Sunday Funday: hoe een Nederlander de hele wereld correcte Engelse uitspraak bijbracht

Hahahaha, kut-Engels.

Nederlandse docent Engels en taalkundige Gerard Nolst Trenité, oftwel Charivarius, schreef in 1920 het gedicht “The Chaos”. Hij bleef er tot zijn dood in 1946 aan sleutelen zodat het gedicht uiteindelijk 149 regels lang was.

Onderaan dit artikel vind je het hele gedicht1, maar hier alvast de eerste twee strofen zodat je weet waar ik het over heb:

Dearest creature in creation
Studying English pronunciation,
   I will teach you in my verse
   Sounds like corpsecorpshorse and worse.

I will keep you, Susybusy,
Make your head with heat grow dizzy;
   Tear in eye, your dress you’ll tear;
   Queer, fair seerhear my prayer

Niet lezen, maar luisteren

Het is HEEL ERG aan te raden om het gedicht in audiovorm tot je te nemen, want anders ga je gegarandeerd een heleboel keer de mist in.

En audio is er genoeg.

De Amerikaanse Jim van JimmmyJams kreeg er bijna 2 miljoen (!) views mee. Hij leest een verkorte versie.

Hier diezelfde verkorte versie met een Brits accent:

En hier is het héle gedicht (met een Brits accent). Door een meneer die beter over zijn belichting na had moeten denken:

Hebben we er tegenwoordig nog wat aan?

Dit soort gedichten worden vaak geschreven om te laten zien hoe ingewikkeld taal wel niet is en hoe slim de schrijver. Leraren plagen hun leerlingen ermee terwijl de teksten te moeilijk zijn om daadwerkelijk nuttig te zijn2.

In het geval van dit gedicht denk ik dat het wel een toegevoegde waarde heeft voor iemand die zijn of haar Engels wil verbeteren om dit gedicht door te nemen.

Maar alléén als je al een aardig goed niveau van het Engels hebt. Wat in het gedicht namelijk niet wordt uitgelegd is wat al die woorden betekenen, waardoor het voor een beginner of beginnend-gevorderde behoorlijk saai kan worden. En dan heeft zo’n gedicht geen nut meer, dan kun je beter rijtjes stampen.

Als je de meeste woorden qua betekenis kent dan is het een leuke manier om je hersenen eens goed te laten kijken naar deze woorden waarvan de spelling vaak weinig met de klank te maken heeft.

Wel belangrijk om te beseffen is dat er erg veel (intussen) minder gangbare Engelse woorden tussen staan. Daarom is zo’n verkorte versie van het gedicht zoals in de eerste video wel handig. Als vuistregel zou ik nemen: als je het woord niet kent, maar je spreekt wel prima Engels, besteed er dan niet alteveel aandacht aan. Het is waarschijnlijk een ouderwets woord dat je toch niet nodig hebt.

1want 1946 + 70 = 2016 dus als het goed is zit er geen auteursrecht meer op het gedicht, maar als er een jurist meeleest die denkt dat ik dat mis heb dan hoor ik het graag!

2zone of proximal development – het is handig om je leerlingen opgaven te geven die net iets moeilijker zijn dan ze van zichzelf al zouden kunnen. Zet je te hoog in, en geef je ze werk dat ze nog helemaal niet aankunnen, dan krijg je alleen maar leerlingen die het niet snappen en het werk niet meer leuk vinden. Of nog erger: zichzelf dom vinden. (Zet je te laag in, dan vinden ze het weer saai en worden ze wat te arrogant over hun eigen kunnen. Het is één grote evenwichtsbalk, dat leraarschap!)

Het hele gedicht

Zoals beloofd, hier het hele gedicht. De woorden waar op de uitspraak gelet moet worden zijn schuingedrukt.

Dearest creature in creation
Studying English pronunciation,
   I will teach you in my verse
   Sounds like corpsecorpshorse and worse.

I will keep you, Susybusy,
Make your head with heat grow dizzy;
   Tear in eye, your dress you’ll tear;
   Queer, fair seerhear my prayer.

Pray, console your loving poet,
Make my coat look new, dear, sew it!
   Just compare hearthear and heard,
   Dies and dietlord and word.

Sword and swardretain and Britain
(Mind the latter how it’s written).
   Made has not the sound of bade,
   Saysaidpaypaidlaid but plaid.

Now I surely will not plague you
With such words as vague and ague,
   But be careful how you speak,
   Say: gush, bush, steak, streak, break, bleak ,

Previous, precious, fuchsia, via
Recipe, pipe, studding-sail, choir;
   Wovenovenhow and low,
   Scriptreceiptshoepoemtoe.

Say, expecting fraud and trickery:
Daughterlaughter and Terpsichore,
   Branch, ranch, measlestopsailsaisles,
   Missilessimilesreviles.

Whollyhollysignalsigning,
Sameexamining, but mining,
   Scholarvicar, and cigar,
   Solarmicawar and far.

