Hoe zeg je “maakbaar” in het Engels?

Ik kreeg een vraag via mijn contactformulier en wel: Hoe vertaal je ‘maakbaarheid’ in het Engels? In de context van: het leven is (niet) maakbaar.

Geen wonder dat je het vraagt, vragensteller, dit is inderdaad een bijzonder lastig te vertalen woord, weer.

We hebben in het Engels de term “social engineering” die goed in de buurt komt als we het hebben over de maakbaarheid van de samenleving. Ook in andere contexten kun je dat “to engineer” (= ontwerpen en in elkaar zetten) vaak inzetten. Maar er zijn nog veel meer mogelijkheden die het allemaal net-niet of misschien net-wel zijn.

In de tabel hieronder doe ik een paar suggesties voor vertalingen naar het Engels.

De maakbare samenlevingEngineered society.

Engineered social change

Manipulated society.

Malleable society.

Controllable society.

Micromanaged society.

Regulated society.

Shapeable society (beetje twijfelachtig)

Man-made social change (idem)
De maakbaarheid van de samenlevingSocial engineering

The pliability/ malleability/ perfectability of society.

Top-down social change

Government-controlled social change
Ons geloof in de maakbaarheid van de samenleving wankelt.Our faith in the power of social engineering is faltering.
Een betere wereld is maakbaar.A better world is achievable (=mogelijk)

A better world can be engineered (=door de mens ontworpen en gemaakt)
Verandering is maakbaarChange can be engineered
Het leven is niet maakbaarLife cannot be socially engineered.

You cannot change the way life works.

It is an illusion that life is completely under your control.

It is not in your power to change the confines of life.
De maakbare mensThe potential for human beings to be changed/ improved/ perfected.

Human augmentation

Human enhancement

Biohacking/ body hacking
De natuur is niet maakbaarNature cannot be manufactured.

It is not in your power to change the natural world.

Nature cannot be upgraded.

Nature was not created by humans and cannot be changed by them

Letterlijke betekenis van “maakbaar”

Maakbaar in letterlijke zin kun je vertalen met “manufacturable“.

“Ja hoor, dit product dat je hebt ontworpen is prima maakbaar.”

“Sure, this product you designed is perfectly manufacturable.”

(technically) feasable” (uitvoerbaar) en “constructable” (“bouwbaar”) heb je ook nog.

Voor het gebruik zoals in de tabel hierboven vind ik deze vertalingen haast nooit passen.

Wat betekent “maakbaarheid”

Bij zo’n lastig te vertalen begrip ga ik altijd ook graag even na wat het in het Nederlands eigenlijk betekent.

Volgens Wikipedia is de maakbare samenleving “de mate waarin de maatschappij door overheidsingrijpen fundamenteel dient te worden veranderd naar de eigen ideologie”. Woorden.org geeft “of iets naar eigen wens (of ideologie) kan worden ingericht, vervaardigd of gevormd”

Welke vertalingen vind ik niet goed

Zoooo veel slechte vertalingen voor maakbaar op het internet!

“conceivable” – ik snap de logica, want “to conceive” kan ook “creeëren” betekenen, maar “conceivable” betekent “denkbaar”

“repairable” of “fixable” – dit betekent “herstelbaar” en is geen goede vertaling. Dan liever het vergelijkbare “malleable”.

“makeable” of “makeability” zal niet begrepen worden.

Iets met “construct” zoals “the construct of power” klopt ergens misschien wel, maar zal alleen door academici correct begrepen worden, terwijl “maakbaar” juist zo lekker down-to-earth is.

Andere onzinvertalingen die ik heb gezien: “mobility” en “susceptible”.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Pixabay

Hoe zeg je “gourmetten” in het Engels?

“Gourmetten” bestaat niet in Engelstalige landen en is dus ook niet naar het Engels te vertalen. Iets als *to gourmet* kun je niet gebruiken, want dan krijgen ze echt helemaal het verkeerde idee. Wat je dan wel kunt zeggen bespreek ik hier.

Eerst maar even de vertaling die ik aanraad.

To choose ingredients from a buffet and prepare your own meal on a tabletop grill

Je Engelstalige gast zal dan nog steeds verrast worden door de kleine pannetjes, maar daar komen ze wel overheen.

De kortste vertaling die ik kan verzinnen is “to tabletop grill“, maar dat klinkt wel een beetje raar. “We’re going to do some tabletop grilling” klinkt voor mij een tikkeltje beter.

Eventueel, met een dosis humor, iets als “to use a tabletop grill with little pans and hack together your own impromtu meal according to the Dutch tradition that is named, paradoxically, to gourmet

Eventueel nog erachteraan

“It is similar to the German tradition of raclette, but without the cheese.

Hoe heet een gourmetgrill in het Engels?

Wil je zo’n ding kopen in een Engelstalig land, dan moet je zoeken op het Duitse woord “raclette”. Duitsers gebruiken namelijk een toestel dat hetzelfde is als onze gourmetgrill, alleen smelten zij kaas in hun kleine pannetjes. Ongezonder, maar wel internationaal bekender.

Maar met alleen het woord “raclette” kom je er ook niet, want racletten bestaat ook in andere varianten. Zwitsers smelten de bovenkant van een hele kaas en strijken dat dan over hun hapjes heen. Geen grill met kleine pannetjes, dus. Je moet daarom heel duidelijk zijn:

indoor tabletop raclette grill with mini pans

Waarom moet je wegblijven bij het Engelse woord “gourmet”?

In het Engels wordt “gourmet” gebruikt om aan te duiden dat eten heel luxe en hoogstaand is. Het soort eten in een sterrenrestaurant.

“Gourmet dining” is exclusief dineren. Dat is iets héél anders dan een stukje paprika en een stukje kip in een klein pannetje mieteren om er vervolgens uit recalcitrantie ook nog pannenkoekbeslag overheen te gieten om het geheel vervolgens half-rauw te eten omdat je 5-jarige nichtje dreigt te gaan krijsen als ze haar pannetje nergens kwijt kan.

Ik zie in online woordenboeken véél te vaak “gourmet” gebruikt worden in de vertaling van “gourmetten”. Dat is te wijten aan vertalers met een Engelse achtergrond die Nederlands als tweede taal spreken en ons gebruik van “gourmetten” niet kennen. Die denken dat het iets met luxe dineren te maken heeft. Vertaalmachines doen het vervolgens ook fout.

Bij andere onvertaalbare Nederlandse gebruiken, zoals “dropping” en “sjoelen” raad ik aan om het Nederlandse woord te gebruiken. In dit geval raad ik het juist vehement af, want je toehoorder zal echt een heel verkeerd idee krijgen van wat hem of haar te wachten staat!

Hoe vertaal jij “gourmetten” naar het Engels?

Heb je weleens internationale gasten aan de gourmettafel gehad? Hoe legde je het uit? En wat vonden ze ervan? Ik hoor het graag in de comments!

Relevante comic

Ype Driessen maakte deze grappige strip over het culturele fenomeen gourmetten.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/snacknieuws, CC BY 2.0

Hoe zeg je “genieten” in het Engels?

“Genieten”, dat is toch gewoon “enjoy”? Zeker, maar in sommige gevallen werkt die vertaling niet, omdat het Engelse werkwoord “enjoy” niet zonder lijdend voorwerp kan. Je moet er altijd bij zeggen wáár je van geniet, en in het Nederlands hoeft dat niet.

Neem bijvoorbeeld “dat is genieten!”. Dat kun je niet vertalen met “*That is enjoy!*”. Maar hoe vertaal je het dan wel? Dat is bijzonder lastig. Ik geef hieronder een paar opties.

Hoe vertaal je “genieten” het beste naar het Engels?

Dat is genieten! Niet te vertalen. Suggesties:

I love it!

We’re having a great time!

We’re really enjoying ourselves!

This is amazing!

Being here is bliss.
Een fietstocht langs alle hoogtepunten. Dat is genieten!A bicycle tour past all the highlights. You’ll love it!

A bicycle tour past all the highlights. A great time for the whole family.
Culinair genieten in restaurant Huppeldepup Niet te vertalen, je moet er wat anders van maken

When it comes to food, restaurant Huppeldepup is the place to be.
Ik heb echt zo genoten op vakantie.I had such a lovely time on holiday.
Geniet ervan!Enjoy!

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Dit artikel uit 27-02-2019 is op 19-12-2022 bijgewerkt en opnieuw gepubliceerd.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Mikhail Nilov, Pexels

Hoe zeg je “meevallen” in het Engels?

“Meevallen” naar het Engels vertalen valt niet mee. Bij alle oplossingen die ik verzin, voelt het net niet goed. Hieronder heb ik een paar mogelijkheden gezet, waarmee Nederlandstaligen hun meevalgevoel hopelijk toch uit kunnen drukken.

-Tokio is toch peperduur?
-Valt best mee, hoor
-Tokyo is horrendously expensive, isn’t it?
You’d think that, but no.

– It’s not as bad as you might expect.
-Je bent zeker bekaf?
-Valt best mee, eigenlijk
-You must be exhausted.
-I’m okay, actually.

I can understand why you’d think that, but I’m okay.

– I’m feeling better than you might expect.

– Nah, I’m okay. (geen goede vertaling, wel dat wat mensen zeggen in deze situatie)
-Is de soep niet wat aan de zoute kant?
-Nou, het valt best mee.
-Isn’t the soup a bit too salty?
-No, it’s actually less salty than I’d expected.

– No, it’s fine. (geen goede vertaling, wel dat wat mensen zeggen in deze situatie)
-Het weer in Ierland lijkt me vreselijk!
-Het valt best mee, eigenlijk.
-I imagine the weather in Ireland is terrible!
You’d think that, but it’s actually not as bad as people say.
Ik had gehoord dat het hier heel rommelig was, maar ik vind het allemaal reuze meevallen!This is much cleaner than I expected.
Ik denk dat je het in je hoofd allemaal veel erger maakt dan het is. Het zal allemaal wel meevallen.I think you’re imagining it to be much worse than it actually is. I’m sure it will be fine.

I’m sure it will turn out better than expected.
Ik vond het heel spannend, maar het viel uiteindelijk best mee.I was quite nervous, but in the end there was nothing to be nervous about.

I was quite nervous, but it wasn’t that bad, really.

Waarom is “meevallen” zo lastig naar het Engels te vertalen?

Ik denk dat het probleem is dat er een verschil is tussen “meevallen” en “beter zijn dan verwacht” die het Engels heel slecht kan vatten. Het Engels kan goed uitdrukken dat iets beter is dan verwacht (“to exceed expectations” is bijvoorbeeld heel mooi) maar er is geen Engels dat dat nuchtere en understatement-achtige van “meevallen” goed weergeeft.

Hoe vertaal je “dat valt niet mee” het beste naar het Engels?

In het Nederlands zeg je ook weleens “dat valt niet mee”. Dat is eigenlijk meer een eigen uitdrukking geworden en betekent “dat is moeilijk”. In deze context is “meevallen” gelukkig makkelijk te vertalen.

Het valt niet mee, het leven.Life isn’t easy.
Een gesprek met hem voeren valt niet mee.Having a conversation with him is difficult.

Having a conversation with him is challenging.

Weet jij nog een goede vertaling?

Heb je nog een goed idee voor een Engelse vertaling die ik hierboven nog niet had verzonnen? Ik hoor het graag in de comments!

Dank aan de vragensteller!

Dit artikel is geschreven nav een vraag van Mark, bedankt Mark! Heb jij ook een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me weten op mijn contactpagina!

Mijn artikel uit november 2021 heb ik helemaal bijgewerkt en geherpubliceerd. Ik had “meevallen” en “tegenvallen” in één artikel staan. Nu heb ik er twee van gemaakt.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Robert Nagy, Pexels

Hoe zeg je “hangjongeren” in het Engels?

Hee, ik heb er weer een te pakken, een onvertaalbaar Nederlands woord! Het concept “hangjongere” blijkt lastig in het Engels te vatten. Ofwel je moet het helemaal uitleggen, en dat levert vaak harkerig Engels op, of je moet een term kiezen die de jongeren in kwestie crimineler laat overkomen dan ze zijn.

Eerst de harkerige opties. “Teenagers who hang out on the streets“, “kids who are hanging around” of “teens who hang out in public places“. Zoiets.

Dan de crimineel-aandoende opties. Onderstaand lijstje heb ik op volgorde gezet van, voor mijn gevoel, minst crimineel naar crimineelst:

loitering teens (“loitering” is in principe “rondhangen in publieke ruimte”, maar ik vind de term veel negatiever dan dat “hangen” van “hangjongere”. Maar misschien ligt dat aan mij… Ik hoor graag jullie mening in de comments!)

young loiterers

young trouble-maker

young hooligans, hoodlums (die willen expres problemen maken)

roadmen (UK Engels, die hebben echt een mes op zak en dealen drugs)

gang youth (die zitten dus echt in een criminele gang)

Deze vertalingen kunnen misschien ook

Voor de antisociale mens die arm is en vaak op straat rondhangt, maar niet per se jong is, heeft het Engels nog de termen chav (UK), bogan (AUS) en white trash (US)

(Een “chav” en een “bogan” hoeven niet per se wit te zijn, “white trash” is dat natuurlijk wel, maar het Amerikaans heeft interessant genoeg geen neutraal woord. Een African-American is meteen een “gangster”, “hoodlum” of “thug”, en mensen met andere achtergronden vallen in geen enkele categorie. Zegt iets over de cultuur, lijkt me.)

Gaat het om een winkelcentrum, dan is het Amerikaanse “mall rat” een goede optie. In Amerika zijn er niet zoveel pleintjes en speeltuinen om in rond te hangen, in plaats daarvan laten tieners zich door iemand bij een overdekt winkelcentrum droppen om daar rond te hangen en rotzooi te trappen. (Er is ook een hele foute jaren ’90 film die zo heet, maar de mallrats in die film zijn te oud om echte mallrats te zijn, dat is de grap.)

Deze vertalingen vind ik niet goed

“Street kids” zijn dakloos, dus dat klopt niet. “Problem youth” is in het Engels geen gangbare term, en is ook wat te sterk voor “hangjongeren”.

“Teenage hangers-about” zag ik ergens, maar dat klinkt voor geen meter.

Alles met “youngsters” keur ik af, omdat “youngsters” een woord is dat al decennia niet meer gebruikt wordt. Lees meer in mijn artikel over “jongere“.

Misschien heb je hier ook wat aan

Ik heb ook een artikel over het woord “jongere” en over “de buurt onveilig maken“.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: cottonbro studio, Pexels

Hoe zeg je “hulpvraag” in het Engels?

Ik hoop deze site binnenkort wat meer bekendheid te geven, en ben nu alvast de moeilijkste vertalingen online aan het zetten. Ik hoop namelijk dat ik wat native speakers naar mijn site kan lokken die mij kunnen helpen met de instinkers! “Hulpvraag” staat denk ik op nummer 1. Want hoe vertaal je dat woord in hulpverleningscontext in hemelsnaam naar het Engels?

Betekenis 1: “een vraag om hulp”

In letterlijke zin kun je hulpvraag natuurlijk vertalen met “a request for help“. Dit is echter haast nooit hoe het in het Nederlands bedoeld wordt.

“Ik heb een hulpvraag. Ik snap niet hoe ik in de instellingen van dit computerprogramma kan komen.

“I have a request for help. I don’t understand how to access the settings of this computer program.”

Voor klantenservicevraagstukken heb je trouwens ook nog “support query“.

Betekenis 2: zorgbehoefte

Specialisten die mensen helpen zoals artsen, psychologen en maatschappelijk werkers gebruiken vaak de term “hulpvraag” of “zorgvraag”. Dit is het motief van de persoon om hulp te zoeken. Het is een belangrijke term, want de hulpvraag is vaak niet a) de vraag die de patiënt/client aanvankelijk stelt en ook niet b) het probleem waarvan de hulpverlener denkt dat het opgelost moet worden.

Als je bij een arts komt met trillende handen, dan is wat je zegt (a) “dokter mijn handen trillen zo”, de arts zal denken (b) de patiënt wil van die trillende handen af. Maar als de arts even doorvraagt, zal hij of zij misschien ontdekken dat de daadwerkelijke hulpvraag iets anders is, namelijk “dat trillen, daar kan ik wel mee leven, maar ik wil graag zeker weten dat er niet iets ernstigs aan de hand is”.

Dat de Engelse vertaling voor deze betekenis bijzonder lastig is, dat kun je zien in elk online woordenboek. Vertalers kiezen bijna altijd voor “request for help”, wat in deze context veel te weinig informatie geeft. “Treatment demand” slaat de plank al helemaal mis.

Maar welke vertaling zou dan beter zijn? Kunnen we misschien iets verzinnen dat nog niet bestaat in de Engelstalige wereld, maar wat wel goed begrepen zou worden?

Ik kom niet verder dan “medical need“, of iets als “what the patient actually needs“. “Patient concerns” misschien?

Jullie hulp hieronder in de comments is meer dan welkom!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Oleksandr Pidvalnyi, Pexels

Hoe zeg je “leuk” in het Engels?

Dit is hét woord waar vertaalmachines zoals DeepL de mist mee ingaan als je een tekst naar het Engels laat vertalen. Die nemen “leuk” en maken er vrijwel altijd “fun” van, maar in zakelijke teksten past dat in 99% van de gevallen niet, en in andere teksten vaak ook niet.

Een goede Engelse vertaling voor ons algemene woord “leuk” als je het níet hebt over een kinderfeestje of Efteling-attractie, is er namelijk niet. Nederlanders gebruiken graag “nice“, maar als ik teksten corrigeer, haal ik die bijna altijd weer weg. Het is ouderwets, een enorme dooddoener, en klinkt in mijn oren vaak wat sarcastisch.

Ook is “nice” minder leuk dan “leuk”. Als “leuk” een 10 is, dan is “nice” een 7, en dat terwijl Nederlanders van nature al minder uitbundig zijn dan Engelstaligen, dus je tekst was waarschijnlijk al wat te lauw voor internationale consumptie. Het woordje “nice” maakt alles wat je omschrijft nog net even wat minder leuk dan je bedoelde.

Waar ik vaak bij uitkom, is het woord “great“, al is dat misschien wel net zo’n dooddoener als “nice”. Ik twijfel vaak of dit woord niet te Brits is (Amerikanen, ik hoor graag jullie mening in de comments!), maar ik vind het wel de juiste enthousiastheids-graad hebben. Niet zo jubelend als “awesome” of “excellent“, maar ook niet zo flauwtjes als “nice“.

Hier nog wat andere opties:

Gaan we morgen naar de kermis? Leuk!We’re going to the fun fair tomorrow? Great! / Cool!/ Awesome! / Excellent! / Outstanding (Brits, nieuwerwets) / Nice! (Jongerentaal, Brits(?), betekent in deze context hetzelfde als “awesome”)
Dat is een leuk café.That’s a great pub. (echt leuk)

That’s a nice pub. (gewoon, wel okee)

That’s a top-notch (UK)/ excellent/ awesome pub. (helemaal geweldig)

I like that pub.

