Hoe zeg je “keuzestress” in het Engels?

Al zal een slimme Engelstalige de betekenis met een beetje nadenken wel kunnen raden, “choice stress” is geen vaste term in het Engels, en niet de beste manier om “keuzestress” te vertalen. Het klinkt raar, lelijk en veel mensen zullen het niet begrijpen.

Wat is dan wel de juiste vertaling? Die is er dus niet, tenminste niet in een lekker bekkende korte term zoals wij die hebben. In plaats daarvan moet je het doen met iets als “the stress you feel as a result of having too many choices“. Stom he? Vind ik ook.

Ik zag dat andere vertalers “choice overload” hadden bedacht, naar analogie van “information overload“. Geen bestaande term in het Engels, maar ik vind hem mooi bedacht.

Je zult hieronder zien dat ik als vertaling voor “stress” ook soms “anxiety” geef. Dat is wat nieuwerwets, maar naar mijn gevoel in het huidige Engels eigenlijk een betere vertaling voor het gevoel dat “keuzestress” uitdrukt.

Ik weet niet welke studie ik moet kiezen, ik heb zoveel last van keuzestress!I don’t know which degree programme to choose, there are so many options, it stresses me out!
(…), I have so many to choose from, it gives me anxiety!
Het aantal smartphones op de markt leidt bij veel mensen tot keuzestress.The many smartphones on the market lead to people experiencing anxiety due to choice overload.
There are too many smartphones on the market, leading to feelings of stress for people who find there is too much choice.
Met deze tandpasta aan huis heb je geen keuzestress meer bij de drogist.This toothpaste gets sent to your home meaning you won’t have to spend your time and nervous energy choosing from the many options while shopping.

This toothpaste gets sent to your home meaning you won’t have to think about which one to pick at the store! (niet echt een goede vertaling, wel natuurlijker Engels)

Als iemand een andere vertaling heeft bedacht, graag!

Het is de aard van deze website dat ik vaak niet zo tevreden ben met mijn eigen verzinsels, maar in dit geval kan ik eigenlijk niet geloven dat er echt geen betere vertaling te verzinnen is dan die lange zinnen die ik hierboven heb gemaakt.

Weet je een betere vertaling? Laat het me weten in de comments!

Wat betekent “keuzestress”?

Naar mijn idee betekent “keuzestress” dat er teveel opties zijn om uit te kiezen, en dat dat voor de kiezer stressvol is omdat hij of zij bang is de verkeerde keuze te maken.

Je kunt ook van jezelf zeggen dat je snel last hebt van “keuzestress”. Dan heb je sneller dat gevoel dan andere mensen.

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Zoals aan het begin al besproken vind ik “choice stress” geen goede vertaling. “Selection stress” en “decision stress” zijn een tikkeltje beter maar die doen het ook niet voor me.

Ik zag ergens “overchoice”. Leuk bedacht, maar geen bestaande term en ook niet intuïtief te begrijpen.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Tips&Tricks Tuesday is met vakantie en komt in september weer.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: Thirdman, Pexels

Online woordenboeken: welke zijn goed, welke minder goed?

Engels-Engels

Waar in Nederland de Dikke Van Dale zijn online inhoud angstvallig achter een betaalmuur houdt, hebben vrijwel1 alle grote Engelstalige woordenboekuitgeverijen die strijd opgegeven en al hun content gratis online gekieperd. Ze moesten wel, want hun concurrenten deden het ook. Dat betekent dat er veel hoogwaardige woordenboekcontent is voor het Engels. Helaas is er ook veel laagwaardige content, dus je moet wel weten welke links je het beste kunt kiezen.

Ik ben zelf een groot fan van Collins, een Britse woordenboekuitgever die vroeger niet zo’n grote naam was, maar wiens online woordenboek wat mij betreft de allerbeste is. De lemma’s zijn uitgebreid, duidelijk, actueel, en er wordt goed ingegaan op zowel Amerikaans als Brits Engels. (Waarom dat belangrijk is, beschreef ik hier.)

Andere prima opties zijn voor Brits Engels de Oxford Learners Dictionary, Lexico.com (ook van Oxford), en MacMillan, voor Amerikaans Engels Dictionary.com (van Random House), Merriam-Webster, en voor beide vormen van Engels Cambridge en Longman.

Als je op Google het woord invult dat je zoekt met “definition” of “meaning” erachter dan rolt er meestal ook een hoogwaardige vertaling uit. Bij mij komt die meestal van Lexico, maar dat ligt aan je instellingen, denk ik.

Slechte woordenboeken om bij weg te blijven zijn onder andere yourdictionary.com, thefreedictionary.com, definitions.net en (kuch) YouTube.

Engels-Nederlands

Helaas staat er geen hoogwaardig gratis woordenboek online voor de combinatie Engels-Nederlands. De twee grote uitgevers, Van Dale en Prisma, hebben allebei gekozen voor een betaalmuur. (Tip: als je student bent, kun je er waarschijnlijk via je universiteit of hogeschool gratis bij. Kijk even op de website van je bibliotheek.)

Je zult het dus moeten doen met één van de niet-gerenommeerde gratis online woordenboeken die er op het internet rondzweven. Deze zijn niet door mensen samengesteld, maar door een algoritme, en gebruiken bestaande vertalingen als basis. Dat dat nogal eens misgaat, daar heb ik vorige week een stukje over geschreven.

Toch heb ik een hele duidelijke favoriet, en dat is Linguee. Dit online woordenboek hoort bij machinevertaler DeepL2, en is er de afgelopen twee jaar flink op vooruitgegaan. Mijn theorie is dat dat komt omdat ze mensen zijn gaan betalen om de lemma’s op foutjes door te lopen. Niet alleen een computer dus, ook mensenwerk.

Andere online woordenboeken zijn glosbe.com, bab.la, reverso.net, mijnwoordenboek.nl, tr-ex.me. Ze hebben allemaal zo hun voor- en nadelen, dus het is maar net wat je fijn vindt.

Voor alle woordenboeken Nederlands>Engels, óók de heilige Van Dale, geldt: ga er niet zomaar vanuit dat een vertaling klopt. Zoek het woord op in een goed Engels-Engels woordenboek om hem te controleren. Andere tip: Google het woord en kijk eens welke plaatjes er tevoorschijn komen. Passen de beelden bij wat jij wilt zeggen?

Gebruik wikipedia als woordenboek

Een andere optie als je op zoek bent naar een Engelse vertaling: zoek hem in het Nederlands op Wikipedia, en verander dan de taal naar het Engels. Op een groot scherm kan dat linksonder door onder “andere talen” op “English” te klikken. Op de smartphone klik je linksboven op het onderstaande icoontje, en kiest dan Engels.

Let op: Engels is niet altijd beschikbaar, de vertaling is niet altijd de beste vertaling, en het is handig om het artikel even te lezen om te controleren of ze het wel echt over hetzelfde hebben. Ook Wikipedia-vrijwilligers maken weleens een foutje.

Staat jouw woordenboek er niet tussen?

Heb jij een favoriet online woordenboek dat ik niet genoemd heb? Of ben je het ergens niet mee eens? Ik hoor het graag hieronder in de comments!

Tips&Tricks Tuesday

Elke dinsdag is het Tips&Tricks Tuesday op hoezegjeinhetEngels.nl. De naam zegt het al, ik geef dan een tip over taal of cultuur voor Nederlandstaligen die Engels schrijven en/of spreken.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

1Nog wel achter een betaalmuur zit de Oxford English Dictionary. Dat is voor taalkundigen jammer, want de OED, zoals hij liefhebbend genoemd wordt, geeft uitgebreide en betrouwbare historische informatie. Voor normale mensen is er echter genoeg kwaliteit online om dit woordenboek niet nodig te hebben.

2 DeepL levert naar mijn mening de beste machinevertalingen, daar zal ik een andere keer eens een stukje over schrijven.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: eigen werk. Gebruik is vrij, wel graag met vermelding naar deze site.

Het probleem met online woordenboeken

Je bent waarschijnlijk ooit op mijn site terechtgekomen omdat je hebt gegoogled op iets als “zweverig engels”. Naast mijn site kreeg je toen hits als linguee.nl, reverso.net, bab.la, mijnwoordenboek.nl, glosbe.com en tr-ex.me. Dit zijn allemaal bedrijfjes die geld proberen te verdienen met automatisch gegenereerde vertalingen.

Die vertalingen halen ze van openbaar beschikbare bronnen, oftewel vertalingen die al op het web rondzweven. Een dankbare bron is bijvoorbeeld de EU, die al zijn documenten in alle EU-talen laat vertalen en deze online zet in een mooie file waar de vertalingen allemaal netjes naast elkaar staan (een “translation memory”).

Het probleem is dat deze vertalingen niet altijd even goed zijn. Ik loop er even doorheen.

In context was het een prima vertaling, nu niet meer

Sommige bronnen zijn bijzonder bagger. Zo gebruikt glosbe.com ondertitels om vertalingen te genereren, maar zo’n ondertitel is natuurlijk enorm afhankelijk van wat er op het beeld te zien is. Misschien gooit iemand een speelgoedvarken in de lucht en zegt “look, pigs can fly“. Een ondertitelaar wil dan het grapje vertalen, niet de betekenis, en zal kiezen voor iets als “zie je ze vliegen?” Deze twee zinnetjes zijn geen vertaling van elkaar, ze betekenen niet hetzelfde, en ze zouden dus niet naast elkaar in een woordenboek terecht moeten komen. Maar dat gebeurt dan toch.

Zo heb ik voor mijn artikel over “beter één vogel in de hand dan tien in de lucht” best lang gezocht naar hoe de onderstaande vertaling in vredesnaam kon kloppen. Was “better the monkey in your pocket than the one underfoot” een Engelse uitdrukking waar ik nog nooit van gehoord had?

Bron: glosbe.nl1

Het bleek dat de “uitdrukking” een hersenspinsel was van de schrijver van een aflevering van de Engelstalige serie “Endgame”. Ik heb de aflevering niet gezien, maar waarschijnlijk was er een reden waarom deze zin in de context logisch was. De Nederlandse ondertitelaar heeft voor de vertaling “beter één vogel in de hand dan tien in de lucht” gekozen, wat voor die aflevering waarschijnlijk een prima vertaling was. Die vertaling is via Open Subtitles openbaar gemaakt en wordt nu dus door Glosbe.com als bron gebruikt.

Ik denk dat er heel wat mensen zijn die “better the monkey in your pocket than the one underfoot” als bestaande Engelse uitdrukking op zullen vatten, want het klinkt als een prima plausibele vertaling voor “beter één vogel in de hand dan tien in de lucht”. Ik zie beelden voor me van een Nederlander die een presentatie geeft met deze “uitdrukking” groot op een slide, misschien met een leuk plaatje van een aapje erbij, en een Engelstalig publiek dat geen idéé heeft waar hij het over heeft (maar te beleefd is om dat te zeggen!)

Ook deze vreselijke vertaling klopte waarschijnlijk in de context, maar zoals het er nu staat kan ik alleen maar hopen dat er geen argeloze Nederlandse leerling is ergens die deze vertaling voor “nagenieten” heeft gebruikt.

(Bron: Deze heb ik in 2019 een keer bewaard en ik weet niet meer waar ik hem vandaan had. Ik kan hem gelukkig nergens meer vinden!)

Machinevertalingen als bron

Het algoritme van zo’n online woordenboek kan de kwaliteit van een vertaling niet beoordelen en plempt alles wat hij vindt in zijn lijstje. Sommige van die vertalingen zijn machinevertalingen en qua woordenschat én grammatica incorrect.

Bron: glosbe.com, 2021
reverso.net, 2022

Een andere brontaal

Het kan zijn dat er een andere brontaal was voor beide vertalingen. Bijvoorbeeld een Japanse tekst (veel OpenSubtitles komen van Mangafilms en -series) die naar zowel het Nederlands als naar het Engels vertaald is, en dan worden die twee naast elkaar gezet, zonder dat er duidelijk gemaakt wordt dat er een andere brontaal was. Dat is vervelend, want de vertaler Japans>Nederlands heeft misschien een hele andere keuze gemaakt dan de vertaler Japans>Engels.

Soms is het zelfs zo dat beide kanten van de vertaling met een machine uit een andere brontaal vertaald zijn. Dan staat er dus slecht Engels én slecht Nederlands.

Bron: glosbe.com, 2021
Bron: glosbe.com, 2021

Vrijwilligers denken ‘bekijk het maar’

Die online bedrijfjes hebben de bovenstaande problemen natuurlijk prima door, maar hoe los je dat op? De meest gekozen oplossing: een knop bij elke vertaling waarmee je kunt aangeven dat een vertaling niet deugt. Als iemand op die knop heeft gedrukt, dan staat er de volgende keer een uitroeptekentje bij, om aan te geven dat er iets mis is.

Ik heb misschien drie keer in mijn leven op zo’n knop gedrukt. Vaak werd me daarna gevraagd om me in te schrijven, maar ik wil mijn emailadres niet zomaar afgeven dus dan laat ik het snel zitten.

Er zijn ook wel sites die geen emailadres vragen, maar ik zie zóveel fouten dat het geen enkel nut heeft elke keer te klikken. Het is dweilen met de kraan open.

Ik gok dat bijna alle bezoekers van dit soort sites ook zo denken, dus dan blijven al die foute vertalingen bestaan.

(Uitzondering hierop is Linguee.nl, die freelancers betaalt om de vertalingen door te lopen. Daarover volgende week meer.)

Geen verschil tussen zeldzame en alledaagse vertalingen

Dit volgende punt is een probleem van woordenboeken in het algemeen, niet alleen de gratis online meuk, maar ik noem hem toch even, want juist voor de taalcombinatie Nederlands-Engels is dit een nare instinker als je iets in het woordenboek opzoekt.

Neem dit woordenboekresultaat:

bron: glosbe.com, 2021

Vroeger betekende “braaf” in het Nederlands “dapper“, en was het Engelse “brave” dus een prima vertaling. Tegenwoordig is “braaf” eigenlijk alleen nog maar het tegenovergestelde van “stout”, en is “brave” een false friend. Dat moet je maar net weten als je onderstaande vertaling ziet.

(Overigens ook weer een waardeloze machinevertaling naar het Nederlands als voorbeeldvertaling.)

Omdat het Nederlands en het Engels zo nauw met elkaar verwant zijn, krijg je dit soort problemen vaker. Zo schreef ik laatst een stuk over het woord “schema” waar een vergelijkbaar probleem speelt.

Maar wat is het alternatief?

Ik denk dat Van Dale en Prisma het prima zouden vinden als ik nu zou zeggen: dus betaal voor een abonnement op een gedegen woordenboek! En als je genoeg geld hebt, zou ik dat ook zeker doen.

Maar de laatste keer dat ik in de online Van Dale keek waren de resultaten net zo beknopt als in het papieren woordenboek, en dat vind ik een groot manco. Ik wil graag voorbeelden, en informatie over hoe vaak een bepaald woord gebruikt wordt en in wat voor soort context. Die informatie krijg ik bij de gratis aanbieders. Omdat ik beide talen goed beheers, kan ik het kaf van het koren scheiden, en ben ik daar toch mee geholpen.

Mijn site, de site waar je nu op zit dus, probeert natuurlijk ook een beetje bij te dragen, maar het Nederlands telt tussen de één en de zestig miljoen woorden (!) en ik behandel 4 of 5 woorden en uitdrukkingen per week, dus dat is nogal een druppel in een oceaan.

De conclusie is dus dat het allemaal nogal behelpen is. Mijn tip: vergelijk meerdere bronnen, en kijk vooral ook even in een Engels-Engels woordenboek om de betekenis en het gebruik van een gevonden woord of uitdrukking te staven.

Ik geef volgende week een tip over de beste gratis Engels-Engels woordenboeken online. Anders dan voor het Nederlands is de keuze daar wel reuze, en ook nog eens kwalitatief goed (hoera!).

En vraag vooral ook op mijn contactpagina naar een vertaling die je nodig hebt! De tijden dat ik meteen kon reageren zijn voorbij, maar als je een vraag stelt zul je zien dat er een week of wat later een stukje over verschijnt.

1 veel van mijn voorbeelden komen van Glosbe.com. Dat komt omdat dat een tijdje de plek was waar ik veel heen ging om mijn eigen taalgevoel te toetsen. Intussen ben ik overgestapt op Linguee.nl, die het iets beter doet. Glosbe.com is niet heel veel slechter of beter dan de andere namen die ik hierboven heb genoemd – ze hebben allemaal zo hun voor- en nadelen.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Bron foto: Andrea Piacquadio, Pexels

Sunday Funday: Mark Rutte, prime minister of the underworld

Deze is alweer van november vorig jaar, maar hij heeft met Engels te maken, met Nederland, én met vertaling, dus ik dacht ik gooi hem erin.

Wat er waarschijnlijk is gebeurd is dat dit bericht in het Grieks is opgesteld en daarna met een machine naar het Engels is vertaald, waarbij uit het Griekse woord voor Nederland (Κάτω χώρες – letterlijk “lage landen”) “underworld” is gemaakt.

De tweet is verwijderd en voor de goede orde wil ik erbij zeggen dat dit soort foutjes iedereen kunnen overkomen. Maar het is wel een mooi voorbeeld van waarom machinevertalingen gevaarlijk zijn.

Ik zal ooit eens een stukje schrijven over mijn mening over machinevertalingen, maar in het kort: ik denk dat ze de toekomst zijn, en ik denk dat het prima is om ze te gebruiken (deepl.com is naar mijn mening de beste voor Nederlands>Engels), maar als het een belangrijke tekst is: altijd goed na laten lezen door iemand die er écht verstand van heeft!

Sunday Funday

Deze site, hoezegjeinhetEngels.nl, bespreekt Nederlandse woorden die moeilijk naar het Engels te vertalen zijn, zoals hoeveelste en zweverig. Maar zondag is het tijd voor ontspanning en dan zet ik een iets leuks op mijn blog dat met taal of cultuur te maken heeft. Want dat is leuk! 😉

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Hoe zeg je “de rode draad” in het Engels?

Wat betekent “de rode draad”?

In een verhaal is de rode draad een thema dat telkens weer terugkomt. De lijn die alles met elkaar verbindt.

Een aantal voorbeelden:

De rode draad in haar presentatie waren de uitstekende bedrijfsresultaten in het buitenland.

De film was vrij moeilijk te begrijpen, maar de rode draad was denk ik het verdriet om zijn verloren zoon, die telkens weer terugkwam.

Angst voor afwijzing vormt een rode draad in mijn leven.

Je hoort ook weleens “de rode lijn” – dat zullen mensen wel begrijpen, maar de correcte uitdrukking is “de rode draad”.

Hoe vertaal je “de rode draad” het beste naar het Engels?

Mijn favoriete vertaling is “the recurring theme“. Dit is een duidelijk en veelgebruikt begrip in het Engels. “Central theme” past soms ook. Dan hebben we ook nog het mooie “leitmotif“, een term uit de muziek. Helaas komt die tegenwoordig in het Engels wat te pretentieus over, vanwege dat Duits.