From “desire”: desirableadmirable from “admire”,
Lumberplumberbier, but brier,
   Topshambroughamrenown, but known,
   Knowledgedonelonegonenonetone,

OneanemoneBalmoral,
Kitchenlichenlaundrylaurel.
   GertrudeGermanwind and wind,
   Beau, kind, kindred, queuemankind,

Tortoiseturquoisechamois-leather,
Reading, Readingheathenheather.
   This phonetic labyrinth
   Gives mossgrossbrookbroochninthplinth.

Have you ever yet endeavoured
To pronounce revered and severed,
   Demon, lemon, ghoul, foul, soul,
   Peter, petrol and patrol?

Billet does not end like ballet;
Bouquetwalletmalletchalet.
   Blood and flood are not like food,
   Nor is mould like should and would.

Banquet is not nearly parquet,
Which exactly rhymes with khaki.
   Discountviscountload and broad,
   Toward, to forward, to reward,

Ricocheted and crochetingcroquet?
Right! Your pronunciation’s OK.
   Roundedwoundedgrieve and sieve,
   Friend and fiendalive and live.

Is your r correct in higher?
Keats asserts it rhymes Thalia.
   Hugh, but hug, and hood, but hoot,
   Buoyantminute, but minute.

Say abscission with precision,
Now: position and transition;
   Would it tally with my rhyme
   If I mentioned paradigm?

Twopence, threepence, tease are easy,
But cease, crease, grease and greasy?
   Cornice, nice, valise, revise,
   Rabies, but lullabies.

Of such puzzling words as nauseous,
Rhyming well with cautious, tortious,
   You’ll envelop lists, I hope,
   In a linen envelope.

Would you like some more? You’ll have it!
Affidavit, David, davit.
   To abjure, to perjureSheik
   Does not sound like Czech but ache.

Libertylibraryheave and heaven,
Rachellochmoustacheeleven.
   We say hallowed, but allowed,
   Peopleleopardtowed but vowed.

Mark the difference, moreover,
Between moverploverDover.
   Leechesbreecheswiseprecise,
   Chalice, but police and lice,

Camelconstableunstable,
Principledisciplelabel.
   Petalpenal, and canal,
   Waitsurmiseplaitpromisepal,

SuitsuiteruinCircuitconduit
Rhyme with “shirk it” and “beyond it”,
   But it is not hard to tell
   Why it’s pallmall, but Pall Mall.

Musclemusculargaoliron,
Timberclimberbullionlion,
   Worm and stormchaisechaoschair,
   Senatorspectatormayor,

Ivyprivyfamousclamour
Has the a of drachm and hammer.
   Pussyhussy and possess,
   Desert, but desertaddress.

Golfwolfcountenancelieutenants
Hoist in lieu of flags left pennants.
   Courier, courtier, tombbombcomb,
   Cow, but Cowper, some and home.

Solder, soldier!Blood is thicker“,
Quoth he, “than liqueur or liquor“,
   Making, it is sad but true,
   In bravado, much ado.

Stranger does not rhyme with anger,
Neither does devour with clangour.
   Pilot, pivot, gaunt, but aunt,
   Fontfrontwontwantgrand and grant.

Arsenic, specific, scenic,
Relic, rhetoric, hygienic.
   Gooseberry, goose, and close, but close,
   Paradise, rise, rose, and dose.

Say inveigh, neigh, but inveigle,
Make the latter rhyme with eagle.
   MindMeandering but mean,
   Valentine and magazine.

And I bet you, dear, a penny,
You say mani-(fold) like many,
   Which is wrong. Say rapier, pier,
   Tier (one who ties), but tier.

Arch, archangel; pray, does erring
Rhyme with herring or with stirring?
   Prison, bison, treasure trove,
   Treason, hover, cover, cove,

Perseverance, severanceRibald
Rhymes (but piebald doesn’t) with nibbled.
   Phaeton, paean, gnat, ghat, gnaw,
   Lien, psychic, shone, bone, pshaw.

Don’t be down, my own, but rough it,
And distinguish buffetbuffet;
   Brood, stood, roof, rook, school, wool, boon,
   Worcester, Boleyn, to impugn.

Say in sounds correct and sterling
Hearse, hear, hearken, year and yearling.
   Evil, devil, mezzotint,
   Mind the z! (A gentle hint.)

Now you need not pay attention
To such sounds as I don’t mention,
   Sounds like pores, pause, pours and paws,
   Rhyming with the pronoun yours;

Nor are proper names included,
Though I often heard, as you did,
   Funny rhymes to unicorn,
   Yes, you know them, Vaughan and Strachan.

No, my maiden, coy and comely,
I don’t want to speak of Cholmondeley.
   No. Yet Froude compared with proud
   Is no better than McLeod.

But mind trivial and vial,
Tripod, menial, denial,
   Troll and trolleyrealm and ream,
   Schedule, mischief, schism, and scheme.

