Op de Berlinale van 2026 werd Mees Peijnenburg, regisseur van de Nederlandstalige film “A Family”, na de vertoning van de film door het publiek bevraagd. Volgens Het Parool kwam hij toen even niet op de Engelse vertaling van de uitdrukking “een kat in het nauw maakt rare sprongen”.
“Want dat is het voor mij; al deze personages zijn katten in het nauw. En ik snap hun sprongen. Daarmee zeg ik niet dat het een goede sprong is, maar het is niet kwaadaardig. Het is pijn en wanhoop.”
Het is niet vreemd dat Peijnenburg geen goede vertaling kon vinden, want die is er naar mijn mening ook niet. Het Engels heeft het soms wel over dieren die in het nauw worden gedreven, maar die bijten van zich af of vechten terug, wat niet helemaal hetzelfde is als die rare sprongen.
Misschien is de beste vertaling daarom iets als “people do crazy things when they feel cornered” of “people do crazy things when they are stressed“. Geen mooie uitdrukking, maar wel een goede vertaling, denk ik.
Hieronder een aantal andere opties:
Desperate times call for desperate measures.
Als je wanhopig bent, doe je wanhopige dingen. Niet helemaal hetzelfde, maar komt wel in de buurt, en wordt daarom vaak als vertaling ingezet.
Iets met “to be cornered”
In het Engels kun je “to be cornered” (= in een hoek gedreven, je kunt geen kant meer op) op een aantal manieren inzetten, bijvoorbeeld “to fight like a cornered rat”, of “even a good dog will bite when cornered” of “back a dog up in a corner and it will bite” of “when you back someone into a corner, they’ll come out fighting.” of “he was acting like a cornered animal”.
Let op, dit zijn dus geen gevestigde uitdrukkingen in het Engels; meer een manier om te variëren op een thema. Wel is het zo dat in het Engels het dier dat in het nauw gedreven wordt meestal een rat is, en soms een hond, maar haast nooit een kat. En, zoals ik hierboven al zei, het beeld in het Engels is meer dat het dier in kwestie terugvecht, wat ik niet hetzelfde vind als rare sprongen maken.
to be at the end of your rope / at the end of your tether
Als je aan het eind bent van je Latijn, als je er helemaal doorheen zit, dan ben je in het Engels “at the end of your rope”. Ook dan maak je soms rare sprongen, denk ik, maar dat zit verder niet in de uitdrukking.
Even a worm will turn
Zelfs de meest meegaande persoonlijkheid zal terugvechten als er genoeg druk op gelegd wordt. Geen hele bekende uitdrukking in het Engels, naar mijn mening, maar wel eentje die nog echt door Shakespeare is gebruikt, en daar kicken ze natuurlijk op, die Engelstaligen.
Heddwen Newton is an English teacher and a translator from Dutch into English. She thinks about languages way too much, for example about how strange it is that these little blurb things are written in the third person.
Heddwen has two children, two passports, two smartphones, two arms, two legs, and two email newsletters.
English and the Dutch examines all the ways Dutch speakers interact with the English language. It has almost 1700 subscribers and is growing every day. Sign up here.
English in Progress is about how the English language is evolving and how it is spoken around the world. It has more than 2600 subscribers and is growing every day. Sign up here.
Meer lezen? GA NAAR EEN WILLEKEURIG ARTIKEL
Disclaimer: deze site is geen woordenboek. Mijn vertalingen zijn de meningen van één mens, en mijn voorbeelden zijn zelfverzonnen. Meer weten? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.
Bron foto: Gokul Mohan, Pexels