken, omdat er enorm veel mogelijke vertalingen zijn die in één context wel passen en in een andere context niet. Onderstaande opties vind ik net niet, maar ik kan me toch voorstellen dat ze in sommige gevallen wel goed passen.

“To cut corners” betekent dat je onzorgvuldig werk aflevert. In bepaalde contexten kan die vertaling wel, maar hij wordt te vaak gebruikt, want vertalers vinden hem mooi omdat dat “corner” erin zit.

“Too soon” of “suddenly” vind ik meestal niet kloppen, “it doesn’t go far enough” of “it stops short” ook niet. “Bold” is op het randje, ik snap waarom het gekozen is maar “simplistic” is véél beter. “Truncated” (=afgekapt) vat het meestal ook niet helemaal. Een persoon die “kort door de bocht” was werd ergens “harsh and bold” genoemd. Ik heb de rest van de tekst niet gelezen, dus misschien klopt het, maar een meer voor de hand liggende vertaling is “he tends to oversimplify things”.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/string_bass_dave / CC BY-SA 2.0