Argil, gill, Argyll, gill. Surely
May be made to rhyme with Raleigh,
   But you’re not supposed to say
   Piquet rhymes with sobriquet.

Had this invalid invalid
Worthless documents? How pallid,
   How uncouth he, couchant, looked,
   When for Portsmouth I had booked!

Zeus, Thebes, Thales, Aphrodite,
Paramour, enamoured, flighty,
   Episodes, antipodes,
   Acquiesce, and obsequies.

Please don’t monkey with the geyser,
Don’t peel ’taters with my razor,
   Rather say in accents pure:
   Nature, stature and mature.

Pious, impious, limb, climb, glumly,
Worsted, worsted, crumbly, dumbly,
   Conquer, conquest, vase, phase, fan,
   Wan, sedan and artisan.

The th will surely trouble you
More than rch or w.
   Say then these phonetic gems:
   Thomas, thyme, Theresa, Thames.

Thompson, Chatham, Waltham, Streatham,
There are more but I forget ‘em
   Wait! I’ve got it: Anthony,
   Lighten your anxiety.

The archaic word albeit
Does not rhyme with eight-you see it;
   With and forthwith, one has voice,
   One has not, you make your choice.

Shoes, goes, does *. Now first say: finger;
Then say: singer, ginger, linger.
   Realzealmauve, gauze and gauge,
   Marriagefoliagemirageage,

Hero, heron, query, very,
Parry, tarry fury, bury,
   Dostlostpost, and dothclothloth,
   JobJobblossombosomoath.

Faugh, oppugnant, keen oppugners,
Bowingbowing, banjo-tuners
   Holm you know, but noes, canoes,
   Puisnetruismuse, to use?

Though the difference seems little,
We say actual, but victual,
   SeatsweatchastecasteLeigheightheight,
   Putnutgranite, and unite.

Reefer does not rhyme with deafer,
Feoffer does, and zephyrheifer.
   DullbullGeoffreyGeorgeatelate,
   Hintpintsenate, but sedate.

GaelicArabicpacific,
Scienceconsciencescientific;
   Tour, but our, dour, succourfour,
   Gasalas, and Arkansas.

Say manoeuvre, yacht and vomit,
Next omit, which differs from it
   Bona fide, alibi
   Gyrate, dowry and awry.

Seaideaguineaarea,
PsalmMaria, but malaria.
   Youthsouthsoutherncleanse and clean,
   Doctrineturpentinemarine.

Compare alien with Italian,
Dandelion with battalion,
   Rally with allyyeaye,
   EyeIayayewheykeyquay!

Say aver, but everfever,
Neitherleisureskeinreceiver.
   Never guess-it is not safe,
   We say calvesvalveshalf, but Ralf.

Starry, granarycanary,
Crevice, but device, and eyrie,
   Face, but preface, then grimace,
   Phlegmphlegmaticassglassbass.

Basslargetargetgingiveverging,
Oughtoust, joust, and scour, but scourging;
   Ear, but earn; and ere and tear
   Do not rhyme with here but heir.

Mind the o of off and often
Which may be pronounced as orphan,
   With the sound of saw and sauce;
   Also soft, lost, cloth and cross.

Pudding, puddle, puttingPutting?
Yes: at golf it rhymes with shutting.
   Respite, spite, consent, resent.
   Liable, but Parliament.

Seven is right, but so is even,
HyphenroughennephewStephen,
   Monkeydonkeyclerk and jerk,
   Aspgraspwaspdemesnecorkwork.

A of valour, vapid vapour,
S of news (compare newspaper),
   G of gibbet, gibbon, gist,
   I of antichrist and grist,

Differ like diverse and divers,
Rivers, strivers, shivers, fivers.
   Once, but nonce, toll, doll, but roll,
   Polish, Polish, poll and poll.

Pronunciation-think of Psyche!-
Is a paling, stout and spiky.
   Won’t it make you lose your wits
   Writing groats and saying “grits”?

It’s a dark abyss or tunnel
Strewn with stones like rowlockgunwale,
   Islington, and Isle of Wight,
   Housewifeverdict and indict.

Don’t you think so, reader, rather,
Saying latherbatherfather?
   Finally, which rhymes with enough,
   Thoughthroughboughcoughhoughsough, tough??

Hiccough has the sound of sup
My advice is: GIVE IT UP!

Sunday Funday

Deze site, hoezegjeinhetEngels.nl, bespreekt Nederlandse woorden die moeilijk naar het Engels te vertalen zijn, zoals hoeveelste en zweverig. Maar zondag is het tijd voor ontspanning en dan zet ik een iets leuks op mijn blog dat met taal of cultuur te maken heeft. Want dat is leuk! 😉

Heddwen Newton is vertaler en docent Engels. Naast hoezegjeinhetEngels.nl werkt ze sinds oktober 2022 aan “English in Progress“, de Engelstalige versie van “Taalpost“. Die bestond namelijk nog niet!

Bron foto: Djordje Petrovic, Pexels

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *