Hoe zeg je “havo” in het Engels?

Wat is het?

De havo, in het Nederlands vaak zonder hoofdletters omdat het naast een afkorting ook een soort woord is geworden, is een middelbare schoolsoort die qua niveau tussen VMBO en VWO in ligt. De havo duurt 5 jaar en als je klaar bent kunt je ofwel doorstromen naar 5 vwo en daarna naar de universiteit, of je kunt direct naar het HBO gaan.

Wat is het probleem?

Net als de andere artikeltjes over onderwijsniveau: onderwijs is in alle landen zo anders dat je geen directe vergelijking kunt maken.

Hoe vertaal je “HAVO” het beste naar het Engels?

Onze regering vertaalt havo met “senior general secondary education” en dat vind ik een goede vertaling. Wordt je tekst of CV wellicht gelezen door iemand die bekend is met het Nederlandse onderwijssysteem, zet er dan “HAVO” achter (let op: met hoofdletters, zodat duidelijk is dat het om een afkorting gaat) Dus dan wordt het: “senior general secondary education (HAVO)”

Maken de details niet zoveel uit, bijvoorbeeld in een gesprek, maak het jezelf dan makkelijk en zeg gewoon “high school” (Amerikaans en internationaal) of “secondary school” (Brits).

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Heb je een betere vertaling, of gewoon een vraag of suggestie? Laat het me hieronder weten!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “VWO” in het Engels?

Wat is het?

VWO, Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs, is een niveau van middelbare schoolonderwijs in Nederland die zoals de naam al zegt, kinderen voorbereid om later naar de universiteit te gaan. Het duurt zes jaar en de meeste jongeren beginnen op hun 12e en zijn op hun 18e klaar.

Wat is het probleem?

Onderwijs is tussen landen slecht vergelijkbaar, omdat elk land zijn eigen structuren en systemen heeft. In Amerika is VWO bijvoorbeeld vergelijkbaar met een high school diploma waarbij de vakken op een hoog niveau en met een hoog cijfer afgesloten zijn. Het is bijna geen doen om zo’n heel verhaal op een CV of in een lopende tekst te zetten, en bovendien weet je waarschijnlijk helemaal niet zeker of de lezer Amerikaans zal zijn.

Hoe vertaal je “VWO” het beste naar het Engels?

De beste vertaling is “pre-university education“. Als je denkt dat er een kans is dat je lezer iets weet van het Nederlandse onderwijssysteem (en bij een internationale HR afdeling van een groot internationaal bedrijf is dat waarschijnlijk wel zo) dan kun je er (VWO) tussen haakjes achter zetten, dus dan wordt het “pre-university education (VWO)

Onze regering heeft een bijzonder goede en korte Engelstalige uitleg over HAVO en VWO op haar website staan waar je eventueel naar kunt verwijzen. Ook zij noemen het in het Engels “pre-university education”.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “cijferlijst” in het Engels?

Wat is het?

Een cijferlijst is een lijst met de vakken die je voor een bepaalde opleiding hebt gevolgd en de cijfers die je ervoor hebt gekregen. Vaak moet je zo’n lijst aanleveren samen met je diploma als je bv een vervolgopleiding wilt gaan doen.

Wat is “cijferlijst” in het Engels?

In het Engels noemen ze een officiële cijferlijst een “transcript“.

Omdat “transcript” ook een aantal andere betekenissen heeft, bijvoorbeeld een uitgeschreven versie van een gesproken medium, is het handig om “academic transcript” te zeggen, dan is er minder verwarring.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “HBO” in het Engels?

Wat betekent het?

Als je havo of vwo hebt gedaan, of een MBO diploma hebt, dan kun je een HBO-opleiding gaan doen. Je hebt dan na 4 jaar een bachelor-diploma. Als je nog geen VWO-diploma had, dan kun je vaak na één jaar HBO ook doorstromen naar de universiteit.

Wat is het probleem?

Elk land heeft zijn eigen onderwijssysteem en geen enkel systeem kan één op één vergeleken worden. Daar komt bovenop dat in veel Engelstalige landen het onderwijs best heel anders in elkaar zit, dus er zijn ook gewoon geen bekende schoolsoorten in het Engels die hetzelfde doen als een HBO in Nederland.