The thread (of the story)“, “the common thread“, of “the golden thread” bestaan ook, maar die zijn niet zo standaard als bij ons “de rode draad”.

Zijn er nog andere vertalingen?

Nederlandstaligen zijn zo dol op hun uitdrukking “de rode draad” dat ze hem wat te vaak gebruiken. (Of misschien gebruiken ze hem precies vaak genoeg, dat is niet aan mij om over te oordelen 😉 ) Hieronder een lijstje van “de rode draad” in andere betekenissen, en een of twee mogelijke vertalingen.

  • datgene dat het belangrijkst is

“De rode draad in ons plan zou de huisvesting van daklozen moeten zijn.

Our main approach should be/ The most important element of our plan should be

  • de hoofdlijn van een verhaal

“Ik heb de rode draad van mijn presentatie af, nu de rest nog.”

I’ve finished the outline of my presentation / I’ve decided on the main points of my presentation

  • datgene dat meerdere dingen verbindt

Wat is de rode draad die al deze moorden verbindt?

What do all these murders have in common? What is the pattern that connects these murders?

Ik hoorde laatst in een podcast ook “the unifying thread” in deze betekenis.

  • dat ene ding dat er altijd was en waar je je aan vast kon houden

“Zijn moeder was de rode draad in zijn leven, nu dat ze gestorven is, heeft hij niets meer.”

His mother was the one constant in his life.

NIET “the red thread”, dat is een false friend!

In het Engels zeggen we niet “the red thread”. Daarmee is deze uitdrukking een false friend. Engelstaligen die goed in de taal zitten zullen je bedoeling misschien wel begrijpen, want je kunt in het Engels zoals ik al noemde in deze betekenis wel “the thread (of the story)“, “the common thread“, of “the golden thread” zeggen. Niet zo ver uit de buurt, dus. Helaas zijn deze vertalingen niet zo gangbaar als “de rode draad” bij ons, dus toch grote kans dat je toehoorder het toch niet begrijpt.

Duitsers, Zweden, Russen, en vast nog wel meer hebben ook de uitdrukking “de rode draad”, en gebruiken hem ook regelmatig per ongeluk in het Engels, dus als je het gevoel hebt dat je hem weleens voorbij hebt zien komen in het Engels: dat kan best.

Maar ik zou ermee oppassen, want andere Engelse uitdrukkingen die in de buurt komen zijn “red tape”(=bureaucratisch gedoe), en “the (thin) red line” (= uiterste grens) waardoor een Engelstalige je best weleens verkeerd zou kunnen begrijpen als je “the red thread” zegt.

Ook niet “the red wire”

In online woordenboeken zie je veel “the red wire”, dat komt omdat online woordenboeken veel gebruik maken van ondertiteling, en films en series hebben het nogal graag over het doorknippen van rode draden bij bommen. In ons geval geen goede vertaling, dus!

Een heel ander soort rode draad

Waar komt de uitdrukking “de rode draad” eigenlijk vandaan?

De herkomst van deze uitdrukking blijkt heel ingewikkeld: hij komt uit een boek van Goethe die het daarin heeft over scheepstouwen waar een rode draad doorheengeweefd zit, die niet weggehaald kan worden zonder het hele touw kapot te maken. Van het Duitse “der roten Faden” is hij toen in het Nederlands overgegaan. Goethe zal daarbij vast ook aan het doolhof van de minotaurus gedacht hebben, en de rode wol van Ariadne, maar dat is dus niet waar de uitdrukking vandaan komt.

Bedankt aan de vragensteller!

Dit artikel is geschreven nav een vraag van Anna. Heel erg bedankt voor je vraag Anna!

Is er een woord of uitdrukking waarvan jij altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Help je mee dit artikel te verbeteren?

Ik ben ook maar een mens, en soms heb ik iets mis. Weet jij een vertaling die ik nog niet had verzonnen, of heb je iets anders over dit artikel aan te merken? Ik hoor het heel graag! Laat het me hieronder weten, of stuur een mail naar info (a) hoezegjeinhetEngels.nl. Ik pas zo nodig mijn artikel aan, zodat bezoekers aan mijn site altijd de best mogelijke informatie krijgen!

Dit artikel is op 08-04-2022 aangevuld met “the unifying thread”.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto’s: garen: flickr.com/photos/kateed, draad: flickr.com/photos/cogdog

Hoe zeg je “beter één vogel in de hand dan tien in de lucht” in het Engels?

Wat betekent deze uitdrukking?

“Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht” betekent dat je blij moet zijn met het kleine waar je zeker van kunt zijn in plaats van het grotere proberen na te streven.

De uitdrukking komt van het jagen. Als je voor je hongerige familie aan het jagen bent, zou je het liefst tien vogels mee naar huis kunnen nemen, maar het is toch beter om die ene vogel die je al gevangen had goed in je hand te blijven houden, dan hem los te laten om die tien vogels die je nu gespot hebt te proberen te vangen, want dan is het risico veel te groot dat je met lege handen naar huis moet. (Dit is tenminste hoe ik deze uitdrukking begrijp.)

Bijvoorbeeld:

Weet je, mijn vriend heeft nogal wat tekortkomingen, maar zo makkelijk vind ik geen ander. Op mijn leeftijd heb ik toch liever één vogel in de hand dan tien in de lucht.

Lieverd, ik weet dat je graag naar Amerika zou gaan om te proberen het te maken als actrice, maar hier in Nederland heb je toch ook een fijne baan. Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht!

Hoe vertaal je “liever één vogel in de hand dan tien in de lucht” naar het Engels?

Het Engels heeft een hele vergelijkbare uitdrukking die ook gewoon hetzelfde betekent:

A bird in the hand is worth two in the bush

Net als je in het Nederlands kunt zeggen “beter één vogel in de hand” en de rest van de uitdrukking weglaten, kun je in het Engels ook zeggen “a bird in the hand”. Overigens raad ik dit af als je niet-native speakers in je doelgroep hebt.

Wil je het saaier, dan kun je ook iets zeggen als “you shouldn’t take unnecessary risks” of “you’ve got a sure thing right now, why risk it on something that might not happen?

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

In online woordenboeken staat ook:

Better the monkey in your pocket than the one underfoot.

Dit is geen vaste Engelse uitdrukking. Een beetje googlen leert mij dat deze uitdrukking één keer in 2011 in een aflevering van de Engelstalige serie “Endgame” is gebruikt. De Nederlandse ondertitelaar heeft toen voor de vertaling “beter één vogel in de hand dan tien in de lucht” gekozen (prima vertaling), die vertaling is via Open Subtitles openbaar gemaakt en wordt nu door diverse online woordenboeken als bron gebruikt.

Die online woordenboeken zetten de vertaling niet alleen van Engels naar Nederlands maar óók van Nederlands naar Engels, en hup, zo is één hersenspinsel van één Amerikaanse (?) scenarist ineens een woordenboekvertaling geworden. Aargh!

“A gift in the hand is better than two in the post” is precies zo’n verhaal. Een scenarist heeft dit grapje bedacht (waarschijnlijk ging het verhaal over cadeautjes en heeft hij of zij daarom een variatie op de normale uitdrukking gekozen), en nu staat deze niet-bestaande uitdrukking in alle online woordenboeken.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Hoe zeg je “de slager keurt zijn eigen vlees” in het Engels?

"wij van WC eend" of "slager keurt zijn eigen vlees" wordt in het Engels iets anders
wij van WC eend adviseren WC eend
Bron: flickr.com/photos/lejoe

Wat betekent het?

De uitdrukking spreekt eigenlijk voor zich; de slager moet niet zijn eigen vlees keuren, dat moet aan anderen overgelaten worden, want de slager zelf, tja, die gaat waarschijnlijk wel zeggen dat het vlees erg goed is! Het dure woord voor dit soort praktijken is belangenverstrengeling.

Je kunt ook zeggen “de slager keurt zijn eigen waar” of iets van “je moet niet je eigen vlees willen keuren”.

Een andere uitdrukking die hetzelfde betekent (en die ik erg leuk vind) is “Wij van WC eend adviseren WC eend.” Dat was een reclameslogan voor, je raadt het niet, WC eend in de jaren ’90, die nu is uitgegroeid tot standaarduitdrukking in het Nederlands.

Wat zijn Engelse uitdrukkingen voor belangenverstrengeling?

De beste vertaling is “that’s like marking your own homework” (dat is alsof je je eigen huiswerk nakijkt) of “that’s like marking your own exam” (dat is alsof je je eigen examen een cijfer geeft). Dit is geen hele bekende uitdrukking in het Engels, maar het is meteen duidelijk wat er bedoeld wordt. (“Marking” is trouwens een vrij Brits woord, voor een Amerikaans of internationaal publiek zou ik “that’s like grading your own exam” kiezen.)

Een ander leuk Engelstalig spreekwoord dat niet altijd past, maar wel soms, is “That’s the fox guarding the henhouse.” (dat is alsof de vos het kippenhok bewaakt). Die gebruik je als iemand een baan krijgt terwijl je weet dat hij er waarschijnlijk misbruik van gaat maken.

“Belangenverstrengeling” is in het Engels “conflict of interest”, dus als je een wat saaie maar wel prima vertaling wil hebben dan is “that’s a conflict of interest” ook prima.

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Online zie ik vooral de letterlijke vertaling “that’s like a butcher judging his own meat”. Een Engelstalige zal dit wel begrijpen, want de vergelijking is duidelijk, maar het is geen bestaande uitdrukking in het Engels.

Overigens zag ik online ook ergens de vertaling *curing your own meat*. Dit slaat nergens op, want “to cure meat” betekent vlees zouten zodat je het langer kunt bewaren, dus als een slager dit doet dan is het geen probleem.

Heb je een moeilijk te vertalen woord?

Is er een woord of uitdrukking waarvan je altijd denkt “hoe zeg ik dat nou in het Engels?” Laat het me dan weten! Dat kan gewoon hieronder in de comments of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Hoe zeg je “door de grond zakken van schaamte” in het Engels?

Wat is "door de grond zakken van schaamte" in het Engels?
Nee, niet net dat éne verhaal!

Wat betekent het?

Als je door de grond zou kunnen zakken van schaamte dan heb je iets vreselijk gênants gedaan of gezegd en nu zou je willen dat de grond onder je voeten je zou opslokken zodat je diegene waarvoor je je blunder hebt begaan nooit meer in de ogen hoeft te kijken.

De uitdrukking kan in een aantal varianten, hieronder wat voorbeelden, maar er is wel meer mogelijk:

Die leerling in mijn klas noemde mij per ongeluk mama. Hij zakte door de grond van schaamte, je zag het echt in zijn ogen.

Ik kon wel door de grond zakken van schaamte toen ik erachter kwam dat ik, nadat ik mijn vriend 3 keer had gevraagd of hij zijn ticket wel uitgeprint had, zelf mijn eigen ticket vergeten was.

Mijn vriendin zei tegen die gast dat ik hem knap vond. Oh, man, ik wilde door de grond zakken.

Hoe vertaal je “ik kon wel door de grond zakken” naar het Engels?

Er is in het Engels een vertaling die met dezelfde beeldtaal hetzelfde betekent, namelijk “wish the ground would swallow me up“. Maar dat is meer schrijftaal dan spreektaal, en een beetje ouderwets intussen.

In het Engels is het meer gangbaar om iets te zeggen als “I wanted to curl up and die” of “I could have died.” Of gewoon “I was sooooo embarrassed!” of het mooie “I was mortified” (mortified = very embarrassed)

Welke vertalingen vind ik niet zo goed?

Ik zou hier eigenlijk geen probleem hebben verwacht maar ik zie in online woordenboeken toch wat rare vertalingen, zoals “have the rug pulled out from under you” wat iets heel anders betekent (namelijk dat je zekerheden ineens wegvallen) en “to feel buried” wat betekent dat je veel werkstress hebt, “hit rock bottom” (dan heb je het dieptepunt van je leven bereikt) en “sink to the floor” (met je knieën op de grond vallen) .

Ik heb het hier wel vaker over op deze site; als er ergens in het verleden een aantal vertalers een fout maken, dan blijven deze fouten ronddrijven in online woordenboeken en vertaaltools. Dit is hier dus een gevalletje van.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/andybullock77

Hoe zeg je “de kop is eraf” in het Engels?

de kop is eraf heeft geen leuke Engelse vertaling

Wat betekent het?

In het Nederlands zeggen we “de kop is eraf” om aan te geven dat we een begin gemaakt hebben, bijvoorbeeld van een nieuw project of een cursus. Het is een vrolijke zin – vaak is het moeilijk om met een nieuw project te beginnen, maar als je eenmaal bent begonnen wordt het makkelijker. “Hoera, de kop is eraf!”

Ik had hier graag iets toegevoegd over waar deze uitdrukking vandaan komt. Welke kop werd oorspronkelijk waar afgehaald? Misschien iets uit de bloementeelt? Of gaat het over het villen van een vis? Ik heb het niet kunnen vinden… Als iemand het weet, laat alsjeblieft een comment achter, ik ben heel nieuwsgierig!

Hoe vertaal je “de kop is eraf” het beste naar het Engels?

Er is in het Engels geen “leuke” uitdrukking die hetzelfde betekent. We hebben alleen het saaie “we’ve made a start“.

Nou jongens, de kop is eraf! Bedankt dat jullie erbij waren!Well guys, we’ve made a great start! Thanks for being here!
Het is zwaar, maar nu de kop eraf is zul je zien dat het makkelijker wordt.It’s hard, but now that you have taken the first steps, things will get easier, you’ll see.

It’s hard, but the beginning is always the hardest part. Things will get easier from now on, you’ll see.
Zo, hehe, de kop is eraf.Phew, we got the first bits done.
Phew, done! The beginning is always the hardest part!

Welke vertalingen vind ik niet goed?

Als je “de kop is eraf” opzoekt in online woordenboeken dan krijg je ook dingen als “to cut a man’s head off” of “the head was severed”. Dan gaat het dus letterlijk over koppen die van dieren of mensen af worden gesneden (bah), en niet over deze uitdrukking. (Ik denk ik zeg het maar even!)

Heb je een moeilijk te vertalen woord of uitdrukking?

Dit artikel is geschreven nav een vraag van Gemma. Bedankt voor je vraag, Gemma!

Is er een woord of uitdrukking waarvan jij altijd denkt “Hoe zeg je dat nou eigenlijk in het Engels?”. Laat het me weten in een comment. Dat kan gewoon hier of op mijn contactpagina.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Bron foto: flickr.com/photos/elzey

Hoe zeg je “onveilig maken” in het Engels?

Wat is het probleem?

“Een plek onveilig maken” is voor buitenlanders een moeilijk te begrijpen uitdrukking, omdat het soort van precies betekent wat er staat maar ook soort van niet. (Sorry, ik kan het niet beter uitleggen.)

Vertalers die Nederlands als tweede taal spreken gaan bij “onveilig maken” de mist in. Ze vertalen het letterlijk met “to make unsafe” of ze maken er iets heel anders van dat de betekenis niet goed weergeeft. Vervolgens komen hun vertalingen in online woordenboeken en in vertaalmachines terecht (want die baseren zich op vertalingen die online staan) waardoor deze verkeerde en lelijke vertalingen weer in nieuwe vertalingen terechtkomen en zo gaat de draaimolen dan telkens verder…

Hieronder bespreek ik de vier betekenissen die volgens mij kloppen en hoe ik ze zou vertalen. Vind je dat ik er helemaal naast zit? Laat het me weten in een comment!

Betekenis 1: feesten

onveilig maken kan "feesten" betekenen en dan is het Engels NIET *to make unsafe*
onveilig maken
Bron: flickr.com/photos/goincase

“Kom, we gaan de stad onveilig maken.” Als je dat zegt, dan bedoel je in principe dat je veel alcohol gaat drinken en vervolgens hossend en zingend door de straten gaat trekken. Maar de meeste mensen zeggen dit met een knipoog, en willen er simpelweg mee zeggen dat ze een leuke avond gaan hebben met vrienden.

Er is een hele goede Engelse vertaling voor deze betekenis van “onveilig maken”, namelijk “We’re going to paint the town red!” Ik zou graag uitleggen waar deze uitspraak vandaan komt, maar niemand die het weet.

Andere opties zijn “We’re going to paint the town” (dus zonder “red”), “We’re going to hit the town” en het simpele “We’re going to party all night long”.

Net zoals in het Nederlands kunnen deze uitdrukkingen met een knipoog gebracht worden; je gaat helemaal niet wild feesten, je gaat gewoon een paar biertjes drinken, maar je gebruikt deze uitdrukking als grapje.

Betekenis 2: rondhangen en zorgen voor onrust

Loitering = rondhangen
Bron: flickr.com/photos/jesssseeee

Als je zegt “die bende maakt nu al 3 jaar deze stad onveilig” dan bedoel je dat de bende er letterlijk voor zorgt dat het onveiliger is, maar ook dat ze vaak op straat te vinden zijn en daarbij luidruchtig zijn en heel aanwezig – bovenstaande betekenis van dat feesten zit er dus ook een beetje in. Hierdoor vind ik de letterlijke vertaling “they are making the town unsafe” niet helemaal goed, al kan ik me soms wel voorstellen dat het de beste keus is.

Ik zou eerder iets kiezen als “that gang has been a menace to this town for three years now” of “that gang has been causing trouble for three years now”.

Heb je het over het soort rondhangen dat hangjongeren doen, dan is “loitering” een mooie. Deze kan ook goed sarcastisch gebruikt worden; als drie nette heren op een afspraak wachten is “hey, no loitering!” een leuke grap.

Betekenis 3: er zijn

Schrijvers gebruiken graag clichés om niet de hele tijd saaie of dezelfde woorden te hoeven gebruiken, en “onveilig maken” is daar een typisch voorbeeld van. Dit is eigenlijk geen goed Nederlands, maar ik zie het heel vaak, dus ik bespreek het toch.

“Ik maak nu al 4 jaar de straten van Utrecht onveilig” betekent gewoon dat je al vier jaar in Utrecht woont. Je kunt het dus vertalen met “I’ve lived in Utrecht for four years now“. Wil je er toch iets literairs van maken dan kun je iets doen als “I’ve been roaming these Utrecht mean streets for four years now.” Beetje onzin, maar dat was de oorspronkelijke zin ook…

“Jeroen gaat vanaf april een ander bedrijf onveilig maken.” = Jeroen gaat van baan wisselen. “Jeroen is going to ride the waves at another company from April.” ofzo…

Betekenis 4: letterlijk onveilig maken

Als deze woorden niet als uitdrukking gebruikt worden, kunnen ze natuurlijk ook gewoon de letterlijke betekenis hebben.

“Deze sluitingen maken deze kinderjas onveilig” Dan is de vertaling wél gewoon “These fastenings make this children’s coat unsafe.”

Dit artikel is op 15-02-2022 bijgewerkt met een nieuw plaatje en twee nieuwe vertaalsuggesties bij betekenis twee. Iemand op een vertalersforum kwam namelijk met “loitering” en die vond ik erg goed passen.

Heddwen Newton is docent en vertaler Engels.

Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.