That’s an attractive pub. (goed voor toeristische teksten, geen spreektaal)
Evelyne is zo’n leuk mens.Evelyne is such a fun person. (kun je mee lachen)

Evelyne is such a great person. (= tof mens)

Evelyne is such an awesome/ brilliant/ outstanding/ excellent person. (=héél erg tof mens)

Evelyne is such a cool person. (=stoer, ik kijk naar haar op)

Evelyne is so likeable. (=het is makkelijk om haar aardig te vinden)

I really like Evelyne.
Wat hebben jullie je best gedaan voor deze presentatie, jongens. Leuk!You really did your best on this presentation, guys. Excellent! / Well done! / I’m proud of you!
Dat is een leuk evenement.That’s a fun event.

That’s an enjoyable event.

That’s a(n) awesome/ brilliant/ outstanding/ excellent event.

Ben je hiermee geholpen?

Je kunt “leuk” in zoveel verschillende contexten gebruiken, ik ben er vast een paar vergeten. Stel je vraag in de comments, of via mijn contactformulier, dan vul ik dit stukje zo snel mogelijk aan.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Thirdman, Pexels

Hoe zeg je “binnen zijn” in het Engels?

“The three points are inside” zei Louis van Gaal blijkbaar ooit. Hij bedoelde natuurlijk “de drie punten zijn binnen”, maar hoe vertaal je dat dan wél naar het Engels?

Betekenis 1: succesvol geregeld, gedaan, binnengehaald

Het is niet gek dat Van Gaal geen goede vertaling kon vinden, want die is er volgens mij ook niet. Ik kan geen vertaling vinden voor “de drie punten zijn binnen” die de betekenis goed vat én goed klinkt in het Engels. Jij wel? Laat het me weten in de comments!

Hij heeft drie wereldtitels binnen.He has three world championship titles under his belt. (= gedaan, succesvol afgerond)
De positieve recensies zijn binnen(Ik kan geen vertaling vinden die kort en krachtig het succesgevoel weergeeft)

The reviews are in, mission accomplished. (beetje over the top)

The reviews are in, and we’ve knocked it out of the park. (behoorlijk over the top)

The positive reviews have arrived. (= zijn gearriveerd, dus dat succesgevoel zit er niet in)

The positive reviews are in. (idem)
De drie punten zijn binnenWe’ve got three points. We’re home free. (=het moeilijkste stuk is bereikt, vanaf nu zijn we verzekerd van succes)

The three points are ours. (= van ons)

Three points. Mission accomplished.

Three points. Done and dusted. (= we hebben het succesvol afgerond en ik ben trots. UK Engels)

Betekenis 2: financieel zorgeloos

Als een mens “binnen” is, dan heeft hij een groot (financieel) succes geboekt, en hoeft zich nu nooit meer zorgen te maken. “Ik heb de loterij gewonnen! Ik ben binnen!” In dat geval zijn er meerdere Engelse uitdrukkingen om uit te kiezen:

to hit the jackpot

to strike gold

to strike it rich

to make a killing (= veel geld verdienen met een goede deal)

I have got it made

My ship has come in

Of je kiest een uitdrukking om aan te geven dat je veel geld/ geen zorgen hebt:

to be sitting pretty (= in een goede situatie zitten)

to be loaded (= rijk zijn)

to have it good

to be raking in the money (= veel geld verdienen)

Hoe zit het met “to be in the bag” of “in the can”?

De Engelse uitdrukking “to be in the bag” klinkt als de perfecte vertaling, maar helaas. Deze uitdrukking betekent eigenlijk nét iets anders, namelijk “zo goed als binnen”. Als drie punten “in the bag” zijn, dan ga je ervan uit dat je ze 100% zeker gaat scoren, maar je hebt ze nog niet gescoord. Dat is niet wat Van Gaal bedoelde, dus deze vertaling klopt niet.

De Amerikaanse uitdrukking “to be in the can” betekent dat je filmopnames succesvol hebt afgerond en deze nu kan gaan presenteren aan het publiek. Men gebruikt hem ook wel voor andere projecten die afgerond zijn.

Relevant filmpje

Deze had ik de hele tijd in mijn hoofd toen ik dit stukje schreef, dus nu mogen jullie er ook van genieten. (Oh jongens, tiener-Heddwen, uit volle borst in het café…)

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Dit artikel is op 28-11-2022 bijgewerkt. Ik bedacht nog “in the can” en “home free”.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Andrea Piacquadio, Pexels

Hoe zeg je “boven het maaiveld uitsteken” in het Engels?

Als er een typisch Nederlands spreekwoord is, dan is het wel “met je kop (of hoofd) boven het maaiveld uitsteken”. Ik was daarom blij verbaasd om laatst in een podcast een Engelse vertaling voor dit spreekwoord te leren. Niet uit Amerika of uit de UK, maar uit Australië!

De Australische uitdrukking die ik in de podcast hoorde is “tall poppy syndrome“. De letterlijke vertaling is “hoge klaproos syndroom”. In dit geval is het dus een klaproos die boven het maaiveld uitsteekt (een verwijzing naar de bijbel, blijkbaar).

Dit is natuurlijk geen directe Engelse vertaling, maar eerder een vertaling voor het Nederlandse “maaiveldcultuur“. Een cultuur in een land of een bedrijf die voorschrijft dat je niet succesvol mag zijn.

Ook al komen ze niet helemaal overeen, je zult het met me eens zijn dat de uitdrukking (en het sentiment) érg op de Nederlandse variant lijkt. Zou het komen door al die Nederlandse migranten?

Helaas is deze uitdrukking in de Engelstalige wereld dus niet algemeen bekend. Ik denk dat je hem wel kunt inzetten als er een uitleg achter staat, zoals hieronder.

In Nederland mag je je kop niet boven het maaiveld uitsteken; succesvolle mensen krijgen kritiek te verduren.

The Netherlands suffers from tall poppy syndrome; successful people are criticised.

of

The Netherlands suffers from what Australians call “tall poppy syndrome“; successful people are resented and criticised.

Andere mogelijkheden, als je een vertaling nodig hebt naar het Engels die zeker weten door iedereen juist begrepen wordt, zijn:

to stand out from the crowd” (= opvallen)

of alleen “to stand out (too much)

to excel” (= het beter doen dan anderen)

War jammer is aan deze vertalingen is dat dat negatieve er niet in zit. In Het Engels is het geen probleem als je opvalt, het idee dat je kop er elk moment afgemaaid zou kunnen worden zit hier niet in.

Over deze vertalingen heb ik wat te mekkeren

To stick your neck out” lijkt misschien mooi vergelijkbaar, de beeldtaal is dezelfde, maar ik vind de betekenis toch anders. “To stick your neck out” betekent risico nemen, vaak voor een ander. “I know you want a promotion, but I’m already sticking my neck out by talking to our boss about you wanting to work from home.” De betekenis van beter zijn dan de mensen om je heen zit er niet in.

To stick your head above the parapet” (UK Engels) heeft vrijwel dezelfde betekenis. Je neemt risico op kritiek door iets te doen of te zeggen waar veel mensen het mee oneens zullen zijn.

In sommige contexten zijn deze vertalingen beter dan niets, maar de betekenis is eigenlijk net anders.

Wat betekent “boven het maaiveld uitsteken”?

Als je boven het maaiveld uitsteekt, dan val je op. Je bent bijzonderder dan gemiddeld. Je doet je werk beter dan je collega’s, zingt beter dan je koorgenoten, haalt de beste cijfers op school. We gebruiken het spreekwoord om aan te geven dat dat over het algemeen niet gewaardeerd wordt. Als je boven het maaiveld uitsteekt, en er wordt gemaaid, nou, dan heb je dus geen hoofd meer.

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Big Dee, Pexels

Het BOB besluitvormingsmodel vertaald naar het Engels

Ik kreeg de volgende vraag via mijn contactformulier:

Ik ben voor mijn werk al weken op zoek naar een gepaste vertaling voor de drie fasen van de B.O.B. besluitvormingsprocedure. Deze bestaat uit drie fasen: Beeldvorming (wat is feitelijk gezien de situatie), Oordeelsvorming (hoe is het zojuist geformuleerde beeld relevant voor mij? Wat moet ik hier mee?) en Besluitvorming (Wat gaan we nu doen?)

Er is geen goede Engelse vertaling voor “beeldvorming”, daar zal ik morgen een gedetailleerder stukje over posten. “Oordeel” is ook lastig. Ik heb eerst gekeken naar Engelstalige besluitvormingsprocessen. Misschien bestaat er in de Engelstalige wereld als iets zoals onze Nederlandse BOB?

Helaas heb ik niets kunnen vinden. De meest vergelijkbare is de OODA-loop: observe, orient, decide, act. Als we deze vergelijken met BOB, dan knippen we die laatste eraf, en komen we uit bij OOD: observe, orient, decide. Ik vind deze voor de vragensteller geen slechte vertaling, want de drie fases komen erg overeen met zijn omschrijving van de fases.

We kunnen ook in wat meer detail kijken naar de BOB om tot een vertaling te komen. Als ik online zo kijk, en naar de omschrijving van mijn vragensteller, dan kom ik uit bij

beeldvorming = informatie verzamelen

oordeelsvorming = analyseren van die informatie

besluitvorming = beslissing nemen

In het Engels wordt dat dan

GAM: Gathering information, analysing information, making a decision

Naar voorbeeld van de OODA hierboven kunnen we dan naar iets als

LAD: learn, analyse, decide

of DED: discover, evaluate, decide

of OAD: observe, assess, decide

Of een andere combinatie van de drie woorden. Die laatste vind ik zelf het mooist, trouwens.

De letterlijkste vertaling die ik kan verzinnen is “CCC: coming to an understanding, coming to an opinion, coming to a decision” Maar die is wel erg lomp hoor, met die drie “coming to’s”.

Maar ik wil zo graag dat beeldende van die beeldvorming erin hebben

“Beeldvorming” is een prachtig woord. Als je het hoort, heb je er een beeld (!) bij van iemand die beelden in zijn hoofd vormt. Ik snap dat je dat erin wilt houden. Als vertaler zeg ik: doe het niet. In het Engels zeggen ze het niet zo, begrijpen ze het niet zo. Je kunt in het Engels wel zeggen “to form a mental image”, maar dat is veel letterlijker, dat je echt een beeld “ziet” in je hoofd. “I still have a mental image of my husband, even a decade after his death.” Zoiets.

Het beste wat ik je kan aanbieden is “to form a mental model”, maar dat vind ik niet passen. Dan zou je iets doen als “form a mental model, form an opinion, make a decision”. Ik vrees dat Engelstaligen die eerste stap niet juist zullen opvatten. “informatie verzamelen” en “form a mental model” zijn twee heel verschillende dingen, dat tweede is veel smaller, veel meer gericht op één groep informatie.

Heb jij een beter idee?

Ik ben zelf stiekem wel tevreden met “observe, assess, decide“. Maar misschien leest er wel iemand mee die in zijn of haar bedrijf al een vertaling heeft van de BOB. Of gewoon iemand met nog een ander mooi idee voor een vertaling. Ik hoor het erg graag in de comments!

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl en de nieuwsbrief English and the Dutch werkt ze ook aan English in Progress, een nieuwsbrief die Engelstalige professionals op de hoogte houdt van de laatste ontwikkelingen op taalgebied.

Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: fauxels, Pexels