Hoe vertaal je HBO het beste naar het Engels?

In een algemeen gesprek

Maken de details niet zoveel uit, dan is de makkelijkste vertaling simpelweg “college“. In Amerika is “college” de verzamelterm voor alle soorten onderwijs na de middelbare school. Als een Amerikaan zegt “I’m going to college” dan heb je geen idee of hij het over MBO, HBO of universiteit heeft. Vanwege de vele films en series uit Amerika wordt “college” ook internationaal erg goed begrepen.

In sommige andere Engelstalige landen, zoals de UK, verwijst college overigens alleen naar MBO- of HBO-achtig onderwijs, want die zeggen wel “university” voor universiteit.

Als je refereert naar het instituut

Heb je een vertaling nodig voor het instituut, dus de school die HBO-opleidingen aanbiedt, dan is de vertaling “university of applied sciences“. Dit is ook hoe alle HBO’s in Nederland zichzelf op hun Engelse internetpagina’s noemen, bijvoorbeeld de Fontys.

Ik vind “university of applied sciences” een prachtig gekozen vertaling. Wat ze ermee uitdrukken is dat ze ook een soort universiteit zijn (ze bieden tenslotte ook bachelors aan) maar dat hun opleidingen toegepaster, zeg maar praktischer, zijn dan op een universiteit waar de nadruk meer ligt op onderzoek doen en minder op het uitoefenen van een beroep.

Als je meer info wilt geven dan alleen “college”

Maar goed, “I’m a student at a university of applied sciences” is een hele bek vol dus dat is niet handig. In plaats daarvan zou ik elke HBO-student aanraden om gewoon te zeggen “I’m doing a bachelor’s” of (formeler) “I’m doing a bachelor’s degree“. (Geen hoofdletter voor “bachelor’s” in dit geval, trouwens, al zullen niet veel mensen het heel storend vinden als je dat wel doet.)

Op een diploma of CV

Op een diploma of CV zou ik ook kiezen voor “bachelor’s degree“. Kijk vooral even wat er op je diploma staat als die ook in het Engels is opgesteld. Vaak is dat bijvoorbeeld “Bachelor of Arts” of “Bachelor of Science“. (Nu wel een hoofdletter.)

Ook als je HBO hebt gedaan in de tijd vóór het bachelor/master systeem, vind ik dat je toch het woord “bachelor’s” kunt gebruiken. Vind je dat echt te raar, dan zou ik kiezen voor “Higher Professional Education (HBO)“, dat is de vertaling die onze regering ook gebruikt.

Over “Higher Vocational Education”

De letterlijke vertaling van Hoger BeroepsOnderwijs is “Higher Vocational Education”, en deze vertaling zie je dan ook vaak. Ik heb over deze vertaling minder te mekkeren dan over de letterlijke vertaling van MBO, die ik echt afraad. In het geval van “Higher Vocational Education” is er op zich niet zo’n enorm probleem.

MAAR ik zou toch aanraden om voor mijn voorgestelde vertalingen te gaan. Het woordje “vocational” doet namelijk meer aan MBO-achtige opleidingen denken, terwijl de woorden “bachelor’s degree” en “university of applied sciences” meer aan een universiteit doen denken. En hoe stom het ook is, dat is toch indrukwekkender, en op b.v. je CV wil je toch graag zo indrukwekkend mogelijk overkomen 😉

Help je mee dit artikel beter te maken?

Heb je een betere vertaling, of gewoon een vraag of suggestie? Laat het me hieronder weten!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “MBO” in het Engels?

Wat betekent het?

MBO staat voor Middelbaar Beroepsonderwijs en is in Nederland de school waar jongeren heengaan na de middelbare school als ze een redelijk praktisch beroep willen leren en niet willen doorleren voor het HBO of de universiteit. Het heeft (vind ik) een nogal ingewikkelde structuur met verschillende niveaus waar je dan wel of niet heen mag afhankelijk van je vooropleiding. Gelukkig heeft Wikipedia een overzichtelijke uitleg.

Wat is het probleem?

Elk land heeft zijn eigen onderwijssysteem en geen enkel systeem kan één op één vergeleken worden. Daar komt bovenop dat in de VS en de UK het onderwijs best heel anders in elkaar zit, dus er zijn ook gewoon niet echt Engelstalige scholen die hetzelfde doen als een MBO in Nederland.

Hoe vertaal je “Middelbaar Beroepsonderwijs” het beste naar het Engels?

Maken de details niet zoveel uit, dan is de makkelijkste vertaling simpelweg “college“. In Amerika is “college” de verzamelterm voor alle soorten onderwijs na de middelbare school. Als een Amerikaan zegt “I’m going to college” dan heb je geen idee of hij het over MBO, HBO of universiteit heeft. (In andere landen, zoals de UK, is het waarschijnlijk MBO of HBO, want die zeggen wel “university” voor universiteit.)

Op een diploma of CV zou ik altijd de Nederlandse term “MBO” laten staan, met een Engelse uitleg tussen haakjes erachter. Ik ben zelf fan van “post-secondary vocational education” (beroepseducatie na middelbare school) omdat ik vind dat dat de internationaalste manier van zeggen is.

Op het internet vind je nog veel andere termen, maar ik heb daar veel over te mekkeren! Zie het stuk onder de tabel.

Voorbeeldvertalingen voor MBO

MBO
MBO diploma
(Op een diploma of CV)
MBO (post-secondary vocational education)
MBO certificate (post-secondary vocational education)
Een vooruitstrevende MBO in een grote stad.A progressive vocational training centre in a big city.
A progressive vocational college in a big city.
A progressive college in a big city.
Mijn dochter zit op het MBO.My daughter is going to college.
Jan doet MBO, Piet doet HBO, en Tanja gaat naar de universiteit.Jan goes to a vocational college, Piet is studying at a university for applied sciences, and Tanja goes to university.

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Op het internet vind je veel “junior college” en “community college”. Ik ben niet zo dol op deze vertalingen want ten eerste zijn dit Amerikaanse termen, en zijn ze voor mensen die niet uit de VS komen niet goed te begrijpen. En ten tweede is het ook niet echt hetzelfde. Een community college is een beetje een kruising tussen een ROC, een HBO en een cultureel centrum waar cursussen gegeven worden. Een junior college is vergelijkbaar met VWO of HAVO op het ROC, dus dat je vanaf het VMBO in 2 jaar je VWO-diploma doet. En dan zijn er ook nog andere landen die scholen hebben die zo heten, en daar is het wéér wat anders.

Veel vertalers geven “intermediate vocational training” voor MBO en “higher vocational training” voor HBO, maar dat zijn letterlijke vertalingen die de lading niet goed dekken. HBO wordt tegenwoordig vertaald met “university for applied sciences” en dat is een véél betere vertaling. Ik vind “intermediate vocational training” voor MBO niet goed omdat het het idee geeft dat het een tussenopleiding is, dus dat zou betekenen dat als je je MBO diploma hebt, je nog niet klaar bent.

Ik zou eigenlijk “higher vocational training” prima vinden voor MBO, want “higher education” betekent in het Engels hoger onderwijs, onderwijs na de middelbare school dus. Maar omdat dat zo vaak (foutief, naar mijn mening) voor HBO wordt gebruikt, zou het tot verwarring leiden om het als vertaling voor MBO te gebruiken.

Help je mee dit artikel beter te maken?

Ik schreef dit artikel nav een vraag op mijn contactpagina van Wanda. Bedankt voor je vraag, Wanda!

Heb je een betere vertaling, of gewoon een vraag of suggestie? Laat het me hieronder weten!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “scriptie” in het Engels?

Wat is het?

Aan het eind van je bachelorstudie én aan het eind van je masterstudie schrijf je een scriptie; een wetenschappelijk opstel, meestal gebaseerd op een onderzoek dat je zelf hebt uitgevoerd.

Hoe vertaal je “scriptie” naar het Engels?

Als je afstudeert aan een Nederlandse universiteit, waar men tegenwoordig vooral Engels spreekt, dan noem je je scriptie een “thesis“. Een bachelorscriptie is een “Bachelor’s thesis” en een masterscriptie is een “Master’s thesis” (let op: Bachelor’s en Master’s worden met een hoofdletter geschreven). Een doctoraalscriptie wordt “dissertation“, “PHD thesis” of “doctoral thesis“. (Ik raad “PHD thesis” aan en “dissertation” af, want dan zit je internationaal het beste, zie hieronder.)

Wat is het probleem?

In de UK, Amerika en nog wel een paar andere landen, is het gebruik van het woord “thesis” en “dissertation” precies andersom. Het woord thesis gebruik je alleen bij een PHD, verder gebruik je dissertation.

Ik heb eens een naar gesprek gehad in Engeland omdat ik naar mijn masterscriptie verwees met het woord “Master’s thesis”. Mijn gespreksgenoot verbeterde me bits omdat ze het nogal arrogant vond om dat woord te gebruiken voor iets dat niet met een 4-jaar durende doctoraal te maken had. Toen ik uitlegde dat het in Nederland zo genoemd wordt, vond ze dat onzin. (Dat zegt natuurlijk vooral veel over háár, maar ik wilde deze anekdote toch even noemen; wees voorzichtig met deze termen, is de conclusie!)

Woordgebruik scriptie

De vuistregel is om de term aan te houden die gebruikelijk is bij de universiteit/ het land waar de scriptie geschreven is. Wikipedia heeft een uitgebreid artikel waar je voor veel landen de gebruikelijke terminologie uit kunt halen.

In NederlandIn UK en US
BachelorscriptieBachelor’s thesisUndergraduate dissertation
MasterscriptieMaster’s thesisGraduate dissertation
DoctoraalscriptieDissertation/ PHD thesis/ doctoral thesisPHD thesis/ doctoral thesis
Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “opvoeden” in het Engels?

Wat betekent het?

In deze post wil ik het hebben over opvoeden als in het opvoeden van een kind; de keuzes die ouders maken en de normen en waarden die ze meegeven.

Hoe vertaal je “opvoeden” het beste naar het Engels?

Er zijn in principe twee vertalingen: “to raise” en “to parent“. “To raise” (of “to bring up”, een tikkeltje ouderwetser) verwijst meer naar de lange termijn-opvoeding, terwijl “to parent” meer verwijst naar de dagelijkse keuzes die ouders maken.

Je hebt ook de vertaling “to educate“, die gebruik je als je het over opvoeding hebt in een formele setting zoals een school.

Voorbeeldvertalingen voor “opvoeden”

Een ontwikkelingspsycholoog kan helpen bij opvoedingsvraagstukken.A developmental psychologist can help with parenting dilemmas.
Zijn ouders hebben fouten gemaakt bij de opvoeding.His parents made some bad parenting choices.
Zij is katholiek opgevoed.She has been raised a catholic.
She’s had a catholic upbringing.
opvoedingsstijlparenting style
Als leraar moet je ook een beetje opvoeden.As a teacher you also sometimes need to take on a parental role.
As a teacher you also sometimes need to instil life-lessons and values.
lichamelijke opvoedingphysical education
heropvoedingscentrumre-education centre
Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “automatiseren” in het Engels?

Automatiseren in de context van onderwijs

In het onderwijs, vooral op basisscholen, spreken we van “automitiseren” als we bedoelen dat kennis automatisch wordt, dus bijvoorbeeld dat je het antwoord op de vraag “wat is 3×5” automatisch kunt opnoemen, zonder na te denken.

Hoe vertaal je “automatiseren” in onderwijscontext?

In Engelstalige landen wordt niet over “automatiseren” gesproken in deze context. In plaats daarvan hebben ze het over “mastery” (= de stof beheersen) of “consolidation” (= de stof ‘vastzetten’).

Automatiseringsoefeningen worden dan dus “consolidation activities” of “mastery activities“. Als je zo’n term googlet in de context van ‘times tables’ dan krijg je bijvoorbeeld zoiets.

Als je het echt heel specifiek wilt hebben over dat automatische, dus dat kinderen zonder nadenken een antwoord op een vraag kunnen geven, dan kun je in het Engels spreken van “instant recall”. Dus dan zou je kunnen spreken van “activities to develop instant recall

Automatiseren in de context van een bedrijf

Als je iets automatiseert, dan laat je het automatisch doen, bijvoorbeeld door machines of door een computerprogramma. “Automatiseren” en “automatisering” wordt in het Nederlands vaak ook als synoniem gebruikt van “digitaliseren”, dus dat je computers gaat gebruiken voor dat wat mensen ooit deden.

De vertaling in bedrijfscontext

*Automise* en *automisation* klikt prima in het Engels, en je zult deze woorden ook op Google tegenkomen (omdat heel veel mensen deze taalfout maken) maar het juiste Engels is “to automate” en “automation“.

Dit slaat in het Engels overigens echt alleen op het automatisch laten lopen van een proces mbv machines, en is een minder vaak gebruikte term dan het Nederlandse automatiseren. In het Engels gebruiken ze voor het algemene process van meer gebruik van computers liever iets met het woord “technology”; “the increased use of technology“, zoiets.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “profielwerkstuk” in het Engels?

Wat is het?

Sinds pak hem beet 2000 maken havo en vwo scholieren in hun examenjaar een profielwerkstuk waarin ze, meestal in tweetallen, een onderzoek doen en een werkstuk schrijven over een onderwerp dat ze zelf mogen kiezen. “Profiel” verwijst naar het profiel van vakken dat ze volgen (Natuur en Gezondheid, Natuur en Techniek, Cultuur en Maatschappij of Economie en Maatschappij), het gekozen onderwerp dient bij het profiel te passen.

Vertalingen die ik niet goed vind

Profiel is volgens het Nuffic “subject cluster” en een werkstuk vertalen we meestal met “paper”. Maar als je de twee combineert en “subject cluster paper” zegt, dan zal naar mijn mening geen Engelsman begrijpen waar je het over hebt.

Ook “profile paper”, een term die binnen (tweetalige) scholen regelmatig gebruikt wordt, is alleen betekenisvol als je wéét wat het woord profile in deze context betekent. Een Engelsman die niet bekend is met het Nederlandse onderwijssysteem zal denken dat het om een biografie gaat, want “profile” is meestal een korte beschrijving van een persoon, bijvoorbeeld op een CV of in een krant.

Deze vertaling vind ik de beste

Daarom vind ik de vertaling “school research project” het mooist. Het is geen letterlijke vertaling, maar het dekt op een korte manier de lading zodanig dat een buitenlander een goed idee zal hebben wat het werkstuk inhoudt.

En anders moet je het uitleggen: “a collaborative research paper written in the last year of pre-university education“.

Niet met me eens? Of een andere vraag? Laat het me weten in de comments!

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.

Hoe zeg je “wiskunde B” in het Engels?

Wat betekent het?

Nederlandse middelbare scholen (havo en vwo niveau) kennen een onderscheid tussen Wiskunde A en B (en sinds 2007 ook C en D). Wiskunde A gaat vooral over statistiek en is het soort wiskunde dat je nodig hebt voor de sociale wetenschappen. Wiskunde B is wat meer de “pure” wiskunde en gaat bijvoorbeeld over meetkunde en analyse. Wiskunde B is het soort wiskunde dat je nodig hebt voor de exacte vakken.

Wat is het probleem?

De toevoeging van de letter “B” achter “wiskunde B” is willekeurig en wordt alleen in Nederland zo gebruikt. Als je in het Engels “mathematics B” zegt dan is dat dus voor iedereen buiten Nederland volkomen betekenisloos.

Hoe kun je “Wiskunde B” het beste naar het Engels vertalen?

Aangezien het onderscheid tussen wiskunde A, B, C en D iets is dat men in het buitenland niet kent, is het beter om een korte beschrijving te geven van het soort wiskunde dat behandeld wordt. Hieronder een aantal opties:

Wiskunde AMathematics for social studies
Mathematics (graphs and statistics)
Statistics
Wiskunde BMathematics for scientific studies
Mathematics for the hard sciences
Mathematics (analysis and geometry)
Wiskunde CMathematics for art studies
Mathematics (graphs and data)
Wiskunde DAdvanced mathematics

NB In Amerika zeggen ze “math”, in Engeland zeggen ze “maths”. Voor alle andere landen zou ik “mathematics” aanraden want dat begrijpt iedereen dus dan weet je zeker dat je goed zit.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels. 

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Ik bespreek Nederlandse woorden die geen directe tegenhanger hebben in het Engels, en andere probleemgevallen. Ik bespreek bij lange na niet alle mogelijke vertalingen of contexten, en mijn meningen zijn de meningen van één mens. Wil je meer weten? Kijk dan bij de FAQ’s.